Η στεγαστική κρίση δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως πρόβλημα αποκλειστικά της αγοράς ακινήτων ή της κεντρικής διοίκησης. Αντιθέτως αφορά άμεσα τη λειτουργία των πόλεων, τη δυνατότητα προσέλκυσης εργαζομένων, τη δημογραφική τους ανθεκτικότητα και, τελικά, την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Σε αυτή τη βάση, η μελέτη της BluPeak Estate Analytics, με τίτλο «Στεγαστική κρίση και δήμοι», εισηγείται την ένταξη της προσιτής κατοικίας στον πυρήνα της κοινωνικής πολιτικής των δήμων.
Με παραδείγματα από την Ελλάδα και την Ευρώπη, η μελέτη προτείνει εργαλεία για την αξιοποίηση κενών ακινήτων, την κοινωνική μίσθωση και τη στέγαση εργαζομένων κρίσιμων υπηρεσιών. Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι τοπικές πολιτικές (από τη στέγαση έως τον πολιτισμό) πρέπει να σχεδιάζονται με βάση τεκμηριωμένες ανάγκες, τη συμμετοχή των κατοίκων και μετρήσιμο, διαρκές δημόσιο όφελος.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που παρατίθενται στη μελέτη, το 2024 το 29% του πληθυσμού των ελληνικών πόλεων ζούσε σε νοικοκυριά με συνολικό κόστος στέγασης άνω του 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ δείχνουν ότι οι ενοικιαστές διέθεταν κατά μέσο όρο το 17,1% της μηνιαίας καταναλωτικής τους δαπάνης για ενοίκιο, ενώ το χαμηλότερο εισοδηματικό 20% των νοικοκυριών κατεύθυνε το 55,9% του προϋπολογισμού του σε τρόφιμα και στέγαση μαζί. Οι δείκτες έχουν διαφορετικούς ορισμούς και δεν συγκρίνονται απευθείας.
Η έλλειψη προσιτής κατοικίας επηρεάζει τη στελέχωση σχολείων και δομών υγείας, τη λειτουργία επιχειρήσεων και τη δυνατότητα των νέων να παραμείνουν σε νησιά και στην περιφέρεια. Οι δήμοι μπορούν να μετριάσουν τη στεγαστική επισφάλεια, με εθνική χρηματοδότηση και συντονισμό για τις ευρύτερες παρεμβάσεις που απαιτούνται.
Η μελέτη παρουσιάζει το πιλοτικό πρόγραμμα ανακαίνισης 70 κλειστών κατοικιών στην Αθήνα, την κοινωνική κατοικία σε δημοτικό ακίνητο στη Θεσσαλονίκη, το «Σπίτι του Γιατρού» στη Χάλκη και την πρωτοβουλία στέγασης εκπαιδευτικών στον Αποκόρωνα. Διακρίνει τις αποφάσεις και τους στόχους από τις κατοικίες που έχουν πράγματι παραδοθεί, υπογραμμίζοντας την ανάγκη συνεχούς παρακολούθησης.
Από την Ευρώπη αναδεικνύονται το σταθερό σύστημα δημοτικών και επιδοτούμενων κατοικιών της Βιέννης, οι κανόνες του Άμστερνταμ για τις τουριστικές μισθώσεις και η πρωτοβουλία 15 ευρωπαϊκών πόλεων για χρηματοδότηση προσιτής κατοικίας. Η εφαρμογή αντίστοιχων εργαλείων στην Ελλάδα χρειάζεται προσαρμογή στο θεσμικό πλαίσιο και στα διαθέσιμα αποθέματα. Τα αιτήματα ευρωπαϊκής χρηματοδότησης διακρίνονται από τα εγκεκριμένα κονδύλια.
Η κατοικία συνδέεται με εργασία, υγεία, εκπαίδευση, μεταφορές, ψηφιακή πρόσβαση, παιδική φροντίδα και πολιτιστική ζωή. Η πρόταση δεν προβλέπει ενιαίο ποσοστό προϋπολογισμού για όλους τους δήμους. Προβλέπει δημόσια σχέδια και συγκρίσιμους απολογισμούς ανάλογα με τις ανάγκες κάθε τόπου.
Για τις πολιτιστικές δράσεις προτείνεται ετήσια αξιολόγηση με δημοσιοποίηση συνολικού κόστους, πηγών χρηματοδότησης, προσέλευσης, δωρεάν πρόσβασης, συμμετοχής τοπικών δημιουργών και αποτελέσματος που παραμένει μετά την εκδήλωση. Για τη στέγαση, η λογοδοσία περιλαμβάνει κόστος ανά κατοικία, χρόνο παράδοσης, μήνες κατοίκησης και αριθμό ωφελούμενων νοικοκυριών. Δαπάνες χωρίς τεκμηριωμένο αποτέλεσμα πρέπει να επανεξετάζονται.
Ειδική αναφορά γίνεται στη Μεγαλόπολη, με αίτημα δημοσιοποίησης της σημερινής κατάστασης του δικτύου ύδρευσης, των μελετών αντικατάστασης αμιαντοσωλήνων, των πηγών χρηματοδότησης και των χρονοδιαγραμμάτων. Η μελέτη παραθέτει αναφορές σε έργα και αποφάσεις του 2012 και του 2015, διευκρινίζοντας ότι αυτές δεν αποδεικνύουν τη σημερινή κατάσταση του δικτύου ούτε ότι 14 οικισμοί υδροδοτούνται ακόμη από αμιαντοσωλήνες.
Το Πολιτιστικό Καλοκαίρι 2026 περιλαμβάνει, σύμφωνα με το πρόγραμμα που εξετάζεται στη μελέτη, πάνω από 40 δράσεις σε 18 κοινότητες και συνολικά 13 παραστάσεις Καραγκιόζη. Οι συναυλίες της Γλυκερίας και της Πέγκυς Ζήνα αναφέρονται ως χορηγίες και δεν παρουσιάζονται ως δημοτικές αμοιβές. Ζητείται αναλυτικός απολογισμός ανά εκδήλωση, με συμβάσεις, κόστος, χορηγίες και στοιχεία συμμετοχής.
Η μελέτη δεν τεκμηριώνει ότι οι πολιτιστικές εκδηλώσεις χρηματοδοτήθηκαν εις βάρος της ύδρευσης. Ζητεί συγκρίσιμα στοιχεία για δαπάνες και αποτελέσματα, ώστε οι δημότες να μπορούν να αξιολογήσουν τις προτεραιότητες του δήμου.
Η πρόταση καταλήγει στην ανάγκη κάθε δήμος να εντάξει τη στέγαση στον πυρήνα της κοινωνικής πολιτικής του, να αξιοποιήσει με διαφάνεια την ακίνητη περιουσία του και να συνδέσει τις πολιτιστικές δαπάνες με πραγματικές ανάγκες και διαρκές όφελος για τους κατοίκους.
Περισσότερες ειδήσεις
Χάλκη: Το «Σπίτι του Γιατρού» δείχνει πώς λύνεται στην πράξη το στεγαστικό των νησιών
BluPeak: Αν το Κτηματολόγιο «κλείσει» με εκκρεμότητες, πάνω σε ποια δεδομένα θα χτιστεί το ΜΙΔΑ;
