Σωστές απαντήσεις σε σχεδόν εννέα από τις δέκα ερωτήσεις για την κλιματική αλλαγή, αλλά σημαντική υποχώρηση όταν ο χρήστης διαφωνεί ή προβάλλει ανακριβείς ισχυρισμούς, καταγράφει νέα έκθεση της UNESCO και του University College London (UCL), η οποία παρουσιάστηκε στη σύνοδο COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης απάντησαν σωστά σε περίπου 90% των ουδέτερα διατυπωμένων ερωτήσεων για την επιστήμη του κλίματος. Ωστόσο, όταν οι ερευνητές αμφισβήτησαν τις απαντήσεις τους ή παρουσίασαν αληθοφανείς αλλά ψευδείς πληροφορίες, τα συστήματα άλλαξαν στάση σε οκτώ στις δέκα περιπτώσεις, ακόμη και έπειτα από ήπια διαφωνία.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, τα μοντέλα επιβεβαίωσαν επιστημονικά ανακριβείς ισχυρισμούς, όπως ότι το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) δεν αποτελεί τον βασικό παράγοντα της κλιματικής αλλαγής.
Η έκθεση αποδίδει αυτή τη συμπεριφορά στον τρόπο εκπαίδευσης των μοντέλων, τα οποία επιβραβεύονται για ευγενικές, μη συγκρουσιακές απαντήσεις που επιβεβαιώνουν τις απόψεις των χρηστών.
«Η τεχνητή νοημοσύνη έχει εξαιρετικές δυνατότητες να καταστήσει την πολύπλοκη επιστήμη του κλίματος προσβάσιμη σε όλους», ανέφερε η Leona Verdadero, επικεφαλής συντάκτρια της έκθεσης από την UNESCO, επισημαίνοντας ωστόσο ότι «τα μοντέλα έχουν ένα ελάττωμα σχεδιασμού: έχουν κίνητρο να συμφωνούν με τον χρήστη τους».
Από την πλευρά της, η Dr Maria Perez-Ortiz του UCL σημείωσε ότι η ευχέρεια των μοντέλων να διαχειρίζονται υπάρχουσες γνώσεις μπορεί να δημιουργήσει παραπλανητική εικόνα για τις πραγματικές τους δυνατότητες.
Το πρόβλημα γίνεται ιδιαίτερα σημαντικό όταν η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση δημόσιων πολιτικών.
Όταν οι ερευνητές παρουσίασαν στα μοντέλα νέα επιστημονικά δεδομένα και τους ζήτησαν να αξιολογήσουν εάν επιβεβαιώνουν ή αντικρούουν την καθιερωμένη κλιματική επιστήμη, ακόμη και τα ισχυρότερα συστήματα πέτυχαν κατά μέσο όρο ακρίβεια μόλις 75%.
Ακόμη χαμηλότερη ήταν η επίδοσή τους στην αξιολόγηση του τρόπου με τον οποίο διαφορετικές κλιματικές πολιτικές λειτουργούν συνδυαστικά. Η μέση ακρίβεια περιορίστηκε στο 33,8%, ελάχιστα υψηλότερα από το 33,3% που θα προέκυπτε από τυχαίες απαντήσεις.
Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, οι συντάκτες της έκθεσης προειδοποιούν τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής και τους ερευνητές για τους κινδύνους χρήσης των μοντέλων AI στην ανάπτυξη κλιματικών πολιτικών.
Η έρευνα διαπίστωσε επίσης σημαντικές αποκλίσεις στην απόδοση των μοντέλων ανάλογα με τη γλώσσα των ερωτήσεων.
Στα αγγλικά, το ποσοστό ορθών απαντήσεων έφτασε το 88,6%, με αντίστοιχα υψηλές επιδόσεις στα ισπανικά, τα γαλλικά και τα πορτογαλικά.
Αντίθετα, η ακρίβεια υποχώρησε στο 83,6% στα χίντι και τα μπενγκάλι, στο 81,4% στα ουρντού και στο 78,3% στα σουαχίλι.
Όπως εξηγούν οι ερευνητές, τα πολύγλωσσα μοντέλα δεν πραγματοποιούν πρώτα τον συλλογισμό τους και στη συνέχεια μεταφράζουν την απάντηση. Η ποιότητα των αποτελεσμάτων εξαρτάται από την ποσότητα και την ποιότητα των δεδομένων εκπαίδευσης που είναι διαθέσιμα σε κάθε γλώσσα.
Οι συντάκτες επισημαίνουν ότι αρκετές από τις γλώσσες με χαμηλότερες επιδόσεις ομιλούνται σε περιοχές που πλήττονται δυσανάλογα από την κλιματική αλλαγή.
Η UNESCO προειδοποιεί παράλληλα ότι η παραπληροφόρηση για το κλίμα γίνεται ολοένα πιο σύνθετη.
Αντί της άμεσης αμφισβήτησης της ύπαρξης της κλιματικής αλλαγής, οι παραπλανητικοί ισχυρισμοί επικεντρώνονται πλέον στην αμφισβήτηση της ανθρώπινης ευθύνης, στην άποψη ότι η τεχνολογία μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ή στον ισχυρισμό ότι η ανάληψη δράσης είναι ήδη πολύ καθυστερημένη ή υπερβολικά δαπανηρή.
Η έκθεση εκπονήθηκε στο πλαίσιο της συμβολής της UNESCO στην Παγκόσμια Πρωτοβουλία για την Ακεραιότητα της Πληροφόρησης σχετικά με την Κλιματική Αλλαγή, που εγκαινιάστηκε σε συνεργασία με τον ΟΗΕ και τη Βραζιλία τον Νοέμβριο του 2024.
Συνολικά, οι ερευνητές εξέτασαν έως 33 κορυφαία μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, αξιοποιώντας εννέα σύνολα δεδομένων, 13 γλώσσες και 656 ερωτήσεις σχετικές με την κλιματική πολιτική. Για τον έλεγχο των αποτελεσμάτων χρησιμοποιήθηκε το επιστημονικό εργαλείο προσομοίωσης En-ROADS.
Περισσότερες ειδήσεις
Δρόμοι από… πλαστικό! – Πώς η Ταϊλάνδη μετατρέπει τα απορρίμματα σε ανθεκτικές υποδομές
Ένα τούβλο μπορεί να «σώσει» τα χελιδόνια – Η Σκωτία αλλάζει τον τρόπο που χτίζονται οι πόλεις
Παραπληροφόρηση για το κλίμα: Πώς το λεξιλόγιο του ΟΗΕ μπορεί να… βοηθά στη διάδοσή της