Ανοιχτό παραμένει το ζήτημα της τύχης χιλιάδων αυθαιρέτων κατηγορίας 5, τα οποία εξακολουθούν να βρίσκονται εκτός κάθε πλαισίου τακτοποίησης, συντηρώντας ένα από τους πιο σύνθετους και απαιτητικούς πολεοδομικούς γρίφους της σύγχρονης Ελλάδας.
Το ζήτημα των αυθαιρέτων της συγκεκριμένης κατηγορίας επανέρχεται στο προσκήνιο με αφορμή την παράταση της δυνατότητας τακτοποίησης για τις κατηγορίες 1 έως 4 που έχουν μικρότερες παρεκκλίσεις έως το 2028. Υπενθυμίζεται ότι στην κατηγορία 5 υπάγονται τα λεγόμενα «βαριά» αυθαίρετα, δηλαδή ακίνητα με υπερβάσεις άνω του 40% σε κάλυψη, δόμηση ή ύψος, καθώς και κτίσματα χωρίς οικοδομική άδεια, τα οποία μετά το 2020 εξαιρούνται πλήρως από κάθε διαδικασία τακτοποίησης βάσει του ν. 4495/2017.
Το θέμα τέθηκε για ακόμα μία φορά στη Βουλή από τον βουλευτή της ΝΔ, Γιώργο Βλάχο, ο οποίος έκανε λόγο για μια εκκρεμότητα που παραμένει άλυτη και συντηρείται διαχρονικά από την Πολιτεία μέσω καταληκτικών ημερομηνιών. Όπως ανέφερε, μεγάλος αριθμός ιδιοκτητών δεν μπόρεσε να ενταχθεί στις προηγούμενες ρυθμίσεις, είτε επειδή δεν πρόλαβε τις προθεσμίες, είτε επειδή δεν διέθετε την απαιτούμενη οικονομική δυνατότητα, είτε επειδή δεν είχαν ξεκαθαρίσει κρίσιμες θεσμικές παράμετροι, όπως οι δασικοί χάρτες, το ιδιοκτησιακό καθεστώς ή οι χρήσεις γης.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στη δυσκολία ολοκλήρωσης στατικών μελετών επάρκειας, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις απαιτούν χρόνο λόγω πολυπλοκότητας, καθιστώντας πρακτικά αδύνατη την εμπρόθεσμη ένταξη των ακινήτων σε ρυθμίσεις. Αποτέλεσμα, όπως σημειώθηκε, είναι η δημιουργία ενός αποθέματος «παγωμένων» ακινήτων, τα οποία υφίστανται, αλλά βρίσκονται εκτός θεσμικής και οικονομικής λειτουργίας.
Αποτέλεσμα είναι τα αυθαίρετα κατηγορίας 5 να μην μπορούν να μεταβιβαστούν, ούτε να αποτελέσουν αντικείμενο γονικής παροχής ή κληρονομιάς, να εκδώσουν Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου ή να ενταχθούν σε προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης και χρηματοδοτικά εργαλεία. Στην πράξη, τα ακίνητα αυτά εξαιρούνται από την αγορά και χάνουν την αξία τους, ενώ οι ιδιοκτήτες τους παραμένουν εγκλωβισμένοι σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας, όπως αναφέρθηκε.
Και όλα αυτά τη στιγμή που – όπως ανέφερε και ο κ. Βλάχος – τίθεται ζήτημα ίσης μεταχείρισης, καθώς στο παρελθόν δόθηκε δυνατότητα τακτοποίησης αντίστοιχων ακινήτων που περιήλθαν σε τράπεζες ή funds.
Απαντώντας, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Ταγαράς χαρακτήρισε το ζήτημα των αυθαιρέτων κατηγορίας 5 «πολύ σοβαρό και ιδιαίτερα ευαίσθητο», αναγνωρίζοντας ότι δημιουργεί προβλήματα στις μεταβιβάσεις και στη συνολική διαχείριση της ακίνητης περιουσίας. Υπενθύμισε ότι μετά την κατάργηση της δυνατότητας τακτοποίησης το 2020, η πολιτική για τα αυθαίρετα μετατοπίζεται σε μια νέα βάση, με έμφαση στον άμεσο εντοπισμό και την αποτροπή νέων παραβάσεων, πριν αυτές παγιωθούν.
