Σημαντικό βήμα για τη διάσωση, αποκατάσταση και επανάχρηση ενός από τα πλέον εμβληματικά μνημεία της νεότερης βιομηχανικής κληρονομιάς της Θεσσαλονίκης αποτελεί η ολοκλήρωση των προμελετών για την κτηριακή ενότητα «Συγκρότημα 2» της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ.
Το βιομηχανικό συγκρότημα στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης, χαρακτηρισμένο ιστορικό διατηρητέο μνημείο, αποτελεί ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού μετά την εξαγορά του έναντι 8,2 εκατ. ευρώ και προορίζεται να αποκτήσει νέες πολιτιστικές χρήσεις, στεγάζοντας το MOMus, την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης και το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης.
Η εξέλιξη εντάσσεται στη συνολικότερη κινητικότητα γύρω από το ιστορικό ακίνητο του ΦΙΞ και τη μεταμόρφωση της δυτικής εισόδου της Θεσσαλονίκης. Όπως είχε αναδείξει το energodromio.gr τον Δεκέμβριο του 2025, οι Foster + Partners αντιμετωπίζουν την ανάπλαση του ΦΙΞ ως έργο ευρύτερης αστικής αναζωογόνησης, με στόχο τη δημιουργία ενός νέου αστικού πόλου που θα συνδυάζει το βιομηχανικό παρελθόν του συγκροτήματος με σύγχρονες χρήσεις.
Στο ευρύτερο σχέδιο για το ΦΙΞ προβλέπονται, μεταξύ άλλων, κατοικίες, ξενοδοχείο, χώροι εστίασης, δημόσιοι χώροι και πολιτιστικές λειτουργίες, με το ιστορικό συγκρότημα να αποκτά κομβικό ρόλο στην αναβάθμιση της δυτικής Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα, ολοκληρώθηκε η προμελέτη συντήρησης των δομικών υλικών, των αξιόλογων διακοσμητικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων, καθώς και του ιστορικού μηχανολογικού εξοπλισμού.
Η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, δήλωσε ότι το συγκρότημα της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ αποτελεί σημαντικό τεκμήριο της νεότερης βιομηχανικής ιστορίας και εμβληματικό τοπόσημο της δυτικής Θεσσαλονίκης.
Όπως σημείωσε, η ιστορία του συνδέεται άμεσα με τη βιομηχανική ανάπτυξη της πόλης από τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν στην περιοχή αναπτύχθηκαν σημαντικές παραγωγικές μονάδες, όπως οι αλευρόμυλοι Αλλατίνι, η κλωστοϋφαντουργία ΥΦΑΝΕΤ και η ζυθοποιία ΦΙΞ, σε άμεση σχέση με το λιμάνι, το τελωνείο, τις σιδηροδρομικές και άλλες υποδομές της πόλης.
«Μετά την εξαγορά του Συγκροτήματος 2, το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην αποκατάσταση και επανάχρησή του, με στόχο να διασώσει την αυθεντικότητα και τη μνήμη του, αλλά και να το επανεντάξει στη σύγχρονη ζωή της πόλης», ανέφερε.
Στο ιστορικό κέλυφος σχεδιάζεται να στεγαστούν χρήσεις του MOMus – Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης, με έμφαση στη μόνιμη έκθεση της Συλλογής Κωστάκη, καθώς και η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης και χρήσεις του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.
Οι προμελέτες αποκατάστασης και συντήρησης εκπονούνται με δωρεά του Ομίλου DIMAND και, σύμφωνα με την υπουργό, αποτελούν το πρώτο σημαντικό βήμα για τη μετατροπή του συγκροτήματος σε έναν σύγχρονο και ανοιχτό πολιτιστικό πυρήνα, με στόχο την αναβάθμιση της δυτικής Θεσσαλονίκης και της ευρύτερης περιοχής του λιμένα.
Το Συγκρότημα 2 αποτελεί σύνθετο βιομηχανικό σύνολο, το οποίο αναπτύχθηκε σταδιακά γύρω από τον αρχικό πυρήνα του Οινοπνευματοποιείου Μισραχή, Αλλατίνι και Φερνάντεζ.
Τα παλαιότερα κτίρια αποτελούν πρώιμο δείγμα brick expressionism, με λιτή μορφολογία, ενώ οι επιμέρους όγκοι οργανώνονται γύρω από ψηλές πυργοειδείς κατασκευές.
