Σε ανοιχτή σύγκρουση με τον σχεδιασμό της κατασκευής της Γραμμής 4 του Μετρό Αθήνας για τον σταθμό «Ευαγγελισμός» ήρθε ο δήμος Αθηναίων, ο οποίος με ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου γνωμοδότησε αρνητικά επί της Τεχνικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΤΕΠΕΜ) που αφορά τις εργοταξιακές εγκαταστάσεις στο Πάρκο Ριζάρη και την οδό Ριζάρη.
Η απόφαση δεν αφορά το ίδιο το έργο του Μετρό, αλλά τη συγκεκριμένη χωροθέτηση του εργοταξίου και τις επιπτώσεις που αυτή επιφέρει σε έναν από τους σημαντικότερους χώρους πρασίνου στο κέντρο της Αθήνας, καθώς και στον ήδη επιβαρυμένο κυκλοφοριακά αστικό ιστό της περιοχής.
Σύμφωνα με την ΤΕΠΕΜ, το εργοτάξιο του σταθμού «Ευαγγελισμός» προβλέπεται να αναπτυχθεί κατά κύριο λόγο εντός του Πάρκου Ριζάρη, με κατάληψη 4.817 τ.μ., ενώ επιπλέον 1.446 τ.μ. καταλαμβάνονται στην οδό Ριζάρη. Αν και η νέα μελέτη εμφανίζεται να μειώνει οριακά την έκταση κατάληψης σε σχέση με την αρχικά αδειοδοτημένη ΜΠΕ του 2018, η ουσία – όπως επισημαίνει ο δήμος – παραμένει η ίδια: Η θυσία ενός ώριμου και ιστορικού πάρκου, με σοβαρές περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνέπειες.
Το Πάρκο Ριζάρη δεν είναι ένας τυπικός ελεύθερος χώρος. Πρόκειται για ιστορικό άλσος, μη οικοδομήσιμο ήδη από το 1840, που αναπλάστηκε το 2010 χωρίς να κοπεί ούτε ένα δέντρο και ενισχύθηκε με εκτεταμένες φυτεύσεις, χλοοτάπητα και υποδομές ήπιας αναψυχής. Η νέα ΤΕΠΕΜ παραδέχεται ότι, ακόμη και με τη «βελτιωμένη» χωροθέτηση, θα θιγούν 202 φυτικές μονάδες, εκ των οποίων 108 δέντρα.
Κρίσιμο στοιχείο της υπόθεσης αποτελεί η απόφαση 2274/2023 του Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία ακύρωσε την παράλειψη εκπόνησης ΤΕΠΕΜ για τον σταθμό «Ευαγγελισμός» και έθεσε ρητά ως υποχρέωση την ελαχιστοποίηση των επιπτώσεων στο πάρκο, ακόμη και με τροποποίηση του αρχικού σχεδιασμού. Κατά την κρίση του δήμου Αθηναίων, η προτεινόμενη μελέτη δεν συμμορφώνεται ουσιαστικά με τη νομολογία του ΣτΕ, καθώς δεν διερευνά σοβαρά εναλλακτικές χωροθετήσεις ή τρόπους κατασκευής που θα απέφευγαν ή θα περιόριζαν δραστικά την επέμβαση στο άλσος.
Πέραν της περιβαλλοντικής διάστασης, ιδιαίτερα βαριά κρίνονται και οι κυκλοφοριακές επιπτώσεις. Η ΤΕΠΕΜ προβλέπει μονοδρόμηση της οδού Ριζάρη και λειτουργία της με μία λωρίδα κυκλοφορίας, σε μια περιοχή όπου ήδη καταγράφεται έντονο κυκλοφοριακό πρόβλημα. Η ίδια η Μελέτη Κυκλοφοριακών Επιπτώσεων αναγνωρίζει αυξήσεις καθυστερήσεων που φτάνουν έως και το 274% σε βασικούς σηματοδοτούμενους κόμβους, με σοβαρές επιπτώσεις όχι μόνο στην ιδιωτική κυκλοφορία αλλά και στη λειτουργία των λεωφορειακών γραμμών.
