Στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2024 υποχώρησαν τον Οκτώβριο του 2026 οι μεταφορές ρωσικού πετρελαίου από δεξαμενόπλοια ελληνικών συμφερόντων, καθώς οι πλοιοκτήτες περιορίζουν τη δραστηριότητά τους στις συγκεκριμένες διαδρομές, στρεφόμενοι σε αγορές με υψηλότερα ναύλα και αποφεύγοντας τους αυξημένους κινδύνους στη Μαύρη Θάλασσα.
Σύμφωνα με στοιχεία των S&P Global Commodities at Sea (CAS) και Maritime Intelligence Risk Suite (MIRS), που επικαλείται η ρωσική εφημερίδα Kommersant, οι μεταφορές ρωσικού πετρελαίου από ελληνόκτητα τάνκερ μειώθηκαν περισσότερο από 50% σε μηνιαία βάση, στα 8,3 εκατ. βαρέλια τον Οκτώβριο.
Η υποχώρηση εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση περιορισμού της παρουσίας δυτικών πλοιοκτητών στις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου, με το μερίδιο των δεξαμενόπλοιων που συνδέονται με χώρες της G7 να υποχωρεί κάτω από το 25%.
Σύμφωνα με την CAS, τέσσερα ελληνόκτητα δεξαμενόπλοια τύπου Aframax, μεταφορικής ικανότητας περίπου 100.000 τόνων το καθένα, και τέσσερα τύπου Suezmax, χωρητικότητας περίπου 135.000 τόνων, εγκατέλειψαν τις ρωσικές διαδρομές.
Βασικός παράγοντας είναι η άνοδος των ναύλων στη διεθνή αγορά, όπου η αυξημένη ζήτηση για μεγαλύτερα δεξαμενόπλοια στην περιοχή ανατολικά των Στενών του Ορμούζ, σε συνδυασμό με τα ασφάλιστρα κινδύνου λόγω της σύγκρουσης ΗΠΑ – Ιράν, έχει ενισχύσει την κερδοφορία άλλων μεταφορών.
Τον Οκτώβριο, η ημερήσια απόδοση των μεταφορών ρωσικού πετρελαίου από τη Βαλτική προς την Ινδία ήταν 46.300 δολάρια χαμηλότερη από τον παγκόσμιο δείκτη ναύλων Suezmax, με τη διαφορά να έχει διπλασιαστεί σε σχέση με τον Σεπτέμβριο. Στις αρχές Νοεμβρίου, το κόστος μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου με δεξαμενόπλοια Aframax από τη Βαλτική προς λιμάνια της δυτικής Ινδίας διαμορφωνόταν στα 19–21 εκατ. δολάρια ανά ταξίδι, ενώ στην κατηγορία Suezmax οι ναύλοι είχαν υποχωρήσει από τα 27 εκατ. στα 23 εκατ. δολάρια.
Η επιδείνωση των συνθηκών ασφαλείας στη Μαύρη Θάλασσα αποτελεί πρόσθετο παράγοντα απομάκρυνσης των ελληνικών συμφερόντων από τις μεταφορές ρωσικού πετρελαίου. Σύμφωνα με τις CAS και MIRS, τον Οκτώβριο μόλις ένα δεξαμενόπλοιο υπό τη διαχείριση ελληνικής εταιρείας μετέφερε ρωσικό πετρέλαιο στην περιοχή.
Παράλληλα, σύμφωνα με την Platts, έως τις 6 Νοεμβρίου, η πρόσθετη επιβάρυνση λόγω πολεμικού κινδύνου για τις εξαγωγές πετρελαίου από τη Μαύρη Θάλασσα είχε φτάσει τα 5 δολάρια ανά βαρέλι, στο υψηλότερο επίπεδο από την έναρξη της σχετικής καταγραφής τον Οκτώβριο του 2022.
Η αποχώρηση ελληνικών και άλλων δυτικών δεξαμενόπλοιων αποτυπώνεται και στα συνολικά στοιχεία για τις ρωσικές εξαγωγές.
Τον Οκτώβριο, τα δεξαμενόπλοια που συνδέονται με χώρες της G7 μετέφεραν 906.000 βαρέλια ημερησίως, καλύπτοντας το 24,2% των θαλάσσιων εξαγωγών ρωσικού πετρελαίου, έναντι 1,2 εκατ. βαρελιών ημερησίως και μεριδίου 29,2% τον Σεπτέμβριο. Πρόκειται για το χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων επτά μηνών. Αντίθετα, ο στόλος που δεν συνδέεται με χώρες της G7 μετέφερε περίπου 2,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως, με σημαντική συμμετοχή δεξαμενόπλοιων του λεγόμενου «σκιώδους στόλου».
Ειδικότερα, τον Οκτώβριο, πλοία εταιρειών με έδρα το Χονγκ Κονγκ μετέφεραν 27,7 εκατ. βαρέλια ρωσικού πετρελαίου, ενώ οι μεταφορές από Ρώσους πλοιοκτήτες ανήλθαν σε 22,5 εκατ. βαρέλια και από εταιρείες με έδρα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σε 15,6 εκατ. βαρέλια.
Οι ευρωπαϊκές κυρώσεις επιτρέπουν υπό προϋποθέσεις την παροχή ναυτιλιακών και συναφών υπηρεσιών για τη μεταφορά ρωσικού πετρελαίου προς τρίτες χώρες, εφόσον τηρείται το προβλεπόμενο ανώτατο όριο τιμής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της CAS, οι συνολικές θαλάσσιες εξαγωγές ρωσικού πετρελαίου περιορίστηκαν τον Οκτώβριο στα 3,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, σημειώνοντας μείωση 9% σε μηνιαία βάση και 10% σε ετήσια βάση. Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο από τον Απρίλιο του 2026, αν και οι ποσότητες παραμένουν υψηλότερες από εκείνες που είχαν καταγραφεί το πρώτο τρίμηνο του έτους.
Πηγή της Kommersant εκτιμά ότι οι επιθέσεις στη Μαύρη Θάλασσα ενδέχεται να διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο στη μείωση των μεταφορών. Παράλληλα, η επέκταση των βρετανικών κυρώσεων σε δεξαμενόπλοια του σκιώδους στόλου και οι ευρωπαϊκοί έλεγχοι έχουν δυσκολέψει τη χρήση σημαιών τρίτων χωρών.
Ωστόσο, το Κέντρο Δεικτών Τιμών (PIC) καταγράφει μικρότερη μηνιαία υποχώρηση των θαλάσσιων εξαγωγών, περίπου 2%, επισημαίνοντας ότι η μείωση των αποστολών από τις δυτικές διαδρομές αντισταθμίστηκε εν μέρει από αύξηση 33% στις βόρειες διαδρομές.
Σύμφωνα με τους αναλυτές του PIC, η αποχώρηση δυτικών πλοιοκτητών ενδέχεται να είναι προσωρινή, καθώς σε ορισμένες ευρωπαϊκές αγορές η διαθέσιμη χωρητικότητα δεξαμενόπλοιων υπερβαίνει ήδη τη ζήτηση. Επιπλέον, δεν έχουν καταγραφεί προβλήματα για τους συμμετέχοντες στη ρωσική αγορά εξαιτίας της μειωμένης παρουσίας ελληνικών τάνκερ.
Περισσσότερες ειδήσεις
