Με πολύ σοβαρές κυρώσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη η δημοφιλής πλατφόρμα TikTok καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέληξε προκαταρκτικά στο συμπέρασμα ότι η πλατφόρμα παραβιάζει τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA) λόγω του τρόπου που έχει σχεδιαστεί για να δημιουργεί εθισμό στους χρήστες.

Σύμφωνα με τα ευρήματα, λειτουργίες όπως:

• ατελείωτο «σκρολάρισμα» (infinite scroll)
• αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο
• συνεχείς ειδοποιήσεις
• υπερ-εξατομικευμένος αλγόριθμος προτάσεων

ενθαρρύνουν την παρατεταμένη χρήση και ενδέχεται να βλάπτουν την ψυχική και σωματική υγεία, ιδίως ανηλίκων.

Η υπόθεση εντάσσεται στη συνολική έρευνα που έχει ξεκινήσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή από το 2024 για τη συμμόρφωση του TikTok με τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και δεν περιορίζεται μόνο στον εθιστικό σχεδιασμό της πλατφόρμας. Οι αρχές εξετάζουν ακόμη το λεγόμενο «rabbit hole effect» του αλγορίθμου – δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο οι χρήστες οδηγούνται σταδιακά όλο και πιο βαθιά σε παρόμοιο ή ακραίο περιεχόμενο χωρίς να το αντιλαμβάνονται, σαν να “πέφτουν σε λαγούμι” και να χάνουν την αίσθηση του χρόνου –, την πιθανότητα ανήλικοι να δηλώνουν ψευδή ηλικία για να παρακάμπτουν περιορισμούς, την επάρκεια της προστασίας προσωπικών δεδομένων, καθώς και τη διαφάνεια στον τρόπο που προβάλλονται οι διαφημίσεις και το προωθούμενο περιεχόμενο.

Ανεπαρκής αξιολόγηση κινδύνου για ανηλίκους

Η έρευνα της Επιτροπής δείχνει ότι το TikTok δεν αξιολόγησε επαρκώς τον αντίκτυπο των συγκεκριμένων λειτουργιών.

Οι μηχανισμοί «επιβράβευσης» με αδιάκοπη ροή περιεχομένου:

• ενισχύουν την παρορμητική κατανάλωση
• μειώνουν τον αυτοέλεγχο
• ωθούν τους χρήστες σε «αυτόματο πιλότο»

Επιστημονικές μελέτες συνδέουν τέτοιες πρακτικές με καταναγκαστική συμπεριφορά και εξάρτηση.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η εταιρεία αγνόησε κρίσιμους δείκτες εθισμού, όπως:

• ώρες χρήσης ανηλίκων τη νύχτα
• συχνότητα ανοίγματος της εφαρμογής
• μοτίβα υπερβολικής χρήσης

Μέτρα προστασίας «στα χαρτιά»

Η Επιτροπή κρίνει ότι τα υφιστάμενα εργαλεία προστασίας είναι ουσιαστικά αναποτελεσματικά.

Τα εργαλεία διαχείρισης χρόνου:

• παρακάμπτονται εύκολα
• δεν δημιουργούν πραγματικά εμπόδια χρήσης

Οι γονικοί έλεγχοι:

• απαιτούν τεχνικές γνώσεις
• μεταφέρουν την ευθύνη στους γονείς αντί στην πλατφόρμα

Με απλά λόγια: δεν λειτουργούν.

Ζητούνται αλλαγές στον πυρήνα της πλατφόρμας

Η Κομισιόν ζητά ριζικές αλλαγές στον ίδιο τον σχεδιασμό του TikTok, όπως:

• κατάργηση ή περιορισμός του infinite scroll
• υποχρεωτικά «διαλείμματα οθόνης»
• νυχτερινούς περιορισμούς χρήσης
• αναθεώρηση του αλγορίθμου προτάσεων

Το TikTok έχει δικαίωμα απάντησης, όμως αν τα ευρήματα επιβεβαιωθούν, η Επιτροπή μπορεί να επιβάλει πρόστιμο έως 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών, δηλαδή για ποσό δισεκατομμυρίων ευρώ.

Περισσότερες ειδήσεις

Αυστραλία: Η απαγόρευση που γύρισε… μπούμερανγκ – Γιατί η Meta ζητάει αλλαγές στον νόμο για τα social media

«Stop» της ΕΕ στην ψηφιακή έκθεση ανηλίκων – Νέα όρια, απαγορεύσεις και αυστηροί κανόνες για AI

Τέλος στην «ασυλία» των Big Tech βάζει η Ε.Ε. – Στο στόχαστρο Meta και TikTok για παραβάσεις των κανόνων διαφάνειας