Τη συζήτηση για το συνολικό μέλλον του Ελαιώνα ανοίγει η Πολιτεία πριν από τα επιμέρους έργα και τις παρεμβάσεις που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη στον Βοτανικό. Στο πλαίσιο αυτό η εταιρία Ανάπλαση Δημοσίων Χώρων Α.Ε. προκήρυξε αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ιδεών για τη στρατηγική διαχείριση της ευρύτερης περιοχής, με στόχο τη διαμόρφωση ενός νέου masterplan που θα καθορίσει τον πολεοδομικό, περιβαλλοντικό και αναπτυξιακό προσανατολισμό μιας από τις μεγαλύτερες αναξιοποίητες εκτάσεις του λεκανοπεδίου.
Πρόκειται για ανοικτό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό ιδεών, ο οποίος δεν αφορά μόνο την εκπόνηση πολεοδομικών και αρχιτεκτονικών προτάσεων αλλά και κυκλοφοριακού σχεδιασμού. Η προκήρυξη προβλέπει την απονομή τριών βραβείων συνολικού ύψους 150.000 ευρώ, καθώς και τη δυνατότητα εξαγοράς ακόμη τριών αξιόλογων προτάσεων.
Στόχος – όπως επισημαίνεται στην προκήρυξη – είναι να μεταφερθεί ο σχεδιασμός του Ελαιώνα από τη λογική των αποσπασματικών έργων σε έναν ενιαίο στρατηγικό σχεδιασμό που θα αποτελέσει τη βάση για μελλοντικές πολεοδομικές και νομοθετικές παρεμβάσεις.
Στην κατεύθυνση αυτή, η προκήρυξη περιγράφει μια διαφορετική φιλοσοφία για την ανάπτυξη της περιοχής. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, σκοπός του διαγωνισμού είναι η μετάβαση «από τη λογική των απομονωμένων έργων σε ένα μοντέλο Αστικού Μεταβολισμού», αντιμετωπίζοντας τον Ελαιώνα ως έναν «ζωντανό οργανισμό» που θα συνδυάζει παραγωγή, κατοίκηση, δημόσιο χώρο και περιβαλλοντική ανθεκτικότητα. Οι μελετητές καλούνται να αντιμετωπίσουν την περιοχή ως έναν νέο μητροπολιτικό πυρήνα της Αθήνας, ο οποίος θα μπορεί να λειτουργήσει ως πρότυπο για τη σύγχρονη πόλη.
Στην προκήρυξη υπογραμμίζεται ότι η ιστορική και βιομηχανική ταυτότητα της περιοχής δεν αντιμετωπίζεται ως εμπόδιο αλλά ως στοιχείο που θα πρέπει να αξιοποιηθεί στον νέο σχεδιασμό, μέσα από την επανάχρηση υφιστάμενων κελυφών και την ανάδειξη της ιστορικής στρωματογραφίας του Ελαιώνα.
Το masterplan θα στηριχθεί σε πέντε βασικές θεματικές ενότητες, οι οποίες θα πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά μεταξύ τους.
Η πρώτη αφορά τη δημιουργία ενός ισχυρού μητροπολιτικού πόλου πρασίνου και την ενίσχυση της κλιματικής ανθεκτικότητας της περιοχής, με παρεμβάσεις που θα περιορίζουν τις θερμικές νησίδες, θα βελτιώνουν το μικροκλίμα και θα αντιμετωπίζουν τον πλημμυρικό κίνδυνο.
Η δεύτερη σχετίζεται με τον αθλητισμό, αξιοποιώντας ως αφετηρία τον νέο αθλητικό πόλο της Διπλής Ανάπλασης ώστε οι αθλητικές υποδομές να ενσωματωθούν στην καθημερινότητα των γειτονιών και να λειτουργήσουν ως εργαλείο κοινωνικής συνοχής.
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται επίσης στην κατοικία. Η προκήρυξη προβλέπει ότι οι διαγωνιζόμενοι θα πρέπει να προτείνουν καινοτόμες μορφές κοινωνικής κατοικίας μικτών χρήσεων, συνδυάζοντας κατοικία, εργασία και υπηρεσίες σε ευέλικτα κτιριακά συγκροτήματα που θα μπορούν να προσαρμόζονται στις διαφορετικές κοινωνικές ανάγκες.
