Οι αλλεπάλληλοι καύσωνες που πλήττουν την Ευρώπη δεν αποτελούν πλέον ένα έκτακτο καιρικό φαινόμενο, αλλά τη νέα κλιματική κανονικότητα. Στην Πορτογαλία, όπου το 2026 έχουν ήδη καταγραφεί έξι κύματα καύσωνα μέσα στους πρώτους επτά μήνες του έτους, περιβαλλοντικές οργανώσεις κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και ζητούν τη δημιουργία ενός εθνικού δικτύου «κλιματικών καταφυγίων» για την προστασία των πολιτών από την ακραία ζέστη.
Με αφορμή την Ευρωπαϊκή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα της Παγκόσμιας Κλιματικής Κρίσης, δώδεκα οργανώσεις παρέδωσαν ανοικτή επιστολή στην πορτογαλική κυβέρνηση και στην Ένωση Δήμων της χώρας, χαρακτηρίζοντας την ακραία θερμότητα ζήτημα δημόσιας υγείας και ζητώντας άμεση εφαρμογή μέτρων προσαρμογής στις πόλεις.
Με το σύνθημα «Lisbon is not a sauna», οι οργανώσεις πραγματοποίησαν συμβολική διαμαρτυρία έξω από κυβερνητικά κτίρια στη Λισαβόνα, ζητώντας οι πόλεις να προσαρμοστούν στις ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες.
Μεταξύ των υπογραφόντων βρίσκονται οι Zero, Greenpeace Portugal, WWF Portugal, Quercus και Geota, οι οποίες προτείνουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αστικής ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της περιβαλλοντικής οργάνωσης Zero, Francisco Ferreira, η μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου παραμένει απαραίτητη, ωστόσο πλέον είναι εξίσου αναγκαία η προσαρμογή των πόλεων στις νέες συνθήκες.
Όπως επισημαίνει, μεγάλο μέρος του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος δεν μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά τους κατοίκους ούτε από το ψύχος του χειμώνα ούτε από την έντονη ζέστη του καλοκαιριού, με αποτέλεσμα να εντείνεται το φαινόμενο της ενεργειακής φτώχειας.
Κεντρική πρόταση της επιστολής αποτελεί η δημιουργία ενός εθνικού δικτύου κλιματικών καταφυγίων, αξιοποιώντας ήδη υπάρχουσες δημόσιες και ιδιωτικές υποδομές.
Στη λίστα περιλαμβάνονται βιβλιοθήκες, δημοτικές πισίνες, πάρκα, κλιματιζόμενοι δημόσιοι χώροι, κοινωνικές δομές, καταστήματα και υπηρεσίες που μπορούν να λειτουργούν ως ασφαλείς χώροι κατά τη διάρκεια ακραίων θερμοκρασιών.
Παράλληλα, ζητείται:
Η πορτογαλική νομοθεσία προβλέπει ότι όλοι οι δήμοι πρέπει να διαθέτουν Σχέδια Δράσης για το Κλίμα, τα οποία έπρεπε να έχουν ολοκληρωθεί ήδη από τον Φεβρουάριο του 2024.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι οργανώσεις, δύο χρόνια αργότερα πολλοί δήμοι εξακολουθούν να βρίσκονται πίσω, είτε λόγω περιορισμένων τεχνικών δυνατοτήτων είτε επειδή άλλες προτεραιότητες υπερισχύουν.
Σύμφωνα με τον Francisco Ferreira, οι απαραίτητες παρεμβάσεις απαιτούν σημαντικές επενδύσεις, γεγονός που συχνά καθυστερεί τη λήψη πολιτικών αποφάσεων, παρότι το μακροπρόθεσμο οικονομικό και κοινωνικό όφελος θεωρείται πολύ μεγαλύτερο.
Τα στοιχεία της πορτογαλικής μετεωρολογικής υπηρεσίας IPMA αποτυπώνουν τη νέα πραγματικότητα.
Μόνο μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026 καταγράφηκαν:
Παράλληλα, η πρόσφατη θερμή εισβολή στις αρχές Ιουλίου συνοδεύτηκε από αυξημένη θνησιμότητα.
Σύμφωνα με το πορτογαλικό σύστημα καταγραφής θανάτων (SICO):
Η εικόνα δεν περιορίζεται στην Πορτογαλία. Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό σύστημα παρακολούθησης θνησιμότητας EuroMOMO, την εβδομάδα 22–28 Ιουνίου καταγράφηκαν περίπου 10.650 επιπλέον θάνατοι σε 27 ευρωπαϊκές χώρες, καθώς η Ευρώπη βίωσε έναν από τους θερμότερους Ιούνιους που έχουν καταγραφεί.
Η συζήτηση που ανοίγει στην Πορτογαλία αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για χώρες όπως η Ελλάδα, όπου οι παρατεταμένοι καύσωνες γίνονται ολοένα συχνότεροι. Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι η αντιμετώπιση της ακραίας ζέστης δεν μπορεί να περιορίζεται στην ατομική προστασία, αλλά απαιτεί επανασχεδιασμό των πόλεων με περισσότερο πράσινο, σκίαση, ανθεκτικά κτίρια και δημόσιους χώρους που θα λειτουργούν ως ασφαλή καταφύγια τις ημέρες ακραίων θερμοκρασιών.
Την ίδια ώρα, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι τα φετινά κύματα καύσωνα αποτελούν μόνο την αρχή μιας νέας εποχής, με τα επόμενα καλοκαίρια να αναμένονται ακόμη θερμότερα και πιο απαιτητικά για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες.
Περισσότερες ειδήσεις
Νέο εθνικό AI μοντέλο για την Πορτογαλία – Στόχος η μείωση της εξάρτησης από αμερικανικούς κολοσσούς
Σοκ: Αυτή η χώρα μπήκε ήδη σε «οικολογικό χρέος» για όλο το υπόλοιπο του 2026
