Με στόχο να αυξήσει το διαθέσιμο απόθεμα κατοικιών, να αξιοποιήσει χιλιάδες αναξιοποίητα ακίνητα και να ενισχύσει τη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών, η κυβέρνηση φέρνει νέο πακέτο παρεμβάσεων για τη στεγαστική κρίση. Οι ρυθμίσεις περιλαμβάνονται στο Κεφάλαιο Δ΄ του νομοσχεδίου του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας για τη στεγαστική πολιτική, το οποίο τέθηκε σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση την προηγούμενη Παρασκευή και θα παραμείνει ανοιχτό έως τις 3 Ιουλίου.
Οι διατάξεις δεν περιορίζονται σε επιδοματικού χαρακτήρα παρεμβάσεις, αλλά επιχειρούν να ανοίξουν δρόμο για την αξιοποίηση υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος, ακόμη και εκτός σχεδίου, με στόχο να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών σε μια περίοδο κατά την οποία η στεγαστική πίεση παραμένει έντονη.
Στον πυρήνα του πακέτου βρίσκονται τέσσερις άξονες, η φορολογική απαλλαγή για ακίνητα που εντάσσονται σε προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης, η μεταβατική στεγαστική συνδρομή για όσους βγαίνουν από το πρόγραμμα «Κάλυψη», οι αλλαγές χρήσης για τη μετατροπή υφιστάμενων κτιρίων σε κατοικίες και η ειδική διαδικασία για στρατιωτικές και κοινωνικές κατοικίες σε ακίνητα του Ταμείου Εθνικής Άμυνας.
Το άρθρο 53 προβλέπει ότι από το φορολογικό έτος 2026 και μετά απαλλάσσεται από τον φόρο εισοδήματος το εισόδημα που αποκτούν δήμοι, περιφέρειες, νομικά πρόσωπα της αυτοδιοίκησης, Αναπτυξιακοί Οργανισμοί ΟΤΑ και μη κερδοσκοπικά νομικά πρόσωπα δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου από την εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση ακινήτων που εντάσσονται σε προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης ή σε ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενα, συγχρηματοδοτούμενα ή επιδοτούμενα προγράμματα για τη στέγαση ευάλωτων ομάδων. Η απαλλαγή ισχύει για όσο διάστημα διαρκεί η εκμίσθωση ή υπεκμίσθωση του ακινήτου.
Με απλά λόγια, το Δημόσιο επιχειρεί να κάνει πιο ελκυστική τη συμμετοχή φορέων σε προγράμματα κοινωνικής κατοικίας, μειώνοντας το φορολογικό βάρος στα έσοδα που προκύπτουν από τέτοιες μισθώσεις. Η διάταξη στοχεύει να διευρύνει το απόθεμα διαθέσιμων κατοικιών για ευάλωτα νοικοκυριά, μέσα από οργανωμένα προγράμματα κοινωνικής μίσθωσης.
Το άρθρο 54 έρχεται να καλύψει ένα κρίσιμο κενό, σχετικά με το τι συμβαίνει στους ωφελούμενους του προγράμματος «Κάλυψη» όταν ολοκληρώνεται το δικαίωμά τους και απεντάσσονται από το πρόγραμμα. Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι οι συγκεκριμένοι δικαιούχοι θα μπορούν να λάβουν επίδομα στέγασης για δώδεκα μήνες, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχει ενεργή νέα μίσθωση κατοικίας για το διάστημα αυτό. Η νέα μίσθωση πρέπει να έχει τεθεί σε ισχύ μέσα σε έξι μήνες από την απένταξη από το πρόγραμμα.
Η αίτηση θα υποβάλλεται ηλεκτρονικά μέσω ειδικής πλατφόρμας στο gov.gr, είτε από τον ίδιο τον ωφελούμενο είτε από άλλο ενήλικο μέλος του νοικοκυριού στο όνομα του οποίου έχει συναφθεί η νέα σύμβαση μίσθωσης.
Το ποσό του επιδόματος ορίζεται σε 225 ευρώ τον μήνα για μονομελές νοικοκυριό, 262,50 ευρώ για νοικοκυριό δύο ατόμων και 300 ευρώ για νοικοκυριό τριών ή περισσότερων ατόμων. Αν το πραγματικό μίσθωμα είναι χαμηλότερο, τότε το επίδομα δεν θα ξεπερνά το ύψος του ενοικίου. Για τον υπολογισμό λαμβάνεται υπόψη ο αριθμός των μελών του νοικοκυριού κατά τον χρόνο συμμετοχής στο πρόγραμμα πριν από την απένταξη.
Η ενίσχυση καταβάλλεται από τον μήνα που ακολουθεί την υποβολή της αίτησης και μπορεί να διαρκέσει έως δώδεκα μήνες. Η σχετική δαπάνη θα καλύπτεται από τον προϋπολογισμό του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Η πιο κρίσιμη διάταξη για την αύξηση της προσφοράς κατοικιών είναι το άρθρο 55. Με αυτό επιχειρείται να αξιοποιηθεί υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα που σήμερα δεν χρησιμοποιείται ως κατοικία ή παραμένει ουσιαστικά εκτός αγοράς λόγω χρήσεων γης, πολεοδομικών περιορισμών ή παλαιών παρεκκλίσεων.
Το νομοσχέδιο επιτρέπει την αλλαγή χρήσης υφιστάμενων νόμιμων κτιρίων σε κατοικία, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου οι ισχύουσες χρήσεις γης δεν προβλέπουν κατοικία. Αυτό αφορά τόσο κτίρια εντός σχεδίου πόλης ή οικισμού όσο και κτίρια εκτός σχεδίου.
