Με το χειρότερο δυνατό τρόπο επανήλθαν την Κυριακή (4/1) τα χρόνια προβλήματα στον εξοπλισμό επιτήρησης και επικοινωνιών της ελληνικής αεροναυτιλίας με αφορμή την εκτεταμένη και αιφνίδια απώλεια συχνοτήτων στο FIR Αθηνών, τα αίτια της οποίας τελούν ακόμα υπό διερεύνηση.
Όπως όμως καταγγέλλουν για ακόμα μία φορά οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας, το περιστατικό της Κυριακής, το οποίο διέσυρε διεθνώς τη χώρα μας, ανέδειξε με τον πιο εμφατικό τρόπο τις διαχρονικές αδυναμίες ενός συστήματος που, σύμφωνα με τους ίδιους, λειτουργεί εδώ και χρόνια στα όρια των αντοχών του.
Η Ένωση Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας Ελλάδας (ΕΕΕΚΕ) έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για την παλαιότητα του εξοπλισμού επικοινωνιών και επιτήρησης, ζητώντας την αντικατάστασή του με σύγχρονα συστήματα που να πληρούν τις απαιτήσεις των ευρωπαϊκών και διεθνών κανονισμών. Όπως επισημαίνεται σε ανακοινώσεις της Ένωσης, κρίσιμα συστήματα λειτουργούν με περιορισμένη αξιοπιστία, παρουσιάζοντας επαναλαμβανόμενες δυσλειτουργίες και βλάβες, χωρίς να έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα ένα συνεκτικό σχέδιο άμεσης ανανέωσης.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, στις 09:00 το πρωί της 4ης Ιανουαρίου σημειώθηκε καθολική απώλεια των συχνοτήτων επικοινωνίας που χρησιμοποιεί το Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών – Μακεδονίας (Κ.Ε.Π.ΑΘ.Μ.), καθώς και απώλεια μέρους των συχνοτήτων της Προσέγγισης Αθηνών. Το Κ.Ε.Π.ΑΘ.Μ., που στεγάζεται στο παλαιό αεροδρόμιο του Ελληνικού, αποτελεί τη μεγαλύτερη μονάδα ελέγχου της χώρας και είναι υπεύθυνο για τη διαχείριση του συνόλου του FIR Αθηνών.
Σύμφωνα με την ΕΕΕΚΕ, η σοβαρή βλάβη που καταγράφηκε στα κρίσιμα συστήματα επικοινωνίας της ελληνικής αεροναυτιλίας έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά ακολουθία προβλημάτων, τα οποία, δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως μεμονωμένα ή απρόβλεπτα περιστατικά. Αντίθετα, εντάσσονται σε ένα πλαίσιο χρόνιας αδράνειας, διοικητικών αστοχιών και καθυστερήσεων, που εδώ και χρόνια υπονομεύουν τη λειτουργία των υποδομών της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας (ΥΠΑ).
Η ΕΕΕΚΕ έχει επανειλημμένα επισημάνει την παλαιότητα και την ευαλωτότητα του εξοπλισμού επιτήρησης και επικοινωνιών, ζητώντας την αντικατάστασή του με σύγχρονα συστήματα, σύμφωνα με τις απαιτήσεις της ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Παρά τις προειδοποιήσεις αυτές, οι ελεγκτές υποστηρίζουν ότι δεν έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα ένα συνεκτικό και λειτουργικό σχέδιο ανανέωσης, με αποτέλεσμα κρίσιμες υποδομές να συνεχίζουν να λειτουργούν με περιορισμένα περιθώρια αξιοπιστίας.
Ενδεικτικό της κατάστασης είναι το περιστατικό του περασμένου Αυγούστου, όταν παρουσιάστηκε απώλεια επικοινωνίας και εικόνας τερματικού ραντάρ στον λόφο Μερέντα, επηρεάζοντας την Προσέγγιση Αθηνών. Τότε, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, δεν υπήρξε σαφής ανάληψη ευθύνης για το συμβάν, γεγονός που, όπως τονίζουν, επαναλαμβάνεται και σήμερα.
