Την ανάγκη να αλλάξει η Ελλάδα φιλοσοφία στη διαχείριση των υποδομών της, δίνοντας προτεραιότητα στη συντήρηση και όχι αποκλειστικά στην κατασκευή νέων έργων, υπογράμμισε κατά την παρουσίαση του έργου «Έξυπνες Γέφυρες», που υλοποιεί το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) σε συνεργασία με το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Γιώργος Στασινός.

Ο κ. Στασινός, παρουσιάζοντας το έργο, έθεσε στο τραπέζι μια ευρύτερη πολιτική πρόταση για την ανθεκτικότητα των υποδομών, υποστηρίζοντας ότι η χώρα οφείλει να ανακατευθύνει σημαντικούς πόρους προς τη συντήρηση και τη λειτουργία των υφιστάμενων έργων.

«Πρέπει να στρέψουμε κεφάλαια προς τη συντήρηση και τη λειτουργία των έργων» ανέφερε χαρακτηριστικά, επαναλαμβάνοντας την πρότασή του για επέκταση μοντέλων όπως οι παραχωρήσεις και οι Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα (ΣΔΙΤ), ώστε να χρηματοδοτούνται μακροχρόνια προγράμματα συντήρησης υποδομών. Παράλληλα κάλεσε την κυβέρνηση να διεκδικήσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο τη δυνατότητα χρηματοδότησης έργων συντήρησης από τα νέα κοινοτικά προγράμματα, σημειώνοντας ότι «η Ευρώπη ολόκληρη γερνάει και έχει ανάγκη τη συντήρηση».

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ έθεσε και το ζήτημα του κόστους, τονίζοντας ότι η συντήρηση δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσα δαπάνη. Όπως ανέφερε, η ανθεκτικότητα των υποδομών έχει σημαντικό οικονομικό κόστος, ωστόσο το κόστος της αδράνειας είναι πολλαπλάσιο.

Προσέθεσε ότι η Ευρώπη ήδη καθιερώνει νέους πόρους, νέα έσοδα: «Πρέπει κι εμείς να το κάνουμε. Εξυπνα και στοχευμένα με τη μικρότερη επιβάρυνση για τους πολίτες. Αλλά ναι, επιβάρυνση θα υπάρχει. Εχει κόστος η ανθεκτικότητα και η διασφάλιση της ασφάλειας της περιουσίας και της ζωής των πολιτών, αλλά αν είμαστε ξεκάθαροι, αν οι πόροι είναι στοχευμένοι, και κατευθύνονται αποδεδειγμένα σε έργα συντήρησης, η κοινωνία θα τα δεχτεί. Γιατί ξέρει να βλέπει τις ανάγκες της», σημείωσε προσθέτοντας ότι σε πολιτικό επίπεδο η συζήτηση αυτή δεν ανοίγει για λόγους πολιτικού κόστους.

Αναγκαία η γνώση και παρακολούθηση της πραγματικής κατάστασης των υποδομών

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ παρουσίαση δέσμη τεσσάρων προτάσεων στην κατευθυνση της συντήρησης και ανθεκτικότητας των υποδομών και συγκεκριμένα: 

• Υποχρεωτική ένταξη όλων των υποδομών στο Εθνικό Μητρώο Υποδομών ώστε το κράτος να γνωρίζει με ακρίβεια ποια έργα διαθέτει και σε ποια κατάσταση βρίσκονται.
• Άμεση επέκταση του προσεισμικού ελέγχου ώστε να καλύψει το σύνολο των δημόσιων κτιρίων και των κρίσιμων υποδομών της χώρας.
• Σύνδεση των μελετών στατικότητας με τα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης: Η πρόταση αφορά και τα προγράμματα ανακαίνισης κτιρίων, αλλά υπό την προυπόθεση ότι θα δοθούν ισχυρά οικονομικά κίνητρα και επιδοτήσεις στους ιδιοκτήτες ώστε να μην λειτουργήσει ως αντικίνητρο που θα «παγώσει» την αγορά, όπως ανέφερε ο κ. Στασινός.
• Αξιοποίηση του δικτύου «Έξυπνων Γεφυρών» για τη λήψη πολιτικών αποφάσεων: Το ΤΕΕ ζητά σαφείς αρμοδιότητες για το ποιος διαχειρίζεται τα δεδομένα και ποιος αναλαμβάνει δράση όταν εντοπίζεται κίνδυνος θεσμοθετημένα και συγκεκριμένα.

Υπενθυμίζεται ότι το εθνικό πρόγραμμα «Έξυπνες Γέφυρες» περιλαμβάνει συνολικά την παρακολούθηση και τον έλεγχο 271 γεφυρών σε όλη τη χώρα και συγκεκριμένα 121 σιδηροδρομικών του δικτύου ΟΣΕ/ΕΡΓΟΣΕ και 150 οδικών, ενώ είναι εξασφαλισμένη και η χρηματοδότηση της συντήρησης του συστήματος για διάστημα δύο ετών. Παράλληλα τρέχει και άλλη διαδικασία για την παρακολούθηση γεφυρών που υπάγονται στις 13 Περιφέρειες της χώρας.

