Μπορεί να ακούγεται σαν σενάριο ταινίας:ένα μεγάλο ποσό χρημάτων που ανήκουν σε κάποιον, αλλά ο ίδιος δεν γνωρίζει καν ότι υπάρχουν. Κι όμως, στις ΗΠΑ μόνο, δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια βρίσκονται σε ξεχασμένους λογαριασμούς, ακάλυπτες επιταγές, παλιές επιστροφές χρημάτων ή ασφαλιστικές παροχές που δεν διεκδικήθηκαν ποτέ.
Το 2023, η συνολική αξία της αζήτητης περιουσίας στις ΗΠΑ υπολογιζόταν σε περίπου 70 δισ. δολάρια, σύμφωνα με τη National Association of Unclaimed Property Administrators (NAUPA). Μόνο κατά το οικονομικό έτος που ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2025, οι αμερικανικές Πολιτείες επέστρεψαν στους πραγματικούς δικαιούχους περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 4 δισ. δολαρίων.
Η αζήτητη περιουσία μπορεί να πάρει πολλές μορφές: μισθοί που δεν εισπράχθηκαν, επιστροφές χρημάτων, παλιοί επενδυτικοί λογαριασμοί, ασφαλιστικές αποζημιώσεις ή συνταξιοδοτικά δικαιώματα.
Στις ΗΠΑ υπάρχουν ειδικές βάσεις δεδομένων για τον εντοπισμό τους. Για παράδειγμα, όσοι θεωρούν ότι μπορεί να διαθέτουν ξεχασμένη συνταξιοδοτική παροχή από εταιρεία του ιδιωτικού τομέα μπορούν να απευθυνθούν στην Pension Benefit Guaranty Corporation.
Για μια ευρύτερη αναζήτηση υπάρχει και το MissingMoney.com, πλατφόρμα που υποστηρίζεται από τη NAUPA και συγκεντρώνει στοιχεία αζήτητης περιουσίας από σχεδόν όλες τις αμερικανικές Πολιτείες.
Η αναζήτηση μπορεί να γίνει με το όνομα ενός προσώπου ή μιας επιχείρησης, ενώ είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για ανθρώπους που έχουν μετακομίσει πολλές φορές ή έχουν δραστηριοποιηθεί σε διαφορετικές Πολιτείες.
Μάλιστα, τα χρήματα δεν εμφανίζονται πάντοτε στην περιοχή όπου κατοικεί σήμερα ο δικαιούχος. Κατά κανόνα, η αζήτητη περιουσία μεταφέρεται στην Πολιτεία της τελευταίας γνωστής διεύθυνσής του. Εάν αυτή δεν είναι διαθέσιμη, μπορεί να καταλήξει στην Πολιτεία όπου είναι εγγεγραμμένη η εταιρεία που τη διαχειριζόταν.
Η διαδικασία διεκδίκησης διαφέρει ανάλογα με την Πολιτεία και το είδος του περιουσιακού στοιχείου. Σε κάθε περίπτωση, ο ενδιαφερόμενος καλείται να αποδείξει την ταυτότητά του και ότι είναι ο νόμιμος δικαιούχος.
Η ανακάλυψη ενός απροσδόκητου ποσού είναι φυσικά ευχάριστη. Εκεί, όμως, εμφανίζεται ένα δεύτερο ζήτημα: πώς αντιμετωπίζει κανείς χρήματα που μέχρι χθες δεν ήξερε ότι είχε;
Η Megan McCoy, χρηματοοικονομική θεραπεύτρια και καθηγήτρια στο Kansas State University, επισημαίνει ότι τα ξαφνικά οικονομικά «κερδισμένα» μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι παίρνουν αποφάσεις.
Όπως εξηγεί, οι άνθρωποι συχνά δεν αντιμετωπίζουν τα απροσδόκητα χρήματα όπως τον κανονικό τους μισθό ή τις αποταμιεύσεις τους.
Στην καθημερινότητα, ένα ευρώ ή ένα δολάριο έχει την ίδια αξία ανεξάρτητα από το πού βρίσκεται. Ψυχολογικά, όμως, τα πράγματα λειτουργούν διαφορετικά.
Ένα ποσό που προέρχεται από μισθό μπορεί να θεωρηθεί «για λογαριασμούς και αποταμίευση», ενώ ένα ποσό που εμφανίστηκε ξαφνικά μπορεί να μπει αυτομάτως στην κατηγορία «λεφτά για να τα χαλάσω».
Η McCoy φέρνει ως παράδειγμα τις επιστροφές φόρου: παρότι θα μπορούσαν να ενισχύσουν την αποταμίευση ή έναν μακροπρόθεσμο οικονομικό στόχο, συχνά καταλήγουν σε μεγαλύτερες καταναλωτικές αγορές.
Υπάρχει όμως και η ακριβώς αντίθετη αντίδραση.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι άνθρωποι δυσκολεύονται να αγγίξουν χρήματα ή περιουσιακά στοιχεία που απέκτησαν μέσω κληρονομιάς ή ασφαλιστικής αποζημίωσης, επειδή τους αποδίδουν ιδιαίτερη συναισθηματική σημασία.
Κάποιος που κληρονόμησε, για παράδειγμα, ένα μεγάλο χαρτοφυλάκιο μετοχών από τον παππού του μπορεί να διστάζει να το αναδιαρθρώσει, ακόμη κι αν ένας οικονομικός σύμβουλος θεωρεί ότι μια μεγαλύτερη διαφοροποίηση θα ήταν πιο συνετή.
Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με μια ασφαλιστική αποζημίωση μετά τον θάνατο συγγενικού προσώπου, καθώς ο δικαιούχος μπορεί να αισθάνεται ότι η αξιοποίησή της για κάποιον προσωπικό σκοπό είναι «ακατάλληλη».
Σύμφωνα με την McCoy, ούτε η κατανάλωση ούτε η αποταμίευση είναι από μόνες τους σωστές ή λανθασμένες επιλογές. Το βασικό ερώτημα είναι ποια χρήση του ποσού θα βελτιώσει περισσότερο την οικονομική κατάσταση και την ευημερία του δικαιούχου.
Μια πρακτική λύση είναι να υπάρχουν ήδη σαφείς οικονομικοί «κουμπαράδες»: για παράδειγμα ταμείο έκτακτης ανάγκης, συνταξιοδοτική αποταμίευση, εξόφληση χρεών, γάμος ή διακοπές.
Έτσι, εάν εμφανιστούν ξαφνικά χρήματα που κάποιος είχε ξεχάσει, ή δεν γνώριζε ποτέ ότι είχε, δεν χρειάζεται να αποφασίσει εκείνη τη στιγμή τι θα τα κάνει.
Και αν τελικά η μεγάλη κρυφή περιουσία αποδειχθεί μια παλιά επιστροφή μερικών δεκάδων ή εκατοντάδων ευρώ, παραμένει καλύτερη έκπληξη από έναν ξεχασμένο λογαριασμό.
Περισσότερες ειδήσεις
Συνταξιοδότηση στα 40: Τα 5 μαθήματα που πήρε μια αυτοδημιούργητη εκατομμυριούχος
Ο πλούτος αλλάζει χέρια και γεωγραφία – Πού δημιουργούνται οι επόμενοι εκατομμυριούχοι έως το 2030
«Revenge Saving»: Η νέα χρηματοοικονομική τάση που υπόσχεται να σε κάνει ιδιοκτήτη σπιτιού μέσα σε 12 μήνες
