Από σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 2026, τίθεται σε πλήρη εφαρμογή ο νέος νόμος 5303/2026 για το Κληρονομικό Δίκαιο, με την ΠΟΜΙΔΑ να χαιρετίζει τις αλλαγές, αλλά να θέτει παράλληλα ένα κρίσιμο ζήτημα για τη φορολογική μεταχείριση των νέων κληρονομικών συμβάσεων.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της ΠΟΜΙΔΑ, Στράτος Παραδιάς, ο νέος θεσμός κινδυνεύει να παραμείνει «κενό γράμμα», εάν το αφορολόγητο όριο για τους κατιόντες δεν εξομοιωθεί με εκείνο που ισχύει για τις γονικές παροχές.
Ο νέος νόμος αντικαθιστά εξ ολοκλήρου το Πέμπτο Βιβλίο του Αστικού Κώδικα και εφαρμόζεται για θανάτους που επέρχονται από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά, ενώ για παλαιότερους θανάτους εξακολουθεί να ισχύει το προηγούμενο καθεστώς.
Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών είναι ο διαχωρισμός της κληρονομικής περιουσίας από την ατομική περιουσία του κληρονόμου, ώστε ο τελευταίος να ευθύνεται για τα χρέη του θανόντος μέχρι την αξία της περιουσίας που κληρονομεί.
Παράλληλα, μεταρρυθμίζεται ο θεσμός της νόμιμης μοίρας, η οποία μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση, με στόχο να περιοριστεί η πολυδιάσπαση της ακίνητης ιδιοκτησίας σε μικρά μερίδια και πολλούς συνιδιοκτήτες.
Διατηρείται επίσης η ιδιόγραφη διαθήκη, με πρόσθετες διασφαλίσεις, ενώ το νέο πλαίσιο προσαρμόζει την κληρονομική διαδοχή στις σύγχρονες μορφές οικογένειας και ενισχύει την προστασία του επιζώντος συζύγου ή συντρόφου.
Πρόκειται για αλλαγές που είχε ήδη αναλύσει ο δικηγόρος Δημήτρης Κόγκας στο energodromio.gr, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων ότι το νέο σύστημα περιορίζει την προσωπική ευθύνη του κληρονόμου για τα χρέη της κληρονομίας και μετατρέπει κατά κανόνα τη νόμιμη μοίρα σε χρηματική αξίωση αντί για ποσοστό πάνω σε συγκεκριμένο ακίνητο.
Μία από τις βασικότερες καινοτομίες του νέου δικαίου είναι η εισαγωγή των κληρονομικών συμβάσεων μεταξύ του προσώπου του οποίου η περιουσία πρόκειται να κληρονομηθεί και των μελλοντικών νόμιμων κληρονόμων του.
Για πρώτη φορά δίνεται έτσι η δυνατότητα να οργανώνεται η διαδοχή όσο το πρόσωπο βρίσκεται ακόμη εν ζωή, κάτι που, σύμφωνα με την ΠΟΜΙΔΑ, μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία για οικογενειακές επιχειρήσεις ή οικογένειες με παιδιά από διαφορετικούς γάμους.
Το νέο πλαίσιο αναγνωρίζει επίσης συμβάσεις μεταξύ των κληρονόμων μετά τον θάνατο, ώστε να μπορούν να προχωρούν σε διανομή της κληρονομικής περιουσίας, με τον καθένα να καταβάλλει τον φόρο που του αναλογεί, χωρίς να απαιτούνται αλλεπάλληλες πράξεις για την ολοκλήρωση της διαδικασίας.
Η δυνατότητα οργάνωσης της κληρονομικής διαδοχής πριν από τον θάνατο είχε αναδειχθεί και στο προηγούμενο άρθρο του energodromio.gr ως μία από τις σημαντικότερες αλλαγές του νέου συστήματος, ιδιαίτερα για οικογένειες με επιχειρήσεις, ακίνητα και περισσότερους κληρονόμους.
Η ΠΟΜΙΔΑ χαρακτηρίζει θετική την πρωτοβουλία για τον εκσυγχρονισμό του κληρονομικού δικαίου έπειτα από περίπου οκτώ δεκαετίες, εστιάζει όμως στη φορολογική διάσταση των κληρονομικών συμβάσεων.
Σύμφωνα με τον Στράτο Παραδιά, ο νέος θεσμός κινδυνεύει να παραμείνει «κενό γράμμα» εάν το αφορολόγητο όριο για τους κατιόντες δεν εξομοιωθεί με το αφορολόγητο που ισχύει τα τελευταία χρόνια στις γονικές παροχές.
Η θέση της ΠΟΜΙΔΑ είναι ότι χωρίς αυτή την αλλαγή, ένα εργαλείο που έχει σχεδιαστεί για να διευκολύνει τον έγκαιρο προγραμματισμό της οικογενειακής και ακίνητης περιουσίας μπορεί να μην αξιοποιηθεί στην πράξη στον βαθμό που επιδιώκει ο νέος νόμος.
Περισσότερες ειδήσεις
Νέο κληρονομικό δίκαιο: Η κληρονομιά δεν αρχίζει πια μόνο μετά τον θάνατο
Συστάσεις για ενοικίαση φοιτητικής στέγης από την ΠΟΜΙΔΑ – Τι να προσέξουν όσοι σκέφτονται αγορά
ΠΟΜΙΔΑ: Επιστολή με αίτημα την παράταση στην προθεσμία εξαγοράς διακατεχομένων ακινήτων
