Περισσότερες από τρεις περιπτώσεις παρενοχλητικής κυβερνοπαρακολούθησης (cyberstalking) τον μήνα και συνολικά 32 καταγράφηκαν στην Ελλάδα φέτος από τον Ιανουάριο έως τον Σεπτέμβριο, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η παρουσία ανηλίκων τόσο μεταξύ των θυμάτων όσο και των δραστών.
Το cyberstalking, σύμφωνα με στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, περιλαμβάνει συμπεριφορές όπως η επίμονη αποστολή ανεπιθύμητων μηνυμάτων, η δημιουργία ψεύτικων διαδικτυακών προφίλ, η παρακολούθηση των δραστηριοτήτων και των μετακινήσεων ενός προσώπου, αλλά και οι απειλές ή οι παρεμβάσεις στην ιδιωτική του ζωή. Η συγκεκριμένη μορφή παρενόχλησης απέκτησε ειδική ποινική πρόβλεψη στην ελληνική νομοθεσία μόλις το 2025.
Κατά τη διάρκεια ολόκληρου του 2025 είχαν καταγραφεί 39 υποθέσεις. Από αυτές, τις 14 χειρίστηκε η Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος του Αρχηγείου της ΕΛ.ΑΣ, ενώ οι υπόλοιπες 25 περιλαμβάνονται στα στοιχεία των αστυνομικών διευθύνσεων της χώρας.
Η ανάλυση των 25 αυτών υποθέσεων αποτυπώνει τη διάσταση του φύλου και της ηλικίας. Από τα 25 θύματα, τα 22 ήταν γυναίκες και τα τρία άνδρες. Αντίστοιχα, οι καταγεγραμμένοι δράστες ήταν 22 άνδρες και τρεις γυναίκες. Δέκα από τα θύματα ήταν ανήλικα, όπως και δέκα από τους δράστες.
Σύμφωνα με τη Διεύθυνση Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος, ένα μεμονωμένο μήνυμα δεν αρκεί για να αποτυπώσει το φαινόμενο. Εκείνο που εξετάζεται είναι η επανάληψη των ενεργειών, η διάρκειά τους, η ένταση και η σύνδεση μεταξύ διαφορετικών περιστατικών, καθώς και το συνολικό περιβάλλον μέσα στο οποίο εκδηλώνεται η παρενόχληση.
Η ανεπιθύμητη επικοινωνία αποτελεί μία από τις συχνότερες μορφές. Μηνύματα, τηλεφωνικές κλήσεις και σχόλια συνεχίζονται ακόμη και όταν ο αποδέκτης έχει εκφράσει ξεκάθαρα ότι δεν επιθυμεί άλλη επαφή. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επίμονη παρακολούθηση και η συνεχής προσπάθεια επικοινωνίας αποκτούν τέτοια ένταση ώστε η υπόθεση να φτάσει στη Δικαιοσύνη.
Οι δράστες μπορούν να χρησιμοποιούν πλαστά ή πολλαπλά προφίλ, παρακάμπτοντας τους αποκλεισμούς που έχει επιβάλει το θύμα. Άλλοτε επιχειρούν να προσεγγίσουν φίλους ή συγγενείς του, αναζητώντας πληροφορίες που θα τους επιτρέψουν να συνεχίσουν την παρενόχληση. Η Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος επισημαίνει ότι στις υποθέσεις που εξετάζει συχνά ο δράστης είναι άγνωστος στο θύμα, το οποίο γνωρίζει μόνο την ψηφιακή του ταυτότητα, χωρίς να μπορεί να εξακριβώσει αν τα στοιχεία του προφίλ είναι αληθινά.
Η παρακολούθηση μπορεί επίσης να βασίζεται στις αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις διαδικτυακές επαφές και στις πληροφορίες τοποθεσίας. Μέσα από αυτά τα δεδομένα, ένας δράστης ενδέχεται να αποκτήσει εικόνα για τις συνήθειες, τις κοινωνικές σχέσεις και τις μετακινήσεις του θύματος.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η παρενόχληση δεν περιορίζεται στην οθόνη. Επεκτείνεται στην καθημερινότητα με ανεπιθύμητες εμφανίσεις και παρεμβάσεις στην προσωπική ζωή, εντείνοντας την αίσθηση ότι το θύμα βρίσκεται υπό διαρκή επιτήρηση.
Η ψυχολόγος Αννίτα Λουδάρου εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι η διαδικτυακή παρενόχληση μπορεί αρχικά να εκληφθεί ως εκδήλωση ενδιαφέροντος. Η κατάσταση αλλάζει όταν τα μηνύματα γίνονται επίμονα ή αποκαλύπτουν ότι ο αποστολέας γνωρίζει λεπτομέρειες για την προσωπική ζωή και τις δραστηριότητες του παραλήπτη.
«Οι περισσότεροι θα απευθυνθούν για βοήθεια όταν η συμπεριφορά έχει παγιωθεί και αποκτήσει ένταση και πολλές επαναλήψεις. Τότε όμως, το θύμα έχει ήδη εξουθενωθεί», σημειώνει.