Η δαιδαλώδης εσωτερική διάταξη αντανακλά τις διαφορετικές φάσεις παραγωγής βύνης και ζύθου, καθώς και την ανάγκη κατακόρυφης ανάπτυξης των αποθηκευτικών και μηχανολογικών εγκαταστάσεων.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν το λεβητοστάσιο και το ζυθοβραστήριο, όπου γινόταν η παραγωγή του ζυθογλεύκους. Ο χώρος διατηρεί ιδιαίτερο μορφολογικό και διακοσμητικό χαρακτήρα, ο οποίος παραπέμπει στις γερμανικές και γαλλικές ζυθοποιίες του 19ου αιώνα.
Οι προμελέτες, αρχιτεκτονική, στατική, ηλεκτρομηχανολογική και συντήρησης, αφορούν την αποκατάσταση του ιστορικού κελύφους και του διατηρητέου μηχανολογικού εξοπλισμού, καθώς και την ένταξη των απαραίτητων εγκαταστάσεων για τη λειτουργία των νέων χρήσεων.
Η μελέτη αποκατάστασης προβλέπει τη διατήρηση του συνόλου των κτιρίων, καθώς και την επισκευή, αποκατάσταση ή ανακατασκευή τμημάτων που έχουν καταρρεύσει.
Διατηρούνται και αποκαθίστανται τα σημαντικά αρχιτεκτονικά και βιομηχανικά στοιχεία του συγκροτήματος, με ιδιαίτερη έμφαση στο ζυθοβραστήριο, στους κτιστούς φούρνους και στον ιστορικό μηχανολογικό εξοπλισμό.
Στόχος είναι τα στοιχεία αυτά να ενταχθούν στις νέες χρήσεις του κτιρίου, διατηρώντας παράλληλα τη μνήμη και την αναγνωσιμότητα της αρχικής λειτουργίας του ως ζυθοποιείου.
Οι νέες εγκαταστάσεις κλιματισμού, αερισμού, ηλεκτροδότησης και πυροπροστασίας προβλέπεται να ενταχθούν με τρόπο που να περιορίζει στο ελάχιστο τις επεμβάσεις στα ιστορικά κελύφη και να μην αλλοιώνει τις κύριες όψεις του μνημείου. Παράλληλα, προβλέπεται πλήρης προσβασιμότητα για ΑμεΑ.
Η πρώην Ζυθοποιία ΦΙΞ αποτελεί το μεγαλύτερο βιομηχανικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, με κτίρια διαφορετικών περιόδων και αρχιτεκτονικών και κατασκευαστικών χαρακτηριστικών.
Η ιστορία του ξεκινά το 1882, με την ίδρυση του οινοπνευματοποιείου «Όλυμπος – Allatini Freres», το οποίο το 1892 μετατράπηκε σε ζυθοποιείο.
Το 1927 πέρασε στην αθηναϊκή εταιρεία «Κάρολος Φιξ Α.Ε.», ενώ το συγκρότημα επεκτάθηκε σταδιακά και λειτούργησε έως το 1983, όταν εγκαταλείφθηκε μετά την πτώχευση της εταιρείας.
Το 1992, το κτίριο χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ιστορικό διατηρητέο μνημείο, μαζί με τον εξοπλισμό του, ως σημαντικό τεκμήριο της βιομηχανικής, αρχιτεκτονικής και οικονομικής ιστορίας της πόλης.
Μετά από μακρά περίοδο εγκατάλειψης και σημαντικές φθορές, το 2025 το ανατολικό τμήμα του συγκροτήματος, Σ2, μαζί με τον διατηρητέο εξοπλισμό του, εξαγοράστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού.
Η έκταση ανέρχεται σε περίπου 6.900 τ.μ., ενώ τα διατηρητέα κτίρια έχουν συνολική επιφάνεια 7.715,90 τ.μ.
Κεντρική αρχή των προμελετών είναι η διατήρηση και αποκατάσταση του συνόλου των ιστορικών κελυφών, με παράλληλη ένταξη νέων λειτουργιών που θα ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες των πολιτιστικών οργανισμών.
Περισσότερες ειδήσεις
Ένας νέος αστικός πόλος γεννιέται στη Θεσσαλονίκη: Οι Foster + Partners αποκαλύπτουν στο energodromio.gr το όραμα για το ΦΙΞ
