Η Alphabet ετοιμάζεται να στείλει για πρώτη φορά τα δικά της chips τεχνητής νοημοσύνης σε τροχιά, κάνοντας το πρώτο πρακτικό βήμα προς την ιδέα δημιουργίας data centers στο Διάστημα.
Η εκτόξευση έχει προγραμματιστεί για την Πέμπτη 1 Οκτωβρίου, στις 11:15 τοπική ώρα, από τη βάση Vandenberg στην Καλιφόρνια, με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX.
Στο πλαίσιο της αποστολής Transporter-18, η SpaceX θα μεταφέρει δορυφόρους της Planet Labs, μεταξύ των οποίων και ένα ηλιακά τροφοδοτούμενο πρωτότυπο εξοπλισμένο με Tensor Processing Units (TPUs) της Google.
Πρόκειται για το πρώτο τεστ σε πραγματικές συνθήκες τροχιάς του Project Suncatcher, του ερευνητικού προγράμματος που παρουσίασε η Google τον Νοέμβριο του 2025 και εξετάζει κατά πόσο το Διάστημα θα μπορούσε μελλοντικά να φιλοξενεί υποδομές μηχανικής μάθησης μεγάλης κλίμακας.
Στόχος της αποστολής είναι να εξεταστεί πώς συμπεριφέρονται τα chips της Google στις ιδιαίτερα απαιτητικές συνθήκες της χαμηλής γήινης τροχιάς.
Η Google έχει ήδη δοκιμάσει τα Trillium TPUs σε εργαστήριο πρωτονίων στο UC Davis, ενώ αυτά εκτελούσαν εργασίες τεχνητής νοημοσύνης. Σύμφωνα με την εταιρεία, τα αρχικά αποτελέσματα έδειξαν ότι τα chips μπορούν να αντέξουν συνολική δόση ακτινοβολίας μεγαλύτερη από εκείνη που θα δέχονταν στη διάρκεια μιας πενταετούς αποστολής στο Διάστημα.
Ωστόσο, ορισμένες παράμετροι μπορούν να δοκιμαστούν μόνο σε πραγματική τροχιά, όπως η συνδυασμένη επίδραση ακτινοβολίας, ακραίων θερμοκρασιών, κενού και κραδασμών κατά την εκτόξευση.
Η Google αναφέρει ότι κατά την άνοδο προς χαμηλή γήινη τροχιά ο δορυφόρος μπορεί να δεχθεί επιταχύνσεις έως και 10 g, ενώ επιμέρους εξαρτήματα μπορούν στιγμιαία να υποστούν ακόμη μεγαλύτερα φορτία, έως και 50-100 g.
Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα που εξετάζει το Project Suncatcher είναι η πρόσβαση σε σχεδόν συνεχή ηλιακή ενέργεια.
Σύμφωνα με τη Google, ένας δορυφόρος σε χαμηλή γήινη τροχιά θα μπορούσε να παράγει έως και οκτώ φορές περισσότερη ηλιακή ενέργεια σε σχέση με μια αντίστοιχη εγκατάσταση στην επιφάνεια της Γης.
Το μακροπρόθεσμο σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ομάδων δορυφόρων που θα μπορούν να συνδέονται μεταξύ τους και να διαχειρίζονται μεγαλύτερα φορτία εργασίας τεχνητής νοημοσύνης.
Σε μελλοντικές εκδόσεις, κάθε δορυφόρος θα μπορούσε να μεταφέρει δεκάδες TPU chips, ενώ η επικοινωνία μεταξύ των δορυφόρων σχεδιάζεται να γίνεται με συνδέσεις laser υψηλού εύρους ζώνης.
Η Google σχεδιάζει να δοκιμάσει τη διασύνδεση δύο δορυφόρων σε επόμενη αποστολή μέσα στο 2027.
Ένα από τα δυσκολότερα τεχνικά προβλήματα για τη δημιουργία data centers σε τροχιά είναι η απομάκρυνση της θερμότητας.
Τα TPU παράγουν μεγάλες ποσότητες θερμότητας σε μικρή επιφάνεια. Στη Γη, τα data centers μπορούν να χρησιμοποιούν αέρα ή υγρά συστήματα ψύξης, όμως στο κενό του Διαστήματος δεν υπάρχει ατμόσφαιρα για να απομακρύνει τη θερμότητα μέσω μεταφοράς.
Η Google εξετάζει λύσεις που συνδυάζουν σωλήνες θερμότητας και θερμικούς ακτινοβολητές, οι οποίοι θα αποβάλλουν θερμότητα προς το Διάστημα.
Τα συστήματα αυτά έχουν ήδη δοκιμαστεί σε θερμικούς θαλάμους κενού που προσομοιώνουν τις συνθήκες της τροχιάς, όμως το επικείμενο τεστ θα δείξει πώς λειτουργούν σε πραγματικές συνθήκες.
Η SpaceX εξετάζει επίσης την ανάπτυξη δικών της υποδομών υπολογιστικής ισχύος σε τροχιά.
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μεγάλων σχηματισμών δορυφόρων εξοπλισμένων με γραφικούς επεξεργαστές και ηλιακές συστοιχίες, με στόχο τη φιλοξενία ισχυρών υπολογιστικών συστημάτων στο Διάστημα.
Η εταιρεία έχει υποστηρίξει ότι η πρακτικά απεριόριστη διαθέσιμη επιφάνεια σε τροχιά και η συνεχής πρόσβαση στην ηλιακή ενέργεια θα μπορούσαν μακροπρόθεσμα να προσφέρουν εναλλακτική στις τεράστιες επίγειες εγκαταστάσεις που απαιτεί η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Ωστόσο, τα διαστημικά data centers παραμένουν προς το παρόν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό τεχνολογικό εγχείρημα.
Μεταξύ των βασικών εμποδίων είναι το υψηλό κόστος και η περιορισμένη δυναμικότητα εκτοξεύσεων, η ανάγκη για εξελιγμένα συστήματα ψύξης, η προστασία των chips από την ακτινοβολία και τις ακραίες θερμοκρασίες, αλλά και οι κίνδυνοι από τα διαστημικά συντρίμμια.
Το πρώτο τεστ του Project Suncatcher δεν επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο data center σε τροχιά. Στόχος του είναι να συγκεντρώσει πραγματικά δεδομένα για το κατά πόσο το σημερινό hardware τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να λειτουργήσει αξιόπιστα στο Διάστημα και να αποτελέσει τη βάση για μεγαλύτερα πειράματα τα επόμενα χρόνια.
Περισσότερες ειδήσεις
Στο Διάστημα ο Hyperion GR-1 – Νέα εποχή για τις ελληνικές διαστημικές δυνατότητες
Από τα 75 στα 85,7 δισ. δολάρια: Νέα εκτόξευση για τη SpaceX μετά το ιστορικό IPO