Ένα επιπλέον εμπόδιο είναι τα συναισθήματα που συχνά συνοδεύουν τέτοιες εμπειρίες. «Η ντροπή, η ενοχή, η αίσθηση αποτυχίας κάνουν κάποιους ανθρώπους να το κρατούν μέσα τους, να μην το μοιράζονται με κανέναν».
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται, σύμφωνα με την ψυχολόγο, όταν η παρακολούθηση εμφανίζεται μετά τη λήξη μιας σχέσης και εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ελέγχου του πρώην συντρόφου. Ανάλογα περιστατικά επίμονης παρακολούθησης μετά από χωρισμό έχουν απασχολήσει και τα ελληνικά δικαστήρια.
Στις συμπεριφορές που αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια η κ. Λουδάρου περιλαμβάνει τις «απροειδοποίητες, συστηματικές και επίμονες επισκέψεις με διάφορες προφάσεις», καθώς και τον «έλεγχο των κοινωνικών και επαγγελματικών συναναστροφών».
Ακόμη και εκκρεμότητες που αφορούν κλειδιά, κοινά αντικείμενα ή κατοικίδια μπορούν να αξιοποιηθούν ως «προφάσεις για την απρόσκλητη είσοδο στη ζωή του άλλου», όπως επισημαίνει.
Η επίμονη παρενόχληση επηρεάζει σταδιακά διαφορετικές πλευρές της ζωής του θύματος, από τον ύπνο και την εργασία έως τις κοινωνικές και προσωπικές του σχέσεις.
«Ο άνθρωπος που υφίσταται αυτού του είδους την κακοποίηση αισθάνεται εξάντληση, φόβο που φέρνει άγχος, ευερεθιστότητα, αϋπνία», εξηγεί η ψυχολόγος. «Συνεχώς έχει την ανάγκη να προσέχει και να υπερεπαγρυπνεί».
Η αίσθηση ανασφάλειας μπορεί να συνοδεύεται από ενοχές, καθώς το θύμα ενδέχεται να αναρωτιέται αν κάποια δική του ενέργεια ευθύνεται για την κατάσταση που αντιμετωπίζει.
Η κ. Λουδάρου υπογραμμίζει την ανάγκη έγκαιρης αναγνώρισης των περιστατικών και αναζήτησης υποστήριξης. «Να δώσει όσο το δυνατόν νωρίτερα σημασία στα γεγονότα και να μιλήσει εγκαίρως σε όσους εμπιστεύεται», συμβουλεύει, τονίζοντας τη σημασία της επικοινωνίας με ανθρώπους που μπορούν να προσφέρουν ουσιαστική στήριξη.
Η διατήρηση των ψηφιακών στοιχείων αποτελεί βασική σύσταση της Διεύθυνσης Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος προς όσους αντιμετωπίζουν επίμονη διαδικτυακή παρενόχληση.
Τα θύματα καλούνται να φυλάσσουν μηνύματα, στιγμιότυπα οθόνης, συνδέσμους διαδικτυακών προφίλ και τις ημερομηνίες κατά τις οποίες σημειώθηκαν τα περιστατικά. Εξίσου σημαντική θεωρείται η έγκαιρη προσφυγή στις αρμόδιες αρχές.
Κατά τη διερεύνηση μιας καταγγελίας, οι αστυνομικές υπηρεσίες εξετάζουν τα επιμέρους περιστατικά, συλλέγουν και αξιολογούν ψηφιακά αποδεικτικά στοιχεία και αναλύουν ηλεκτρονικά ίχνη. Όπου είναι εφικτό, επιχειρείται η ταυτοποίηση των εμπλεκομένων, ενώ η Δίωξη Κυβερνοεγκλήματος συνεργάζεται, όταν απαιτείται, με εισαγγελικές και δικαστικές αρχές, άλλες αστυνομικές υπηρεσίες και διαδικτυακές πλατφόρμες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεύθυνσης για την περίοδο 2024-2026, έχει καταγραφεί μία σύλληψη στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας για το αδίκημα της απειλής, βάσει του άρθρου 333 παράγραφος 1Α του Ποινικού Κώδικα, ενώ έχουν ταυτοποιηθεί τρεις ημεδαποί δράστες.
Η υπηρεσία διευκρινίζει ότι τα συγκεκριμένα στατιστικά στοιχεία αφορούν αποκλειστικά τις υποθέσεις που χειρίστηκε η ίδια. Δεν περιλαμβάνουν το σύνολο των περιστατικών παρενοχλητικής κυβερνοπαρακολούθησης που διερευνώνται από τις υπόλοιπες αστυνομικές και δικαστικές αρχές της χώρας.
Περισσότερες ειδήσεις
Αυστραλία: Υποχρεωτικά μέτρα ασφαλείας για την τεχνητή νοημοσύνη
Πληρωμένες προβολές, «αυθόρμητα» βίντεο και πολιτική: Το νέο παιχνίδι των social media