Μία από τις σημαντικότερες δικαστικές αναμετρήσεις μέχρι σήμερα γύρω από τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζονται τα κοινωνικά δίκτυα ξεκινά στις ΗΠΑ, με τη Meta να βρίσκεται αντιμέτωπη με αμερικανικές πολιτείες που υποστηρίζουν ότι το Instagram και το Facebook κατασκευάστηκαν έτσι ώστε να κρατούν παιδιά και εφήβους όσο το δυνατόν περισσότερο στις οθόνες τους.
Η διαδικασία αρχίζει σήμερα, 12 Αυγούστου 2026, στο ομοσπονδιακό δικαστήριο του Όκλαντ στην Καλιφόρνια με την επιλογή των ενόρκων, ενώ οι εναρκτήριες αγορεύσεις έχουν προγραμματιστεί για τις 18 Αυγούστου. Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει περίπου επτά εβδομάδες και θεωρείται η μεγαλύτερη έως τώρα δοκιμασία για τη Meta στο κύμα αγωγών που αφορά τις επιπτώσεις των κοινωνικών δικτύων στους ανηλίκους.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι καταγγελίες της Καλιφόρνιας, του Κολοράντο, του Κεντάκι και του Νιου Τζέρσεϊ ότι η Meta σχεδίασε τις πλατφόρμες της ώστε να ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση από νέους και ότι παραπλάνησε τους καταναλωτές ως προς την ασφάλειά τους. Παράλληλα, θα εξεταστούν ισχυρισμοί 29 πολιτειών ότι η εταιρεία συνέλεξε και χρησιμοποίησε παράνομα δεδομένα παιδιών κατά παράβαση της ομοσπονδιακής νομοθεσίας.
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή το βάρος δεν πέφτει πρωτίστως στο περιεχόμενο που αναρτούν οι χρήστες, αλλά στον ίδιο τον σχεδιασμό και στις λειτουργίες των εφαρμογών.
Οι πολιτείες στρέφονται κατά μηχανισμών που, κατά τους ισχυρισμούς τους, ενθαρρύνουν τη συνεχή παραμονή των ανηλίκων στις πλατφόρμες, όπως η ατελείωτη κύλιση της ροής, οι ειδοποιήσεις, τα συστήματα προτάσεων περιεχομένου και άλλες λειτουργίες που συνδέονται με την αύξηση της αλληλεπίδρασης.
Η διάκριση αυτή έχει κρίσιμη νομική σημασία. Η Meta έχει επικαλεστεί το Άρθρο 230 του Communications Decency Act, τη διάταξη που παρέχει ευρεία προστασία στις διαδικτυακές πλατφόρμες από την ευθύνη για περιεχόμενο που δημοσιεύουν τρίτοι. Οι συγκεκριμένες αγωγές, ωστόσο, επιχειρούν να μεταφέρουν τη συζήτηση από το «τι δημοσιεύεται» στο πώς έχει κατασκευαστεί το ίδιο το προϊόν.
Τη Δευτέρα η Meta έχασε και την τελευταία προσπάθεια να καθυστερήσει τη διαδικασία, καθώς αμερικανικό εφετείο απέρριψε την προσφυγή της κατά αποφάσεων που επέτρεπαν στις υποθέσεις να συνεχιστούν, κρίνοντας ουσιαστικά ότι η προσφυγή είχε κατατεθεί πρόωρα.
Το οικονομικό μέγεθος της υπόθεσης είναι επίσης τεράστιο. Η Meta υποστηρίζει ότι, με βάση τον τρόπο με τον οποίο οι πολιτείες υπολογίζουν τις πιθανές παραβάσεις και τα προβλεπόμενα πρόστιμα, οι κυρώσεις θα μπορούσαν να φθάσουν ακόμη και τα 1,4 τρισ. δολάρια, ποσό κοντά στη χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας.
Οι γενικοί εισαγγελείς δεν έχουν ανακοινώσει δημόσια ότι ζητούν συγκεκριμένα αυτό το ποσό. Σύμφωνα με τα δικαστικά στοιχεία, ο υπολογισμός βασίζεται στον εκτιμώμενο αριθμό παιδιών και εφήβων που επηρεάστηκαν και στις κυρώσεις που προβλέπουν οι επιμέρους πολιτειακοί νόμοι. Η Meta χαρακτηρίζει τον συγκεκριμένο υπολογισμό αβάσιμο.
Το οικονομικό σκέλος, ωστόσο, είναι μόνο η μία πλευρά της υπόθεσης. Οι πολιτείες επιδιώκουν δικαστική εντολή που θα μπορούσε να οδηγήσει σε βαθιές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Instagram και του Facebook σε ολόκληρες τις ΗΠΑ.
Μεταξύ άλλων ζητούν περιορισμούς βάσει ηλικίας, κατάργηση της ατελείωτης κύλισης για τους ανηλίκους, αυστηρότερα χρονικά όρια χρήσης και αλλαγές στα συστήματα προτάσεων ώστε να δίνεται μεγαλύτερη βαρύτητα στην ευημερία των χρηστών και όχι αποκλειστικά στην αλληλεπίδραση. Ζητούν επίσης να διαγραφούν αλγόριθμοι και μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που, σύμφωνα με τις καταγγελίες, δημιουργήθηκαν με δεδομένα παιδιών.
