MENU

Ένας ασυνήθιστος χειμώνας έρχεται από τη βόρεια Αμερική – Πώς λειτουργεί το σπάνιο φαινόμενο της πολικής δίνης

Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η φετινή διαταραχή είναι αξιοσημείωτη λόγω της χρονικής στιγμής κατά την οποία εκδηλώνεται

Ένα ασυνήθιστο φαινόμενο διαδραματίζεται στη βόρεια πλευρά της Αμερικής, όπου σε ύψος δεκάδων χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης ένα τεράστιο σύστημα ισχυρών ανέμων, που συγκρατεί τις εξαιρετικά ψυχρές αέριες μάζες γύρω από τον Βόρειο Πόλο, παρουσιάζει σημάδια εξασθένησης πολύ νωρίτερα από το συνηθισμένο.

Πρόκειται για την πολική δίνη, ένα ατμοσφαιρικό φαινόμενο που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τις καιρικές συνθήκες στο Βόρειο Ημισφαίριο, αυξάνοντας την πιθανότητα έντονων ψυχρών εισβολών σε περιοχές της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής. Σύμφωνα με τους επιστήμονες που μίλησαν στο Reuters, η φετινή διαταραχή είναι αξιοσημείωτη λόγω της χρονικής στιγμής κατά την οποία εκδηλώνεται. Ωστόσο, τονίζουν ότι η εξασθένηση της πολικής δίνης δεν συνεπάγεται αυτομάτως έναν βαρύ χειμώνα.

Ο όρος πολική δίνη χρησιμοποιείται για δύο διαφορετικά ατμοσφαιρικά συστήματα: τη στρατοσφαιρική και την τροποσφαιρική πολική δίνη.

Αυτή που απασχολεί σήμερα τους επιστήμονες είναι η στρατοσφαιρική, ένας τεράστιος δακτύλιος ισχυρών ανέμων που κινούνται από τα δυτικά προς τα ανατολικά, σε ύψος περίπου 10 έως 50 χιλιομέτρων πάνω από τη Γη. Οι άνεμοι αυτοί περιβάλλουν την Αρκτική και συμβάλλουν στη συγκράτηση των εξαιρετικά ψυχρών αέριων μαζών γύρω από τον Βόρειο Πόλο.

Οταν η πολική δίνη παραμένει ισχυρή και σταθερή, το ψύχος περιορίζεται κυρίως στις πολικές περιοχές, χωρίς να προκαλούνται διαταραχές στον καιρό νοτιότερα. Οταν όμως εξασθενεί ή αποσταθεροποιείται, η κατάσταση μπορεί να αλλάξει. Η ατμοσφαιρική επιστήμονας, Jennifer Francis, παρομοιάζει το φαινόμενο με μια σβούρα που χάνει την ισορροπία της ύστερα από ένα χτύπημα.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι ψυχρές πολικές αέριες μάζες μπορούν να μετατοπιστούν προς χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, δημιουργώντας συνθήκες για έντονα καιρικά φαινόμενα στην Ευρασία και τη Βόρεια Αμερική.

Χιόνια και παγετός στην Ευρώπη;

Μία από τις βασικές αιτίες αποσταθεροποίησης της πολικής δίνης είναι η λεγόμενη αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση (Sudden Stratospheric Warming). Πρόκειται για ένα φαινόμενο κατά το οποίο η θερμοκρασία στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας πάνω από την Αρκτική αυξάνεται απότομα, εξασθενώντας τους ισχυρούς ανέμους που συγκρατούν την πολική δίνη. Παρότι η μεταβολή εκδηλώνεται πολλά χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης, οι επιπτώσεις της μπορούν να επηρεάσουν σταδιακά και τα χαμηλότερα ατμοσφαιρικά στρώματα, ορισμένες φορές μέσα σε μία ή δύο εβδομάδες.

Για την Ευρώπη, αυτό μπορεί να σημαίνει εξασθένηση των συνηθισμένων ήπιων και υγρών δυτικών ανέμων από τον Ατλαντικό και ενίσχυση της εισροής ψυχρότερων αέριων μαζών από τα ανατολικά. Το αποτέλεσμα ενδέχεται να είναι χαμηλές θερμοκρασίες, παγετός και χιονοπτώσεις σε ορισμένες περιοχές.

Οι διαταραχές αυτές παρατηρούνται συχνότερα τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Φέτος, όμως, η εξασθένηση καταγράφηκε ασυνήθιστα νωρίς. Ο Adam Scaife, επικεφαλής μακροπρόθεσμων προγνώσεων της βρετανικής μετεωρολογικής υπηρεσίας Met Office, επισημαίνει ότι έχουν παρατηρηθεί στο παρελθόν ανάλογα φαινόμενα τον Νοέμβριο, όχι όμως τόσο νωρίς μέσα στον μήνα.

Πώς προκύπτει;

Οι επιστήμονες εξακολουθούν να διερευνούν τους παράγοντες που προκάλεσαν την πρώιμη εξασθένηση.

Ενας πιθανός παράγοντας είναι το ιδιαίτερα ισχυρό El Niño που αναπτύσσεται φέτος στον Ειρηνικό Ωκεανό. Το φαινόμενο επηρεάζει τις βροχοπτώσεις και μπορεί να δημιουργήσει μεγάλης κλίμακας ατμοσφαιρικά κύματα, τα οποία ταξιδεύουν προς τον Βόρειο Πόλο και διαταράσσουν τους ανέμους της πολικής δίνης. Ωστόσο, η επίδραση του El Niño είναι συνήθως εντονότερη αργότερα μέσα στον χειμώνα. Επομένως, δύσκολα μπορεί να εξηγήσει από μόνο του την τόσο πρώιμη φετινή διαταραχή.

Μια δεύτερη πιθανή εξήγηση αφορά τις ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες των θαλάσσιων υδάτων βόρεια της Σκανδιναβίας και της δυτικής Ρωσίας. Πρόσφατες έρευνες υποδεικνύουν ότι η υποχώρηση των θαλάσσιων πάγων επιτρέπει στον ωκεανό να απελευθερώνει περισσότερη θερμότητα στην ατμόσφαιρα, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάζει την πολική δίνη.

Περισσότερες ειδήσεις

«Βουλιάζει» η Πορτογαλία από την κακοκαιρία Charles, σε επιφυλακή η Ισπανία – 360 πτήσεις ακυρώθηκαν, 3.000 κάτοικοι εγκατέλειψαν τα σπίτια τους

Μια εναλλακτική ματιά για τις διακοπές μας – Οι πιο «ζεστοί προορισμοί» για μια απόδραση τον χειμώνα

Ζέστη ρεκόρ στις ΗΠΑ πλήττει τη λειτουργία των χιονοδρομικών κέντρων

Σχετικά Άρθρα