Η επιστροφή ενοικίου σε εκπαιδευτικούς, γιατρούς και νοσηλευτές που υπηρετούν μακριά από τον τόπο μόνιμης κατοικίας τους είναι μια χρήσιμη ανακούφιση. Δεν είναι, όμως, στεγαστική πολιτική από μόνη της. Αν σε ένα νησί δεν υπάρχουν κατοικίες διαθέσιμες όλο τον χρόνο, αν τα λίγα σπίτια προσφέρονται μόνο για τη θερινή περίοδο ή αν ένας εργαζόμενος κινδυνεύει να χρειαστεί να φύγει όταν λήξει η μίσθωση, η επιστροφή ενός ή δύο ενοικίων δεν λύνει το πρόβλημα που εμποδίζει την υπηρεσία να στελεχωθεί.
Το πρόβλημα είναι ήδη ορατό στις προκηρύξεις του ΕΣΥ. Το Υπουργείο Υγείας ενέκρινε την επαναπροκήρυξη 95 θέσεων ειδικευμένων γιατρών που είχαν κηρυχθεί άγονες σε προηγούμενη διαδικασία, με έμφαση σε νησιωτικές, ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές. Παράλληλα, στην προκήρυξη του 2026 περιλήφθηκαν 42 θέσεις σε φορείς πρωτοβάθμιας φροντίδας μικρών νησιών, με ειδικό επιμίσθιο. Αυτοί οι αριθμοί αποτυπώνουν δυσκολία στελέχωσης, δεν αποδεικνύουν ότι κάθε θέση έμεινε κενή εξαιτίας της στέγης. Η στέγη, ωστόσο, είναι ένας συγκεκριμένος και αντιμετωπίσιμος όρος για να μπορέσει ένας εργαζόμενος να εγκατασταθεί και να παραμείνει στον τόπο υπηρεσίας.
Στις 5 Σεπτεμβρίου 2026 παραδόθηκε στη Χάλκη το νέο «Σπίτι του Γιατρού», δίπλα στο Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο. Η αυτοτελής κατοικία κατασκευάστηκε από τα θεμέλια, με δωρεά της Ομάδας Αιγαίου και κόστος 170.000 ευρώ, και θα παρέχεται δωρεάν στον γιατρό που υπηρετεί στο νησί. Ο δήμαρχος Άγγελος Φραγκάκης περιέγραψε την ουσία της παρέμβασης: για να υπηρετήσει κάποιος σε ένα μικρό ακριτικό νησί, πρέπει να μπορεί και να ζει εκεί με αξιοπρέπεια.
Η Χάλκη δεν είναι η μόνη δυνατή λύση. Είναι ένα καθαρό παράδειγμα συνεργασίας δήμου και κοινωνίας. Σε άλλους δήμους μπορεί να αξιοποιηθεί ένα παλιό δημοτικό κτίριο, να δημιουργηθούν λίγες ανεξάρτητες κατοικίες ή να οργανωθεί ένας κοινόχρηστος ξενώνας για γιατρούς, νοσηλευτές, εκπαιδευτικούς, κοινωνικούς λειτουργούς και άλλους υπαλλήλους κρίσιμων υπηρεσιών. Η μορφή πρέπει να προκύπτει από πραγματική αποτύπωση αναγκών, πληθυσμού και ακινήτων.
Η απάντηση δεν μπορεί να είναι «μόνο περισσότερα χρήματα». Οι ενισχύσεις έχουν θέση, ιδίως για όσους αντιμετωπίζουν πραγματική οικονομική δυσκολία, αλλά είναι προσωρινές και καταλήγουν να επιδοτούν μια αγορά στην οποία συχνά δεν υπάρχουν διαθέσιμα σπίτια. Χρειαζόμαστε και μόνιμο απόθεμα κατοικιών: δημοτικά ή δημόσια ακίνητα που αποκαθίστανται, κενά κτίρια που αλλάζουν χρήση όπου αυτό επιτρέπεται, κατοικίες που αγοράζονται ή κατασκευάζονται με σαφή κοινωνικό σκοπό.
Το Υπουργείο Εσωτερικών έχει ήδη ανοίξει συγκεκριμένο χρηματοδοτικό δρόμο. Πρόσκληση του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026–2030 διαθέτει 7.300.800 ευρώ για υποδομές στέγασης εργαζομένων στους Δήμους Αγαθονησίου, Καρπάθου, Σερίφου, Σίφνου και Σύμης, με επίσημο στόχο 40 κτιριακές υποδομές που θα ανεγερθούν ή θα αγοραστούν. Η πρόσκληση αναφέρει ρητά ως σκοπό την προσέλκυση και παραμονή βασικών δημόσιων λειτουργών, όπως γιατρών και εκπαιδευτικών, και τη στελέχωση δημόσιων δομών.
Μια δεύτερη πρόσκληση προβλέπει 1.400.000 ευρώ για τους Δήμους Αμοργού και Πάτμου: στόχο πέντε υποδομών που θα ανεγερθούν ή θα αγοραστούν και μίας που θα ανακατασκευαστεί, για τη στέγαση εργαζομένων με ουσιώδη κοινωνικό ρόλο. Συνολικά, οι δύο προσκλήσεις συγκεντρώνουν 8,7 εκατ. ευρώ για επτά νησιωτικούς δήμους και θέτουν στόχο 46 κτιριακών υποδομών. Πρόκειται για διαθέσιμη χρηματοδότηση και στόχους προγράμματος, όχι για κατοικίες που έχουν ήδη παραδοθεί.