Η υπόθεση θα εκδικαστεί υπό την εποπτεία της ομοσπονδιακής δικαστή Yvonne Gonzalez Rogers, η οποία έχει χειριστεί και τη δικαστική διαμάχη του Elon Musk με την OpenAI και τον Sam Altman.
Η Rogers αποφάσισε να χρησιμοποιήσει συμβουλευτικό σώμα ενόρκων, μια σχετικά ασυνήθιστη διαδικασία. Οι ένορκοι θα κληθούν να τοποθετηθούν πάνω σε συγκεκριμένα ερωτήματα, όμως η τελική απόφαση θα ανήκει στη δικαστή, η οποία δεν δεσμεύεται από τις κρίσεις τους. Η απόφασή της αναμένεται μετά την ολοκλήρωση της δίκης, τον Οκτώβριο.
Στο δικαστήριο αναμένεται να καταθέσουν τόσο ο ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της Meta Mark Zuckerberg όσο και ο επικεφαλής του Instagram Adam Mosseri.
Η νέα δίκη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Meta έχει ήδη δεχθεί σημαντικά δικαστικά πλήγματα στις ΗΠΑ.
Τον Μάρτιο, δικαστήριο του Λος Άντζελες έκρινε τη Meta και τη Google αμελείς σε πιλοτική υπόθεση νεαρής γυναίκας που υποστήριξε ότι η χρήση κοινωνικών δικτύων συνέβαλε στην κατάθλιψη και το άγχος που αντιμετώπισε. Η Meta υποχρεώθηκε να καταβάλει 4,2 εκατ. δολάρια και η Google 1,8 εκατ. δολάρια, με τις δύο εταιρείες να έχουν ανακοινώσει ότι θα ασκήσουν έφεση.
Ακόμη βαρύτερη ήταν η εξέλιξη στο Νέο Μεξικό. Ένορκοι επέβαλαν τον Μάρτιο στη Meta 375 εκατ. δολάρια σε αστικές κυρώσεις, ενώ σε δεύτερο στάδιο δικαστής έκρινε ότι η εταιρεία είχε δημιουργήσει κατάσταση «δημόσιας όχλησης» που έβλαπτε τα παιδιά και διέταξε την καταβολή επιπλέον 567 εκατ. δολαρίων, μαζί με αλλαγές στις πλατφόρμες. Η Meta έχει δηλώσει ότι θα ασκήσει έφεση.
Η εταιρεία αρνείται τις κατηγορίες και δηλώνει ότι τα στοιχεία που θα παρουσιαστούν στη δίκη θα καταδείξουν τη μακροχρόνια προσπάθειά της για την προστασία των νεότερων χρηστών.
Υποστηρίζει ότι έχει συνεργαστεί με γονείς, ειδικούς και τις αρχές και έχει πραγματοποιήσει εκτεταμένη έρευνα για τα ζητήματα που αφορούν τους ανηλίκους. Παράλληλα, έχει επιχειρηματολογήσει ότι ο λεγόμενος «εθισμός στα κοινωνικά δίκτυα» δεν αποτελεί καθιερωμένη ψυχιατρική διάγνωση και ότι δεν μπορεί να αποδοθεί σε μία μεμονωμένη πλατφόρμα η συνολική κατάσταση της ψυχικής υγείας των νέων.
Η πίεση, πάντως, δεν περιορίζεται στη Meta. YouTube, TikTok και Snap βρίσκονται επίσης αντιμέτωπα με χιλιάδες υποθέσεις στις ΗΠΑ από πολιτείες, σχολικές περιφέρειες και ιδιώτες. Περισσότερες από 3.000 αγωγές έχουν συγκεντρωθεί στο ομοσπονδιακό δικαστήριο ενώπιον της Rogers, ενώ άλλες 3.300 και πλέον υποθέσεις, κυρίως από ιδιώτες, εκκρεμούν στα πολιτειακά δικαστήρια του Λος Άντζελες.
Η έκβαση της νέας δίκης επομένως ξεπερνά τα όρια μιας ακόμη δικαστικής διαμάχης της Meta. Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν τα δικαστήρια μπορούν να θεωρήσουν τις ίδιες τις σχεδιαστικές επιλογές των κοινωνικών δικτύων αντικείμενο ευθύνης όταν αυτές φέρονται να ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση από ανηλίκους. Μια απόφαση που θα επιβάλει ουσιαστικές αλλαγές στο Instagram και το Facebook θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο με επιπτώσεις πολύ πέρα από τις δύο πλατφόρμες.
Περισσότερες ειδήσεις
Επιστρέφει το MySpace; Γιατί η νοσταλγία από μόνη της δεν αρκεί
Αυτή η Ευρωπαϊκή χώρα ανοίγει το πρώτο… κέντρο «απεξάρτησης» από τα social media