Η τεχνολογική αναβάθμιση περιλαμβάνει:

• Αισθητήρες IoT: τοποθέτηση ειδικών συστημάτων μέτρησης που καταγράφουν τη δομική απόκριση της γέφυρας σε πραγματικό χρόνο.
• Ψηφιακή πλατφόρμα: σύνδεση όλων των δεδομένων με κεντρική διαδικτυακή πλατφόρμα του ΤΕΕ, όπου γίνεται επεξεργασία μέσω ειδικών αλγορίθμων.
• Πρόληψη και ειδοποιήσεις: το σύστημα θα αποστέλλει αυτόματες ειδοποιήσεις σε ειδικούς μηχανικούς όταν εντοπίζονται φθορές, στατικά προβλήματα ή ανάγκες συντήρησης.

Οι αισθητήρες θα παρακολουθούν κρίσιμες παραμέτρους, όπως τα φορτία, τις παραμορφώσεις, τη δομική τρωτότητα, αλλά και περιβαλλοντικά δεδομένα, δημιουργώντας για κάθε γέφυρα ένα «ψηφιακό δίδυμο» (digital twin). Με αυτόν τον τρόπο θα είναι δυνατή η έγκαιρη ανίχνευση προβλημάτων και η προληπτική παρέμβαση πριν εμφανιστούν σοβαρές αστοχίες.

«Δεν περιμένουμε να γίνει κάποια καταστροφή για να διαπιστώσουμε ότι υπήρχε πρόβλημα. Παρεμβαίνουμε στον σωστό χρόνο, προληπτικά» σημείωσε ο κ. Στασινός.

Ν. Ταχιάος: Τέλος το μπαλάκι των ευθυνών

Από την πλευρά του, ο υφυπουργός Υποδομών, Νίκος Ταχιάος χαρακτήρισε το έργο «άλμα στον χρόνο», τονίζοντας ότι η συντήρηση των υποδομών αποτελεί σήμερα μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις διεθνώς. Όπως υπογράμμισε, το νέο σύστημα θα καταστήσει σαφείς τις ευθύνες των φορέων που διαχειρίζονται τις γέφυρες.

«Ο βασικός στόχος είναι το έργο να γίνει λειτουργικό και όποιος δεν έχει διάθεση να αναλάβει την ευθύνη που του αναλογεί να έχει και τις αντίστοιχες επιπτώσεις» ανέφερε χαρακτηριστικά. Πρόσθεσε δε ότι το σύστημα θα είναι πλήρως διαλειτουργικό με το Μητρώο Δημοσίων Υποδομών και το Μητρώο Γεφυρών που αναπτύσσει το υπουργείο.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο αυξανόμενο κόστος συντήρησης των υποδομών όσο αυτές γερνούν, σημειώνοντας ότι η εμπειρία από μεγάλα έργα, όπως η Εγνατία Οδός, αποδεικνύει πως το κόστος συντήρησης πρέπει να συνυπολογίζεται από την αρχή στον κύκλο ζωής κάθε έργου.

«Όσο καθυστερεί η βαριά συντήρηση, τόσο αυξάνεται το κόστος των παρεμβάσεων που θα απαιτηθούν αργότερα» προειδοποίησε συμπληρώνοντας ότι με τα εργαλεία που δίνει το έργο των «έξυπνων γεφυρών», «η ιστορία που ο ένας φορέας μεταφέρει το πρόβλημα και την ευθύνη στον άλλον θα λήξει».

Ο υφυπουργός δεν παρέλειψε να υπογραμμίσει ότι η συντήρηση των υποδομών δεν αποτελεί μόνο τεχνική και οικονομική πρόκληση αλλά συχνά και πολιτικό ζήτημα. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε τη γέφυρα της Βαρυμπόμπης στην Αττική, η οποία, όπως είπε, θα έπρεπε να έχει αντικατασταθεί εδώ και χρόνια στο πλαίσιο συμβατικών υποχρεώσεων του παραχωρησιούχου. Ωστόσο, η κατεδάφιση και επανακατασκευή της καθυστερεί εξαιτίας αντιδράσεων σε τοπικό επίπεδο, καθώς η αναστάτωση που θα προκαλούσε το έργο μετατρέπεται συχνά σε πολιτικό πρόβλημα.

Να σημειωθεί ότι το έργο έχει ήδη ολοκληρώσει περίπου το 80% του φυσικού αντικειμένου του, ενώ η πλήρης ολοκλήρωσή του αναμένεται έως τις 30 Ιουνίου 2026, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στην παρακολούθηση, τη συντήρηση και την ασφάλεια των κρίσιμων υποδομών της χώρας.

Περισσότερες ειδήσεις

Γ. Στασινός: Ώρα να επενδύσουμε στη συντήρηση των υποδομών – Οι 4 προτάσεις του ΤΕΕ για πιο ανθεκτικές γέφυρες και κτίρια

Με έμφαση στα logistics το νέο χωροταξικό για τη Βιομηχανία – Κατευθύνει την ανάπτυξή τους σε οργανωμένα επιχειρηματικά πάρκα

Εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι για το logistic park της Streem Developments στον Ασπρόπυργο