Η επίσημη λίστα των επτά δήμων είναι το πιο σαφές σημείο εκκίνησης, επειδή οι ίδιοι οι δήμοι έχουν ενταχθεί ως δυνητικοί δικαιούχοι σε ειδικές προσκλήσεις στέγασης εργαζομένων. Η ανάγκη δεν σταματά εκεί. Το Υπουργείο Υγείας επαναπροκήρυξε 95 άγονες θέσεις σε έξι Υγειονομικές Περιφέρειες, ενώ 42 θέσεις αφορούσαν μικρά νησιά με πρόσθετο οικονομικό κίνητρο. Συνεπώς, η χαρτογράφηση πρέπει να επεκταθεί σε κάθε δήμο που συνδυάζει επαναλαμβανόμενες άγονες θέσεις ή δυσκολία κάλυψης υπηρεσιών με έλλειψη μακροχρόνιας κατοικίας.
Για την επόμενη φάση, το Υπουργείο Εσωτερικών έχει κατονομάσει επίσης Λειψούς και Αστυπάλαια σε πρόσκληση για αγορά ακινήτων ή αξιοποίηση κατοικιών δημόσιων υπαλλήλων, ενώ στο πρόγραμμα ευρύτερης επέκτασης έχουν αναφερθεί Ιθάκη και Τήνος. Αυτές οι αναφορές δεν σημαίνουν ότι κάθε περιοχή έχει τον ίδιο βαθμό έλλειψης ή ότι τα έργα έχουν ολοκληρωθεί. Δείχνουν όμως πού οι ανάγκες στέγασης έχουν ήδη μεταφραστεί σε δημόσιο σχεδιασμό. Η επόμενη χαρτογράφηση πρέπει να ενσωματώσει και ορεινούς/ηπειρωτικούς δήμους με άγονες θέσεις, καθώς και τόπους όπου εκπαιδευτικοί και άλλοι εποχικά διοριζόμενοι υπάλληλοι δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν μίσθωση.
Στο σημείο αυτό κρίνεται απαραίτητη μια μνεία στην Blupeak, η οποία έχει επισημάνει πολλάκις το βασικό πρόβλημα της ακίνητης περιουσίας των δήμων και συγκεκριμένα τις περιπτώσεις εκείνες που δεν διαθέτουν ενιαία και επαληθευμενη εικόνα για αυτήν.
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που εμφανίζονται ακίνητα στο Ε9, αλλά χωρίς ταύτιση ασφάλειας στο Κτηματολόγιο, φάκελοι χωρίς τίτλους ή τοπογραφικά, διαφορετικά εμβαδά από υπηρεσία σε υπηρεσία, περιουσιακά στοιχεία χωρίς ξεκάθαρη χρήση και δημοτικές διοικήσεις που πολλές φορές χρειάζεται να ξεκινήσουν σχεδόν από το μηδέν για να διαπιστώσουν τι ακριβώς έχουν στην κατοχή τους.
Τα δεδομένα βρίσκονται κατακερματισμένα μεταξύ Ε9, Εθνικού Κτηματολογίου, πινάκων παγίων, φυσικών φακέλων, παλαιών συμβολαίων, αδειών, σχεδίων, τεχνικών υπηρεσιών και μεμονωμένων αρχείων Excel. Το αποτέλεσμα είναι η πληροφορία να υπάρχει κάπου, χωρίς όμως να είναι πάντοτε άμεσα διαθέσιμη, διασταυρωμένη και αξιοποιήσιμη από τη διοίκηση.
Και εδώ ακριβώς βρίσκεται μία από τις σημαντικότερες αδυναμίες του σημερινού συστήματος. Ένας δήμος μπορεί τυπικά να είναι ιδιοκτήτης ενός ακινήτου, χωρίς να έχει σε ένα ενιαίο σημείο την ακριβή θέση του, την πραγματική επιφάνειά του, το ιδιοκτησιακό δικαίωμα, τους τίτλους, τη χρήση, την κατάσταση του κτιρίου, τις οικονομικές ροές, τις πιθανές νομικές εκκρεμότητες και το εάν τελικά το ακίνητο μπορεί να αξιοποιηθεί.
Η BluPeak Estate Analytics έχει καταγράψει σε μελέτες της μια εικόνα στην οποία συνυπάρχουν ασυμφωνίες ελλείψεις και διπλοεγγραφές συνυπάρχουν με διαφορετικά εμβαδά ή χρήσεις, ασαφείς ταυτοποιήσεις και περιορισμένη δυνατότητα της διοίκησης να βλέπει μέσα από ένα dashboard την κατάσταση, τους κινδύνους και την ωριμότητα του συνολικού χαρτοφυλακίου. Παράλληλα, σημαντικός χρόνος υπαλλήλων καταναλώνεται σε επαναλαμβανόμενες αναζητήσεις εγγράφων και χειροκίνητους ελέγχους.
Περισσότερες ειδήσεις
BluPeak: Αν το Κτηματολόγιο «κλείσει» με εκκρεμότητες, πάνω σε ποια δεδομένα θα χτιστεί το ΜΙΔΑ;