Πέρα από τα τεχνικά ζητήματα, οι ελεγκτές εστιάζουν και σε δομικά προβλήματα διοίκησης και σχεδιασμού. Καταγγέλλουν καθυστερήσεις και αδυναμίες στην προετοιμασία διαγωνισμών, οι οποίοι είτε οδηγούνται σε ακύρωση είτε καταλήγουν σε δικαστικές εμπλοκές, καθώς και σε καθυστερημένη εφαρμογή ευρωπαϊκών κανονισμών. Οι καθυστερήσεις αυτές, όπως επισημαίνεται, όχι μόνο αυξάνουν το επιχειρησιακό ρίσκο, αλλά επιβαρύνουν και το κόστος των συστημάτων, οδηγώντας τη χώρα σε επαναλαμβανόμενες παραπομπές στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Χαρακτηριστική είναι η πρόσφατη παραπομπή της Ελλάδας για τη μη εφαρμογή του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) 2018/1048, που αφορά τις διαδικασίες προσέγγισης Performance-Based Navigation (PBN). Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η Ελλάδα δεν έχει δημοσιεύσει τις απαιτούμενες διαδικασίες σε 44 άκρα διαδρόμων, παρά το γεγονός ότι η σχετική προθεσμία είχε λήξει από τον Δεκέμβριο του 2020. Οι απαντήσεις των ελληνικών αρχών στις προειδοποιητικές επιστολές της Κομισιόν κρίθηκαν ανεπαρκείς, γεγονός που οδήγησε στην παραπομπή.
Παράλληλα, η χώρα βρίσκεται ένα βήμα πριν από νέα παραπομπή για τη μη εφαρμογή των απαιτήσεων του κανονισμού (ΕΕ) 2017/373, που αφορά την αναγνώριση μεμονωμένου αεροσκάφους μέσω σύγχρονων συστημάτων επιτήρησης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη ικανότητα είναι κρίσιμη για την αποτελεσματική επιτήρηση και τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας, ιδίως κατά την περίοδο αυξημένης θερινής κίνησης.
Στο εσωτερικό της ΥΠΑ, οι ελεγκτές περιγράφουν μια εικόνα γενικευμένης υποβάθμισης των συνθηκών εργασίας. Αναφέρουν ότι χρειάστηκε παρέμβαση της πολιτικής ηγεσίας για την αντικατάσταση ακατάλληλων καθισμάτων εργασίας, ενώ καταγγέλλουν περιστατικά εισροής υδάτων στην επιχειρησιακή αίθουσα του Κέντρου Ελέγχου Περιοχής Αθηνών κατά τη διάρκεια τν πρόσφατων έντονων καιρικών φαινομένων. Παρόμοια εικόνα, σύμφωνα με τις ίδιες καταγγελίες, επικρατεί και στους πύργους ελέγχου περιφερειακών αεροδρομίων.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται και στον τρόπο με τον οποίο προχώρησε ο πρόσφατος μετασχηματισμός της ΥΠΑ σε νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, χωρίς – όπως επισημαίνουν οι ελεγκτές – να έχει προηγηθεί μελέτη βιωσιμότητας. Η μελέτη αυτή, σύμφωνα με τους ίδιους, εκπονείται εκ των υστέρων και καταδεικνύει ελλείψεις πόρων για τη διαχείριση των αεροδρομίων.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας έχουν ήδη προειδοποιήσει για σημαντική αύξηση των καθυστερήσεων την καλοκαιρινή περίοδο του 2026, ενώ ανακοίνωσαν ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, δεν προτίθενται να προσφέρουν υπερεργασία, επισημαίνοντας ότι το υφιστάμενο σύστημα στηρίζεται διαχρονικά στην υπέρβαση των ανθρώπινων αντοχών, χωρίς να επιλύονται τα δομικά προβλήματα.