Σύμφωνα με τον υφυπουργό, η μοναδική συγκεκριμένη εξέλιξη που υπάρχει αυτή τη στιγμή για την κατηγορία 5 αφορά τη δυνατότητα τακτοποίησης δημοτικών ακινήτων, όπως σχολεία, νηπιαγωγεία και αθλητικές εγκαταστάσεις, ιδιοκτησίας των δήμων. Η σχετική πρόβλεψη ανακοινώθηκε στο συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη και κρίθηκε αναγκαία, προκειμένου να καταστεί δυνατή η υλοποίηση έργων, όπως ενεργειακές αναβαθμίσεις δημοτικών κτιρίων.
Ο κ. Ταγαράς ανέφερε ότι στο υπουργείο εξελίσσονται μηχανισμοί αυτόματου και γρήγορου ελέγχου της δόμησης, στο πλαίσιο νομοθετικών παρεμβάσεων που έχουν ήδη ψηφιστεί, καθώς και μελέτες καταγραφής, με στόχο να μπει τέλος στη δημιουργία νέων γενεών αυθαιρέτων. Όπως σημείωσε, αυτό αποτελεί ένα από τα βασικά στοιχήματα της τρέχουσας περιόδου.
Σε ό,τι αφορά τις τράπεζες και τα funds, διευκρίνισε ότι η σχετική προθεσμία τακτοποίησης έληξε στις 31 Δεκεμβρίου 2025 και δεν ανανεώθηκε, επισημαίνοντας, πάντως, ότι είχε δοθεί χρονικό περιθώριο πέντε ετών. Παράλληλα, υπενθύμισε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η εφαρμογή της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, το νέο σύστημα έκδοσης οικοδομικών αδειών και ο αναθεωρημένος μηχανισμός ελέγχου αυθαιρέτων, ενώ η παράταση για τις κατηγορίες 1 έως 4 έως τον Μάρτιο του 2028 δίνει, σύμφωνα με τον ίδιο, τον χρόνο για συνολική αξιολόγηση του πλαισίου.
Ο υφυπουργός υπογράμμισε ότι η αντιμετώπιση των αυθαιρέτων κατηγορίας 5 δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένα, καθώς συνδέεται με τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, τις οριοθετήσεις οικισμών, την καταγραφή οδών και τη συνολική αναμόρφωση των υπηρεσιών δόμησης. Όπως ανέφερε, όλες αυτές οι παράμετροι θα πρέπει να συνεκτιμηθούν, ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου.
«Και επειδή τελευταία έχουν προκύψει πολλά, και προσπαθούμε να ελαχιστοποιήσουμε ή να μηδενίσουμε πράγματα, τα οποία εξελίσσονται να ξαναγυρνούν πίσω και στο μηδέν, για αυτό το λόγο κλείνοντας εγώ θέλω να σας ευχαριστήσω και πάλι για το ότι επισημαίνετε ένα πρόβλημα το οποίο έχει τις ιδιαιτερότητές του και τις δυσκολίες του», ανέφερε.
Άφησε, πάντως, μια μικρή χαραμάδα ελπίδας σημειώνοντας στο τέλος της απάντησής του ότι «είμαστε εδώ, τίποτα δεν είναι στατικό, όλα δυναμικά είναι», χωρίς ωστόσο να δεσμεύεται για κάτι συγκεκριμένο.
Περισσότερες ειδήσεις
Γ. Χατζηθεοδοσίου: Η ασφάλιση κατοικιών είναι ζήτημα δημόσιου συμφέροντος
Δίχως «δίχτυ ασφαλείας» έναντι φυσικών καταστροφών οι δημόσιες υποδομές
Ακίνητα υπό απειλή: Γιατί η κλιματική αλλαγή γίνεται ο μεγαλύτερος «εχθρός» της αγοράς κατοικίας
