Μια νέα διεθνής επιστημονική μελέτη ανοίγει μια από τις πιο αμφιλεγόμενες συζητήσεις γύρω από την κλιματική κρίση: κατά πόσο συγκεκριμένες «ανδρικές» συμπεριφορές και πρότυπα κατανάλωσης επιβαρύνουν δυσανάλογα τον πλανήτη.
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Norma: International Journal for Masculinity Studies, συγκέντρωσε περισσότερους από 20 επιστήμονες από 13 χώρες και εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στην κλιματική αλλαγή, την περιβαλλοντική κατάρρευση και τις μορφές σύγχρονης αρρενωπότητας.
Το συμπέρασμα; Οι άντρες ,ιδιαίτερα όσοι ανήκουν σε υψηλότερα εισοδηματικά στρώματα, τείνουν να έχουν μεγαλύτερο ανθρακικό αποτύπωμα, κυρίως λόγω μετακινήσεων, διατροφής, τουρισμού και καταναλωτικών συνηθειών.
Η μελέτη επικαλείται σειρά προηγούμενων ερευνών που καταγράφουν το λεγόμενο “gender emissions gap”, δηλαδή το χάσμα εκπομπών μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Ενδεικτικά, γαλλική έρευνα του 2025 σε περίπου 15.000 άτομα κατέληξε ότι οι άντρες εκπέμπουν κατά μέσο όρο 26% περισσότερους ρύπους από μεταφορές και διατροφικές επιλογές σε σχέση με τις γυναίκες.
Οι επιστήμονες συνδέουν το φαινόμενο κυρίως με:
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της μελέτης αφορά το λεγόμενο “masculinity stress” – την πίεση που νιώθουν ορισμένοι άντρες να μην εμφανίζονται «θηλυπρεπείς».
Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε πέρυσι στο Journal of Environmental Psychology, άντρες με υψηλότερα επίπεδα τέτοιου άγχους εμφανίζονται λιγότερο ανήσυχοι για την κλιματική αλλαγή, πιο επιφυλακτικοί απέναντι στα eco-friendly προϊόντα και είναι πιο πιθανό να αποφεύγουν «πράσινες» επιλογές ώστε να διατηρούν μια πιο παραδοσιακή εικόνα αρρενωπότητας.
Με απλά πρακτικά παραδείγματα, οι ερευνητές αναφέρουν ότι ακόμη και αντικείμενα όπως τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα, οι vegan διατροφές ή τα βιώσιμα προϊόντα συχνά αντιμετωπίζονται από ορισμένους ως «μη αρκετά masculine».
Η μελέτη συνδέει επίσης τους άντρες με τη διοίκηση και τον έλεγχο κλάδων που παραδοσιακά έχουν υψηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, όπως η βαριά βιομηχανία, η εξορυκτική δραστηριότητα, η εντατική γεωργία, τα χημικά αλλά και ο στρατιωτικός τομέας.
Οι ερευνητές σημειώνουν πάντως ότι οι επιπτώσεις αυτές αφορούν κυρίως τις οικονομικές και πολιτικές ελίτ της Δύσης και όχι συνολικά όλους τους άντρες παγκοσμίως.
«Υπάρχει πλέον άφθονη έρευνα που δείχνει τις σαφείς αρνητικές επιπτώσεις ορισμένων ανδρικών συμπεριφορών στο περιβάλλον και το κλίμα», δήλωσε ο καθηγητής Κοινωνιολογίας του University of Huddersfield και επιμελητής της μελέτης, Jeff Hearn.
Όπως πρόσθεσε, «είναι εντυπωσιακό το πόσο λίγο αυτό το στοιχείο εμφανίζεται στις δημόσιες συζητήσεις και στις πολιτικές για ένα πιο βιώσιμο μέλλον».
Οι ίδιοι οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν πάντως ότι η έρευνα δεν επιχειρεί να παρουσιάσει τους άντρες ως «εχθρούς του περιβάλλοντος».
Αντίθετα, επισημαίνουν ότι πολλοί άντρες συμμετέχουν ενεργά σε περιβαλλοντικά κινήματα και πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, από την Αφρική και τη Λατινική Αμερική μέχρι την Ευρώπη.
Η βασική θέση της μελέτης είναι ότι η κλιματική κρίση δεν αφορά μόνο τεχνολογία, ενέργεια και οικονομία, αλλά και βαθύτερα κοινωνικά και πολιτισμικά πρότυπα που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο καταναλώνουμε, μετακινούμαστε και ζούμε.
