Σε τροχιά μιας πιθανής διπλωματικής συμφωνίας βρίσκονται οι ΗΠΑ και το Ιράν, με Αμερικανούς αξιωματούχους να αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε ένα μνημόνιο κατανόησης διάρκειας 60 ημερών, το οποίο θα παρατείνει την εκεχειρία και θα ανοίξει τον δρόμο για νέες διαπραγματεύσεις γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η συμφωνία, σύμφωνα με το Axios, δεν έχει ακόμη λάβει την τελική έγκριση του Donald Trump, γεγονός που κρατά ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων καθυστερήσεων ή ανατροπών. Αν, ωστόσο, υπογραφεί, θα αποτελέσει τη σημαντικότερη διπλωματική εξέλιξη από την έναρξη του πολέμου, καθώς δεν περιορίζεται μόνο στην παράταση της εκεχειρίας, αλλά βάζει στο τραπέζι ζητήματα που συνδέονται άμεσα με την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, την πυρηνική δραστηριότητα του Ιράν, τις κυρώσεις και τα δεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια.
Αμερικανός αξιωματούχος που επικαλείται το Axios περιέγραψε το μνημόνιο ως μια συμφωνία που έχει στόχο να φέρει όλες τις πλευρές σε διαπραγμάτευση. «Πρόκειται για μια συμφωνία ώστε να καθίσουν όλοι στο τραπέζι. Θα επεξεργαστούμε τις λεπτομέρειες στις διαπραγματεύσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, οι βασικοί όροι του κειμένου είχαν ουσιαστικά συμφωνηθεί στις αρχές της εβδομάδας, ωστόσο απαιτούνταν ακόμη η έγκριση της ανώτατης πολιτικής ηγεσίας και από τις δύο πλευρές. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η ιρανική πλευρά επανήλθε αργότερα, δηλώνοντας πως είχε λάβει τις απαραίτητες εγκρίσεις και ήταν έτοιμη να υπογράψει. Η Τεχεράνη, πάντως, δεν έχει επιβεβαιώσει δημοσίως αυτή την εκδοχή.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές ενημέρωσαν τον Donald Trump για τις τελικές λεπτομέρειες, όμως ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν έδωσε άμεσα το πράσινο φως. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο Trump μετέφερε στους διαμεσολαβητές ότι θέλει «μερικές ημέρες» για να το σκεφτεί.
Κρίσιμο σημείο του μνημονίου αποτελεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους για την παγκόσμια αγορά ενέργειας. Το κείμενο, σύμφωνα με τους Αμερικανούς αξιωματούχους, θα προβλέπει ότι η διέλευση των πλοίων θα είναι «ανεμπόδιστη».
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι δεν θα επιβάλλονται τέλη, δεν θα υπάρχουν παρενοχλήσεις πλοίων και το Ιράν θα πρέπει να απομακρύνει όλες τις νάρκες από τα Στενά μέσα σε διάστημα 30 ημερών. Παράλληλα, ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός θα αρθεί, αλλά σταδιακά και ανάλογα με την αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας.
Η διάσταση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τις διεθνείς αγορές, καθώς κάθε εμπλοκή στα Στενά του Ορμούζ μεταφράζεται σε άμεση ανησυχία για την τροφοδοσία πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, με πιθανές πιέσεις σε τιμές, ναύλα και ασφάλιστρα μεταφοράς.
Στο μνημόνιο θα περιλαμβάνεται, σύμφωνα με τους Αμερικανούς αξιωματούχους, και δέσμευση του Ιράν ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου. Τα πρώτα ζητήματα που θα τεθούν στη διαπραγμάτευση των 60 ημερών θα είναι η διαχείριση του υψηλού εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης και το μέλλον του ιρανικού εμπλουτισμού.
Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ δεσμεύονται να συζητήσουν την ελάφρυνση κυρώσεων και την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης ένας μηχανισμός που θα επιτρέψει στο Ιράν να αρχίσει να λαμβάνει αγαθά και ανθρωπιστική βοήθεια.
Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν, πάντως, ότι δεν υπάρχουν παράπλευρες συμφωνίες ή μυστικές ρήτρες για κυρώσεις ή κεφάλαια που θα κατευθυνθούν προς το Ιράν. Όπως ανέφερε ένας εξ αυτών, «όσο περισσότερα είναι διατεθειμένοι να δώσουν οι Ιρανοί, τόσο περισσότερα θα πάρουν».
Η εικόνα παραμένει εύθραυστη, καθώς ακόμη και την ώρα που οι διαπραγματεύσεις φέρονται να ολοκληρώνονταν, ΗΠΑ και Ιράν είχαν δύο νέες εμπλοκές στα Στενά του Ορμούζ μέσα σε 48 ώρες. Το γεγονός υπογραμμίζει ότι η πιθανή συμφωνία δεν θα σημάνει αυτομάτως αποκλιμάκωση επί του πεδίου, αλλά θα ανοίξει ένα περιορισμένο παράθυρο διαπραγμάτευσης με υψηλό ρίσκο.
Για την Ουάσιγκτον, το ζητούμενο είναι να δοκιμαστεί αν υπάρχουν δυνάμεις εντός του ιρανικού συστήματος που βλέπουν τη συμφωνία ως ευκαιρία οικονομικής απεμπλοκής και αλλαγής πορείας. «Θα το διαπιστώσουμε κατά τη διάρκεια των 60ήμερων διαπραγματεύσεων», ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος.
Το επόμενο βήμα ανήκει πλέον στον Donald Trump. Αν εγκρίνει το μνημόνιο, οι ΗΠΑ και το Ιράν θα μπουν σε μια εξαιρετικά κρίσιμη περίοδο 60 ημερών, με διακύβευμα όχι μόνο την εκεχειρία, αλλά και την ασφάλεια της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας, την ενεργειακή σταθερότητα και το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Περισσότερες ειδήσεις
Ιράν: Εμπόδισε τέσσερα πλοία να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ
«Ή συμφωνία ή θα τελειώσουμε τη δουλειά» λέει ο Trump για το Ιράν