Παράλληλα, ζητείται η ανάδειξη της ιστορικής ταυτότητας του Ελαιώνα μέσα από πολιτιστικές διαδρομές, αρχαιολογικές συνδέσεις και αξιοποίηση της βιομηχανικής κληρονομιάς της περιοχής.
Η πέμπτη ενότητα αφορά τον εκσυγχρονισμό του πολεοδομικού και κανονιστικού πλαισίου, καθώς το masterplan προορίζεται να αποτελέσει τη βάση για μελλοντικές αλλαγές στον χωρικό σχεδιασμό της περιοχής.
Το νέο σχέδιο δεν ξεκινά από μηδενική βάση καθώς η προκήρυξη αναφέρει ρητά ότι λαμβάνονται ως δεδομένα τα μεγάλα έργα που ήδη υλοποιούνται στον Βοτανικό, όπως το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού και ο αθλητικός – πράσινος πόλος της Διπλής Ανάπλασης, τα οποία καλούνται πλέον να ενταχθούν σε ένα ευρύτερο σχέδιο ανάπτυξης.
Αντίστοιχα, λαμβάνεται υπόψη και ο σχεδιασμός για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο στην Ακαδημία Πλάτωνος, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου μητροπολιτικού άξονα που θα συνδέει τον Βοτανικό, την Ακαδημία Πλάτωνος, την Ιερά Οδό και το ιστορικό κέντρο της Αθήνας.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός συνεχούς δικτύου δημόσιων χώρων, πράσινων διαδρομών και κόμβων πολιτισμού, το οποίο θα υπερβαίνει τα διοικητικά όρια της ίδιας της περιοχής.
Οι προτάσεις θα αναπτυχθούν σε δύο διακριτές κλίμακες. Η πρώτη αφορά τον συνολικό στρατηγικό σχεδιασμό της περιοχής, μέσα από την εκπόνηση ενός ολοκληρωμένου masterplan που θα καθορίζει τις χρήσεις γης, τα δίκτυα πρασίνου, τους άξονες ανάπτυξης, τις συνδέσεις με τα μέσα μεταφοράς και τις στρατηγικές παρεμβάσεις.
Η δεύτερη αφορά πιο συγκεκριμένες αρχιτεκτονικές και αστικές παρεμβάσεις σε χαρακτηριστικά σημεία του Ελαιώνα, όπως το μέτωπο του Κηφισού, ο άξονας της Ιεράς Οδού, η περιοχή γύρω από τον σταθμό Μετρό «Ελαιώνας» και η ζώνη της Διπλής Ανάπλασης.
Οι μελετητές καλούνται να προτείνουν λύσεις που θα βελτιώνουν την προσβασιμότητα, την ποιότητα του δημόσιου χώρου, τη βιώσιμη κινητικότητα και το μικροκλίμα, ενσωματώνοντας παράλληλα νέες μορφές κατοίκησης και παραγωγικών δραστηριοτήτων.
Ο διαγωνισμός προβλέπει συνολικά βραβεία ύψους 150.000 ευρώ, χωρίς ΦΠΑ. Το πρώτο βραβείο ανέρχεται σε 67.500 ευρώ (45% του συνολικού ποσού), το δεύτερο σε 49.500 ευρώ (33%) και το τρίτο σε 33.000 ευρώ (22%), ενώ η κριτική επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να εξαγοράσει ακόμη τρεις προτάσεις που θα κριθούν αξιόλογες.
Ο ελάχιστος αριθμός συμμετοχών έχει οριστεί σε τέσσερις ομάδες και οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να εγγραφούν ηλεκτρονικά έως τις 26 Αυγούστου 2026 μέσω της ιστοσελίδας της Ανάπλασης Δημοσίων Χώρων Α.Ε., από όπου θα λάβουν και το πλήρες τεύχος του διαγωνισμού και τα συνοδευτικά στοιχεία. Η καταληκτική ημερομηνία υποβολής των προτάσεων έχει οριστεί για τις 26 Οκτωβρίου 2026.
Περισσότερες ειδήσεις
Δ. Ανδριόπουλος: Τα γήπεδα αλλάζουν τις πόλεις — Το «στοίχημα» Βοτανικού και Ελαιώνα
Ολοκληρώθηκε η απαλλοτρίωση 86 στρεμμάτων για τη Διπλή Ανάπλαση στον Βοτανικό – Το επόμενο βήμα