Την ίδια ώρα το υπουργείο Υποδομών – Μεταφορών και η ΥΠΑ έχουν παρουσιάσει σχέδιο δράσης 364 σημείων, το οποίο ωστόσο προχωρεί με ρυθμούς βραδύτερους των αναγκών, επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά τις καταγγελίες των ελεγκτών. Οι επενδύσεις που έχουν ανακοινωθεί φτάνουν τα 313 εκατ. ευρώ και αφορούν 13 κομβικά έργα για την περίοδο 2025 – 2029.
Κεντρικός άξονας του σχεδιασμού είναι η αναβάθμιση των συστημάτων διαχείρισης εναέριας κυκλοφορίας και επιτήρησης. Στο πλαίσιο αυτό, προχωρά η προμήθεια και εγκατάσταση συστήματος Data Link Services (DLS), έργο ύψους 5,1 εκατ. ευρώ, το οποίο βάσει ενημέρωσης της διοίκησης της ΥΠΑ στη Βουλή τον περασμένο Οκτώβριο, αναμένεται να ολοκληρωθεί το πρώτο τρίμηνο του 2026 και καλύπτει υποχρεώσεις που εκκρεμούσαν από το 2018.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη ριζική αναβάθμιση του κεντρικού συστήματος ATM και των ραντάρ, με τη μετάβαση στο σύστημα TOPSKY ATC ONE. Ο προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε περίπου 129 εκατ. ευρώ, με την πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία να τοποθετείται χρονικά έως το 2029 και την αναβάθμιση των ραντάρ να προηγείται, εντός του 2028.
Παράλληλα, επαναπροκηρύσσεται διεθνής διαγωνισμός για την προμήθεια οκτώ νέων ραντάρ με δυνατότητα Mode-S σε καίρια σημεία της χώρας, προϋπολογισμού 53,6 εκατ. ευρώ, με εκτιμώμενο χρόνο ολοκλήρωσης έως το 2029. Σε εξέλιξη βρίσκεται και η εγκατάσταση 19 συστημάτων τηλεπικοινωνιών VCRS, έργο που είχε καθυστερήσει από το 2018 και πλέον προβλέπεται να ολοκληρωθεί το τρίτο τρίμηνο του 2026.
Στον τομέα των επικοινωνιών, προχωρά επίσης η προμήθεια σχεδόν 500 ψηφιακών πομποδεκτών VHFVoIP, με στόχο την αναβάθμιση του δικτύου φωνητικών επικοινωνιών, ενώ έχει ήδη ολοκληρωθεί η εγκατάσταση συστημάτων D-ATIS και D-VOLMET σε μεγάλα αεροδρόμια της χώρας.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην εφαρμογή διαδικασιών Performance-Based Navigation (PBN). Σύμφωνα με την ΥΠΑ, έχει ολοκληρωθεί διαγωνισμός για 31 αεροδρόμια, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη η επανασχεδίαση της Τερματικής Περιοχής Αθηνών και η εκπόνηση δεκάδων νέων διαδικασιών, με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2027.
Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται ακόμη η εγκατάσταση νέων ραδιοβοηθημάτων (DVOR, DME, ILS), η μετεγκατάσταση της Προσέγγισης Αθηνών στον Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών, η αναβάθμιση των συστημάτων επιτήρησης εδάφους στο «Ελευθέριος Βενιζέλος», καθώς και η πλήρης ανάπτυξη συστημάτων CNS/ATM για το νέο διεθνές αεροδρόμιο Ηρακλείου Κρήτης, έργο ύψους 75 εκατ. ευρώ με ολοκλήρωση το 2028.
Περισσότερες ειδήσεις
Τέλος το «κόλπο» του CO2: Η ΕΕ απαγορεύει σε 21 αεροπορικές να πωλούν το ψέμα της «ουδέτερης πτήσης»
