Το διάβασμα μπορεί να είναι ένας τρόπος να χαλαρώσουμε πριν τον ύπνο, να περάσουμε την ώρα μας στο μετρό ή απλώς να ξεφύγουμε για λίγο από την καθημερινότητα. Φαίνεται όμως ότι ταυτόχρονα, είναι εξαιρετικά ωφέλιμο για τον εγκέφαλό μας.
Νέα ανασκόπηση ερευνητών του Πανεπιστημίου του Cambridge συνδέει το διάβασμα για ευχαρίστηση με καλύτερη μνήμη και προσοχή, λιγότερο στρες και καλύτερη ψυχική υγεία, ενώ στις μεγαλύτερες ηλικίες φαίνεται να σχετίζεται και με πιο αργή γνωστική φθορά και μικρότερο κίνδυνο άνοιας.
Και το καλό νέο είναι ότι δεν χρειάζεται κανείς να διαβάζει «δύσκολα» βιβλία για να έχει αυτά τα οφέλη. Μυθιστορήματα, κόμικς, εικονογραφημένες ιστορίες ή βιβλία σε ηλεκτρονική μορφή μπορούν όλα να έχουν θέση, αρκεί η ανάγνωση να γίνεται επειδή πραγματικά μας αρέσει.
«Το διάβασμα είναι ένας πολύ καλός τρόπος να στηρίξουμε την υγεία του εγκεφάλου μας, να αναπτύξουμε σημαντικές γνωστικές δεξιότητες και να ενισχύσουμε την ευεξία μας», σημειώνει η Barbara Sahakian, καθηγήτρια στο Cambridge και μία από τις συγγραφείς της ανασκόπησης.
Όπως προσθέτει, όσο νωρίτερα μπει το διάβασμα στη ζωή ενός ανθρώπου τόσο το καλύτερο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει ηλικία στην οποία είναι πλέον αργά για να ξεκινήσει κανείς.
Στα παιδιά και τους εφήβους, το διάβασμα για ευχαρίστηση έχει συνδεθεί με καλύτερη προσοχή, μνήμη και γνωστικές δεξιότητες, αλλά και με λιγότερα προβλήματα ψυχικής υγείας.
Το δύσκολο βέβαια είναι να πείσεις ένα παιδί να αγαπήσει το διάβασμα αν το αντιμετωπίζει σαν άλλη μία σχολική υποχρέωση.
Η Christelle Langley, επίσης συγγραφέας της ανασκόπησης, επισημαίνει ότι για τα παιδιά το ζητούμενο δεν είναι απαραίτητα να ξεκινήσουν από απαιτητικά βιβλία. Ένα θέμα που ήδη τα ενδιαφέρει, ακόμη και αν προέρχεται από μια τηλεοπτική σειρά ή ένα παιχνίδι, μπορεί να λειτουργήσει ως αφετηρία, ενώ τα κόμικς και τα εικονογραφημένα μυθιστορήματα μπορούν να κάνουν την ανάγνωση περισσότερο προσιτή.
Το εύρημα αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς η σχέση των παιδιών με την ανάγνωση παρουσιάζει επιδείνωση. Τα αποτελέσματα του PISA 2025 καταγράφουν σημαντική πτώση στις επιδόσεις ανάγνωσης διεθνώς, με τον OECD να συνδέει την τάση, μεταξύ άλλων, με τη μικρότερη ενασχόληση με το διάβασμα για ευχαρίστηση και την αυξανόμενη ψηφιακή διάσπαση της προσοχής.
Στη Βρετανία, έρευνα του National Literacy Trust έδειξε ότι μόλις 36% των παιδιών και νέων ηλικίας 8 έως 18 ετών δήλωσε το 2026 ότι απολαμβάνει το διάβασμα στον ελεύθερο χρόνο του. Το αντίστοιχο ποσοστό το 2016 ήταν 58,6%.
Τα οφέλη δεν σταματούν όταν τελειώσει το σχολείο.
Στους ενήλικες, το διάβασμα έχει συνδεθεί με λιγότερο στρες και μεγαλύτερη χαλάρωση, ενώ ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να μας βοηθά να βλέπουμε πιο εύκολα τα πράγματα και από την οπτική άλλων ανθρώπων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχουν τα ευρήματα για τους μεγαλύτερους σε ηλικία.
Δραστηριότητες που κρατούν το μυαλό ενεργό, όπως το διάβασμα, έχουν συνδεθεί με πιο αργή γνωστική έκπτωση και χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας.
Αυτό δεν σημαίνει ότι το διάβασμα «προλαμβάνει» από μόνο του την άνοια ούτε ότι λειτουργεί ως θεραπεία. Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι μεγάλο μέρος των δεδομένων δείχνει συσχετίσεις και όχι απαραίτητα άμεση σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
Παρόλα αυτά, η συνολική εικόνα είναι αρκετά σταθερή ώστε το διάβασμα να θεωρείται μία από τις απλές καθημερινές συνήθειες που μπορούν να βοηθήσουν τον εγκέφαλο να παραμένει ενεργός όσο περνούν τα χρόνια.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον στοιχείο αφορά τις λέσχες βιβλίου και τις ομάδες ανάγνωσης. Εκεί, το όφελος δεν προέρχεται μόνο από το ίδιο το βιβλίο, αλλά και από την επαφή με άλλους ανθρώπους.
Εκεί, το όφελος δεν προέρχεται μόνο από το ίδιο το βιβλίο, αλλά και από την επαφή με άλλους ανθρώπους.
Για τους μεγαλύτερους σε ηλικία, ειδικά όσους έχουν περιορισμένη κινητικότητα, μια ομάδα ανάγνωσης μπορεί να προσφέρει κοινωνική επαφή και να περιορίσει την απομόνωση, παράγοντες που επίσης θεωρούνται σημαντικοί για τη διατήρηση της γνωστικής υγείας.
Όπως εξηγεί η Sahakian, κάποιος μπορεί να μην έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει σε μια ομάδα άσκησης ή ποδηλασίας, αλλά μια λέσχη βιβλίου είναι πολύ πιο εύκολο να ενταχθεί στην καθημερινότητά του.
Περισσότερες ειδήσεις
Ένα ξενοδοχείο για… βιβλιοφάγους άνοιξε στην Ισλανδία — Η Hilton επενδύει στον λογοτεχνικό τουρισμό
Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου: Διαβάζουμε λιγότερο… και αρχίζει να μας «κοστίζει» ακριβά
Διάβασμα: Μια «ριζοσπαστική» πράξη αυτοφροντίδας, σε έναν ωκεανό οθονών
