Παράθυρο άμεσης αποκλιμάκωσης στα Στενά του Ορμούζ άνοιξε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Scott Bessent, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν ενδέχεται να καταλήξουν ακόμη και την Τρίτη 4 Αυγούστου ή την Τετάρτη 5 Αυγούστου σε συμφωνία για την αποκατάσταση της ελεύθερης διέλευσης των εμπορικών πλοίων.
Η αγορά πετρελαίου αντέδρασε αστραπιαία στις δηλώσεις του. Τα συμβόλαια του αμερικανικού αργού υποχώρησαν προσωρινά σχεδόν κατά 4%, περνώντας κάτω από τα 77 δολάρια ανά βαρέλι, καθώς οι επενδυτές προεξόφλησαν πιθανή αποκατάσταση των ενεργειακών και εμπορικών ροών από το σημαντικότερο θαλάσσιο πέρασμα πετρελαίου στον κόσμο.
«Βρισκόμαστε σε συνομιλίες με τους Ιρανούς», δήλωσε ο Bessent στο CNBC, προσθέτοντας ότι υπάρχει πιθανότητα συμφωνίας «σήμερα ή αύριο» για το άνοιγμα των Στενών και τη σταδιακή επιστροφή σε πιο ομαλές συνθήκες.
Ερωτηθείς εάν το Ιράν θα μπορούσε να επιβάλει τέλος διέλευσης στα εμπορικά πλοία, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών απάντησε ότι το υπό συζήτηση πλαίσιο προβλέπει ελεύθερη κίνηση. Δεν έδωσε, πάντως, περισσότερες λεπτομέρειες για τους ακριβείς όρους ή τον μηχανισμό εφαρμογής μιας ενδεχόμενης συμφωνίας.
Όπως σημείωσε, η κατάσταση στην περιοχή παραμένει εύθραυστη, ωστόσο τις τελευταίες ημέρες έχουν ήδη καταφέρει να εξέλθουν από τα Στενά αρκετά πλοία.
Ο Bessent εκτίμησε ότι το πετρέλαιο μπορεί να υποχωρήσει περαιτέρω εφόσον αποκατασταθεί πλήρως η ναυσιπλοΐα, καθώς στην περιοχή περιμένουν «εκατοντάδες, αν όχι 1.000 πλοία» προκειμένου να συνεχίσουν τα δρομολόγιά τους.
Το διακύβευμα δεν περιορίζεται στις μεταφορές αργού πετρελαίου. Στα πλοία που αναμένουν περιλαμβάνονται φορτία με διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, λιπάσματα και βιομηχανικά αέρια, γεγονός που σημαίνει ότι ένα άνοιγμα του Ορμούζ θα μπορούσε να ασκήσει καθοδικές πιέσεις σε ένα πολύ ευρύτερο φάσμα τιμών.
«Θα μπορούσαμε να δούμε ένα μεγάλο κύμα ανακούφισης καθώς αυτές οι τιμές θα υποχωρούν», ανέφερε ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ εξηγεί και την έντονη αντίδραση των αγορών. Σύμφωνα με την αμερικανική Υπηρεσία Πληροφοριών Ενέργειας, από το πέρασμα διακινήθηκε το 2024 και το πρώτο τρίμηνο του 2025 πάνω από το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων.
Από τα Στενά περνά επίσης περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου, κυρίως από το Κατάρ. Οι διαθέσιμες εναλλακτικές διαδρομές μέσω αγωγών της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων μπορούν να καλύψουν μόνο μέρος των ποσοτήτων, επομένως δεν αποτελούν πλήρες υποκατάστατο της θαλάσσιας οδού.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump δήλωσε το Σαββατοκύριακο ότι ακύρωσε μεγάλη επίθεση κατά του Ιράν, ώστε να δοθεί χρόνος στις διαπραγματεύσεις για το Ορμούζ. Ωστόσο, έχει και στο παρελθόν υποστηρίξει ότι μία συμφωνία βρισκόταν κοντά, πριν ακολουθήσει νέα κλιμάκωση με την Τεχεράνη.
Η διπλωματική εικόνα παραμένει ρευστή. Το Κατάρ επιβεβαίωσε ότι συνεχίζονται οι προσπάθειες μεσολάβησης με τη συμμετοχή του Ομάν και του Πακιστάν, ενώ βασικό σημείο τριβής παραμένουν οι αξιώσεις του Ιράν για τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί κοινά αποδεκτή συμφωνία, με τις αγορές να κινούνται ανάλογα με κάθε νέο μήνυμα από τις δύο πλευρές.
