Μόλις επτά ημέρες διαλογισμού μπορεί να επιφέρουν μετρήσιμες αλλαγές στον εγκέφαλο και το σώμα, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του University of California San Diego, η οποία δείχνει ότι οι πρακτικές νου-σώματος δεν συνδέονται μόνο με χαλάρωση, αλλά ενδέχεται να επηρεάζουν τη λειτουργία του εγκεφάλου, του ανοσοποιητικού, του μεταβολισμού και της φυσικής ρύθμισης του πόνου.
Η έρευνα παρακολούθησε 20 υγιείς ενήλικες που συμμετείχαν σε επταήμερο πρόγραμμα παραμονής με καθοδηγούμενο διαλογισμό, διαλέξεις και ομαδικές δραστηριότητες θεραπευτικού χαρακτήρα. Συνολικά, οι συμμετέχοντες έκαναν περίπου 33 ώρες διαλογισμού, ενώ το πρόγραμμα περιλάμβανε και πρακτικές που παρουσιάζονταν ανοιχτά ως placebo, στο πλαίσιο προσέγγισης «open-label placebo».
Σύμφωνα με τον Hemal H. Patel, καθηγητή Αναισθησιολογίας στην Ιατρική Σχολή του UC San Diego, το εντυπωσιακό στοιχείο δεν είναι απλώς ότι ο διαλογισμός μπορεί να επηρεάσει την υγεία, αλλά ότι ο συνδυασμός πολλών πρακτικών νου-σώματος σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα οδήγησε σε αλλαγές που καταγράφηκαν άμεσα στον εγκέφαλο και στο αίμα. Οι ίδιοι οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι η παρέμβαση φαίνεται να ενεργοποίησε βιολογικές οδούς που σχετίζονται με τη νευροπλαστικότητα, τη μεταβολική ευελιξία, την ανοσολογική απόκριση και τους φυσικούς μηχανισμούς ανακούφισης από τον πόνο.
Για να αποτυπώσουν τις αλλαγές, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) και αιματολογικές αναλύσεις πριν και μετά το επταήμερο πρόγραμμα. Μετά το τέλος της παρέμβασης, οι εγκεφαλικές σαρώσεις έδειξαν μειωμένη δραστηριότητα σε περιοχές που συνδέονται με τον διαρκή εσωτερικό «θόρυβο», κάτι που οι επιστήμονες ερμήνευσαν ως ένδειξη πιο αποδοτικής εγκεφαλικής λειτουργίας.
Παράλληλα, το πλάσμα αίματος των συμμετεχόντων φάνηκε να ενισχύει τη νευροπλαστικότητα, καθώς σε εργαστηριακές συνθήκες προώθησε την ανάπτυξη και τη σύνδεση νευρώνων. Οι ερευνητές κατέγραψαν επίσης αυξημένη γλυκολυτική δραστηριότητα, ένδειξη καλύτερης μεταβολικής ευελιξίας, αλλά και άνοδο στα ενδογενή οπιοειδή, δηλαδή στους φυσικούς μηχανισμούς του οργανισμού που σχετίζονται με την ανακούφιση από τον πόνο.
Η μελέτη εντόπισε ακόμη μετατοπίσεις στη σηματοδότηση του ανοσοποιητικού συστήματος. Όπως αναφέρουν οι ερευνητές, παρατηρήθηκε πιο ισορροπημένη και προσαρμοστική ανοσολογική απόκριση, με αύξηση τόσο φλεγμονωδών όσο και αντιφλεγμονωδών αντιδράσεων. Αυτό, κατά την ερευνητική ομάδα, μπορεί να υποδηλώνει ότι ο οργανισμός έγινε πιο ευέλικτος στον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται σε ερεθίσματα και απειλές.
Ένα από τα πιο συζητήσιμα ευρήματα της μελέτης είναι ότι τα μοτίβα συνδεσιμότητας που παρατηρήθηκαν στον εγκέφαλο μετά το πρόγραμμα έμοιαζαν με εκείνα που έχουν συνδεθεί σε προηγούμενες έρευνες με ψυχεδελικές ουσίες, όπως η ψιλοκυβίνη. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες κατέγραψαν υψηλότερες βαθμολογίες σε ερωτηματολόγιο που μετρά εμπειρίες όπως η αίσθηση ενότητας, η υπέρβαση και η αλλαγμένη επίγνωση κατά τον διαλογισμό.
Οι ερευνητές τονίζουν πάντως ότι αυτό δεν σημαίνει πως ο διαλογισμός “αντικαθιστά” τις ψυχεδελικές ουσίες ή ότι τα δύο φαινόμενα είναι ταυτόσημα. Σημαίνει απλώς ότι καταγράφηκαν ορισμένες ομοιότητες σε επίπεδο εγκεφαλικής συνδεσιμότητας και βιωμένης εμπειρίας.
Ωστόσο, η μελέτη έχει συγκεκριμένα όρια καθώς αφορούσε μόλις 20 άτομα, όλοι ήταν υγιείς, ενώ ο σχεδιασμός ήταν παρατηρητικός και χωρίς ομάδα ελέγχου. Αυτό σημαίνει ότι οι ερευνητές δεν μπορούν να αποδείξουν οριστικά πως ο διαλογισμός και μόνο προκάλεσε τις συγκεκριμένες βιολογικές αλλαγές, ούτε ότι τα ίδια αποτελέσματα θα εμφανιστούν με τον ίδιο τρόπο στον γενικό πληθυσμό ή σε κλινικές ομάδες. Οι ίδιοι ζητούν μεγαλύτερες και πιο διαφοροποιημένες μελέτες για να επιβεβαιωθούν τα ευρήματα.
Παρόλα αυτά, προσθέτει ένα ενδιαφέρον κομμάτι στο παζλ της σχέσης ανάμεσα στην ψυχική εμπειρία και τη σωματική λειτουργία. Όπως σημειώνει ο πρώτος συγγραφέας Alex Jinich-Diamant, οι πεποιθήσεις, η προσοχή και οι πρακτικές στις οποίες συμμετέχουμε μπορούν να αφήνουν μετρήσιμο αποτύπωμα στη βιολογία μας.
Περισσότερες ειδήσεις
Άγχος λόγω πολέμου: Πώς επηρεάζει η οικονομική αβεβαιότητα την ψυχική υγεία
Ανάμεσα σε κόσμο… και όμως μόνοι – Η αθέατη επίδραση της κοινωνικής αποσύνδεσης