Ο Δήμος τονίζει την αντίφαση να προωθείται σε επίπεδο πολιτικής η χρήση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, την ίδια στιγμή που οι προτεινόμενες εργοταξιακές ρυθμίσεις υποβαθμίζουν τη λειτουργία τους, αυξάνοντας σημαντικά τους χρόνους μετακίνησης. Οι επιπτώσεις, όπως επισημαίνεται, δεν περιορίζονται στην άμεση περιοχή του Ευαγγελισμού, αλλά επεκτείνονται σε βασικές αρτηρίες του κέντρου, όπως η Βασιλίσσης Σοφίας, η Βασιλέως Κωνσταντίνου, η Ηρώδου Αττικού και η Ρηγίλλης.
Ιδιαίτερη κριτική ασκείται και στο χρονοδιάγραμμα της ΤΕΠΕΜ. Ενώ η μελέτη κάνει λόγο για τρίμηνη διάρκεια εργοταξιακής κατάληψης, αυτό αφορά, όπως διευκρινίζεται, μόνο τις πρόδρομες εργασίες. Στην πράξη, η κατάληψη της οδού Ριζάρη συνδέεται με το συνολικό χρονοδιάγραμμα της Γραμμής 4, το οποίο εκτείνεται τουλάχιστον έως το τέλος της δεκαετίας. Έτσι, ένα «προσωρινό» μέτρο μετατρέπεται σε πολυετή, σχεδόν μόνιμη επιβάρυνση για την πόλη.
Στο περιβαλλοντικό σκέλος, ο δήμος Αθηναίων επισημαίνει ότι το Πάρκο Ριζάρη υπάγεται πλήρως στη δασική νομοθεσία και στο άρθρο 24 του Συντάγματος που επιβάλλει αυξημένη προστασία των χώρων πρασίνου. Η ΤΕΠΕΜ, κατά την εκτίμησή του, δεν διασφαλίζει το ισοζύγιο πρασίνου, δεν τεκμηριώνει την αποκατάσταση του πάρκου μετά το πέρας των εργασιών και βασίζεται σε μελλοντικές, μη αδειοδοτημένες παρεμβάσεις, όπως αρχιτεκτονικός διαγωνισμός που δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί.
Με βάση όλα τα παραπάνω, το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων γνωμοδότησε ομόφωνα αρνητικά επί της ΤΕΠΕΜ και ζητά την επιλογή εναλλακτικής χωροθέτησης του εργοταξίου και της εισόδου του σταθμού, που θα περιορίζει στο ελάχιστο δυνατό τις περιβαλλοντικές και κυκλοφοριακές επιπτώσεις.
Ο σταθμός Ευαγγελισμός λοιπόν αποτελεί σήμερα το μεγαλύτερο «αγκάθι» της Γραμμής 4. Πρόκειται για τον μοναδικό σταθμό όπου δεν έχουν ξεκινήσει ούτε οι πρόδρομες εργασίες, με την πρόοδο να παραμένει μηδενική επί σχεδόν πέντε χρόνια.
Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών επιχειρεί να διαμορφώσει συναινετική λύση, διατηρώντας ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ώστε να εξασφαλιστεί η έναρξη των εργασιών χωρίς νέες νομικές εμπλοκές.
Περισσότερες ειδήσεις
Μετρό Θεσσαλονίκης: Στην τελική ευθεία η επέκταση προς την Καλαμαριά
Προχωρά η β’ φάση επέκτασης του εμπορικού λιμένα Στυλίδας με 10 εκατ. ευρώ μέσω ΕΠΑ 2026–2030
Βόρεια Εύβοια: Στο 80% το έργο προστασίας στον οδικό άξονα Ροβιές – Ήλια