Για τα εντός σχεδίου ή εντός οικισμού κτίρια, η αλλαγή χρήσης σε κατοικία επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση και ανεξαρτήτως των ισχυουσών χρήσεων γης. Η δυνατότητα ισχύει ακόμη και για ακίνητα στα οποία έχει χορηγηθεί παρέκκλιση, εφόσον αυτή έχει δοθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Πριν από την έκδοση οικοδομικής άδειας απαιτείται θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής.
Ακόμη πιο σημαντική είναι η ρύθμιση για τα εκτός σχεδίου ακίνητα. Σε νόμιμα υφιστάμενα κτίρια εκτός σχεδίου πόλης και εκτός ορίων οικισμών επιτρέπεται, κατ’ εξαίρεση, η αλλαγή χρήσης σε κατοικία ανεξάρτητα από τις ισχύουσες χρήσεις γης, τους γενικούς ή ειδικούς όρους δόμησης και τα χωροταξικά, πολεοδομικά ή αναπτυξιακά καθεστώτα που ισχύουν για το ακίνητο.
Η δυνατότητα αυτή διατηρείται ακόμη και αν η περιοχή πολεοδομηθεί μεταγενέστερα ή ενταχθεί σε σχέδιο πόλης ή πολεοδομική μελέτη. Ωστόσο, υπάρχουν αυστηροί περιορισμοί, καθώς η αλλαγή χρήσης επιτρέπεται μόνο μία φορά, αφορά αποκλειστικά το σύνολο ή μέρος του νόμιμα υφιστάμενου κελύφους και δεν μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση όγκου, δόμησης ή κάλυψης.
Η ίδια δυνατότητα ισχύει και για κτίρια με παρεκκλίσεις, εφόσον αυτές έχουν χορηγηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Και εδώ απαιτείται θετική γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής πριν από την έκδοση της άδειας.
Για την έγκριση της αλλαγής χρήσης προβλέπεται ειδικό ανταποδοτικό τέλος ίσο με το 5% της αντικειμενικής αξίας της γης που αντιστοιχεί στο ακίνητο. Το τέλος υπολογίζεται με βάση την αξία κατά τον χρόνο υποβολής της αίτησης και καταβάλλεται εφάπαξ πριν από την έκδοση της οικοδομικής άδειας ή της έγκρισης αλλαγής χρήσης.
Τα χρήματα θα αποδίδονται στο Πράσινο Ταμείο για δράσεις κλιματικής ουδετερότητας και έργα περιβαλλοντικού ισοδυνάμου στους οικείους δήμους. Το τέλος δεν συμψηφίζεται με άλλα τέλη ή εισφορές. Η ρύθμιση εφαρμόζεται και σε κτίρια που έχουν υπαχθεί και έχουν περαιώσει διαδικασίες τακτοποίησης με τους νόμους 4178/2013 και 4495/2017.
Για να αποτραπεί το ενδεχόμενο οι νέες κατοικίες που θα δημιουργηθούν μέσω αλλαγής χρήσης να κατευθυνθούν αμέσως στη βραχυχρόνια μίσθωση, το νομοσχέδιο βάζει ρητή απαγόρευση. Οι κατοικίες αυτές δεν θα μπορούν να διατίθενται για βραχυχρόνια μίσθωση τύπου Airbnb για τουλάχιστον πέντε χρόνια από τη συντέλεση της αλλαγής χρήσης σε κατοικία.
Πρόκειται για κρίσιμο σημείο της ρύθμισης, καθώς το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αλλάξει τυπικά η χρήση ενός κτιρίου, αλλά να δημιουργηθούν πραγματικές κατοικίες που θα ενισχύσουν τη μακροχρόνια αγορά και θα λειτουργήσουν ως ανάχωμα στη στεγαστική πίεση.
Σε κάθε περίπτωση αλλαγής χρήσης, το νομοσχέδιο διατηρεί την υποχρέωση να διασφαλίζεται η προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία και εμποδιζόμενα άτομα στους κοινόχρηστους χώρους του κτιρίου, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θίγεται ο φέρων οργανισμός. Αν αυτό δεν τηρηθεί, η κατασκευή θεωρείται αυθαίρετη.
Το άρθρο 56 εισάγει ειδική διαδικασία καθορισμού όρων και περιορισμών δόμησης για ακίνητα του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Άμυνας. Στόχος είναι να καλυφθούν οι στεγαστικές ανάγκες του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων, αλλά και να δημιουργηθούν κοινωνικές κατοικίες.
Σε ακίνητα ή τμήματα ακινήτων του Ταμείου θα μπορούν να εγκρίνονται ειδικοί όροι δόμησης για κατοικίες, κοινόχρηστους χώρους και συμπληρωματικές χρήσεις. Οι συμπληρωματικές χρήσεις δεν μπορούν να ξεπερνούν το 10% της συνολικής δόμησης και μπορεί να αφορούν κοινωνική πρόνοια τοπικής κλίμακας, πρωτοβάθμια εκπαίδευση, μικρές υπαίθριες αθλητικές εγκαταστάσεις χωρίς θεατές, εμπορικά καταστήματα καθημερινών αναγκών και θρησκευτικούς χώρους τοπικής σημασίας.
Η διαδικασία θα περιλαμβάνει περιβαλλοντικό προέλεγχο και, όπου απαιτείται, στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση. Προβλέπεται επίσης γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων, με βάση τεχνική τεκμηρίωση, τοπογραφικό διάγραμμα, masterplan, μελέτη γεωλογικής καταλληλότητας, μελέτη οριοθέτησης ρέματος όπου υπάρχει, τεκμηρίωση πρόσβασης και απόψεις αρμόδιων φορέων.
Περισσότερες ειδήσεις
Ανακάμπτει η οικοδομή, αλλά παραμένει μεγάλο το έλλειμμα διαθέσιμων οικιστικών ακινήτων
