Τον κώδωνα του κινδύνου για την πορεία των δημοσίων έργων υπό το βάρος των νέων ανατιμήσεων που προκάλεσε η κρίση στη Μέση Ανατολή έκρουσαν με κοινή τους παρουσία για πρώτη φορά οι εργοληπτικές οργανώσεις της χώρας που διατρέχουν όλες τις βαθμίδες εταιρειών του κατασκευαστικού κλάδου.
ΠΕΔΜΕΔΕ, ΠΕΣΕΔΕ, ΣΑΤΕ και ΣΤΕΑΤ έθεσαν επί τάπητος τις επιπτώσεις της κρίσης ζητώντας δέσμη μέτρων αντίστοιχη με αυτήν που είχε ακολουθήσει τον πόλεμο της Ουκρανίας και προειδοποιώντας πως η μη αντιμετώπιση της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί, απειλεί ακόμα και με παύση εργασιών πολλά εν εξελίξει έργα, ενώ θα προκαλέσει και μπαράζ δικαστικών προσφυγών.
Στην κορυφή των διεκδικήσεών τους βρίσκονται η ενεργοποίηση του μηχανισμού αναθεώρησης τιμών στα δημόσια έργα, η χορήγηση εξάμηνων παρατάσεων στις συμβατικές προθεσμίες και η πρόβλεψη οικονομικής αποζημίωσης για τις περιπτώσεις όπου οι ανάδοχοι δεν θα κάνουν χρήση των παρατάσεων αλλά θα επιλέξουν να ολοκληρώσουν τα έργα εντός των υφιστάμενων χρονοδιαγραμμάτων.
Το «πακέτο μέτρων» που ζητούν οι εργοληπτικές οργανώσεις προσιδιάζει σε αυτό που είχε προβλεφθεί το 2022 προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες του πολέμου στην Ουκρανία και να αποφευχθεί ένα κραχ στα υπό εξέλιξη έργα με βασικές προβλέψεις το πριμ έγκαιρης ολοκλήρωσης έργων 5%, αλλά και για τη δυνατότητα και για εξάμηνη παράταση των χρονοδιαγραμμάτων.
Ο πρόεδρος του ΣΤΕΑΤ, Γιώργος Συριανός αφού υπογράμμισε τη σημασία της κοινής παρουσίας όλων των φορέων, περιέγραψε την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί τονίζοντας ότι τα νέα δεδομένα έχουν δημιουργήσει δραματικές συνθήκες, τις οποίες αδυνατούν να λύσουν μέτρα του παρελθόντος.
Όπως σημείωσε, τα προβλήματα δεν είναι καινούργια, αλλά έχουν συσσωρευτεί τα τελευταία χρόνια. «Υπήρξε ευαισθησία από την ηγεσία του υπουργείου για την αντιμετώπιση προβλημάτων που είχαν σωρευτεί. Η ρύθμιση του Φεβρουαρίου του 2026 αντιμετώπισε μερικώς το πρόβλημα για το παρελθόν και η διαδικασία απαιτούσε περαιτέρω κινήσεις. Την ίδια χρονική στιγμή ξεκίνησε ο πόλεμος που επηρέασε δραματικά την κοινωνία, την οικονομία, τις μεταφορές, τα υλικά και προφανώς τις κατασκευές».
Ο πρόεδρος του ΣΤΕΑΤ τάχθηκε υπέρ της χορήγησης εξάμηνων παρατάσεων στα έργα, θεωρώντας ότι θα δώσουν ανάσα στις εταιρείες. «Η παράταση έξι μηνών σημαίνει ότι δίνεται δυνατότητα αντιμετώπισης των προβλημάτων που δημιουργήθηκαν ώστε οι εταιρείες, έχοντας αναλάβει μεγάλο ρίσκο το τελευταίο διάστημα, να μπορέσουν να εξισορροπήσουν το πρόβλημα». Παράλληλα ξεκαθάρισε ότι για όσους αναδόχους επιλέξουν να μην κάνουν χρήση της παράτασης, τηρώντας τα συμβατικά χρονοδιαγράμματα, «προφανώς θα πρέπει να υπάρχει μια διευθέτηση με κάποιας μορφής οικονομική αποζημίωση».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο πάγιο αίτημα του κλάδου για τη δημιουργία ενός μόνιμου μηχανισμού τιμολόγησης. «Πρέπει επιτέλους να προχωρήσει η εταιρεία τιμολόγησης προδιαγραφών έργων και μελετών, για να μην χρειάζονται αποσπασματικές λύσεις κάθε φορά που εμφανίζεται μια κρίση», ανέφερε.
Από την πλευρά του ο πρόεδρος του ΣΑΤΕ, Ζαχαρίας Αθουσάκης έδωσε έμφαση στο θέμα της αναθεώρησης τιμών, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για υποχρέωση του Δημοσίου και όχι για προνομιακή μεταχείριση των εργοληπτών.
«Είναι λάθος να λέγεται ότι η αναθεώρηση είναι χάρισμα στον εργοληπτικό κόσμο διότι δύο είναι οι συμβαλλόμενοι σε κάθε δημόσιο έργο και ο καθένας πρέπει να τηρεί ισομερή σύμβαση όπως υπεγράφη. Συνεπώς η αναθεώρηση είναι αναγκαστικό δίκαιο και βρισκόμαστε σε κατάσταση να αγωνιζόμαστε από το 2021 και μετά για πλήρη εφαρμογή της κατά το νόμο και το σχετικό άρθρο».
Ο κ. Αθουσάκης υποστήριξε ότι η νομοθεσία προβλέπει μηχανισμό αναθεώρησης, ο οποίος όμως δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ πλήρως. Μάλιστα προειδοποίησε για σοβαρές συνέπειες εάν δεν βρεθεί λύση, καθώς δεν απέκλεισε κύμα νομικών προσφυγών. «Όταν στερέψει η προσπάθεια από πλευράς Δημοσίου, αντιλαμβάνεστε τι μέλλει γενέσθαι με τις προσφυγές. Θα γίνει όλη η Ελλάδα ένα δικαστήριο. Κάθε έργο θα έχει δικαστική διεκδίκηση».
Υπενθύμισε επίσης ότι οι αναθεωρήσεις που δόθηκαν μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία δεν κάλυψαν το πραγματικό κόστος. «Οι συντελεστές αναθεώρησης που δόθηκαν το πρώτο τρίμηνο του 2022 ήταν σε μερικό ποσοστό, όχι πάνω από 30% των πραγματικών αυξήσεων που έφερε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Παρ’ όλα αυτά ολοκληρώσαμε έργα εκείνης της εποχής».
Περιγράφοντας τη σημερινή κατάσταση ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «το τούβλο πριν από τους πολέμους είχε 0,75 ευρώ το κομμάτι και σήμερα 2,20 ευρώ», ενώ «το σκυρόδεμα από 45 ευρώ πήγε στα 105 ευρώ και στα δημόσια έργα παίρνουμε αναθεώρηση μόλις 13%». Όπως είπε, «τα εργατικά έχουν αυξηθεί 80% έως 100% σε σχέση με την προ Covid περίοδο» και πλέον «με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή βρισκόμαστε σε μια κατάσταση πώς θα ολοκληρώσουμε τα δημόσια έργα».
Ένδειξη της σοβαρότητας της κατάστασης χαρακτήρισε την κοινή εμφάνιση των εργοληπτικών οργανώσεων και ο πρόεδρος της ΠΕΔΜΕΔΕ, Κωνσταντίνος Γκολιόπουλος: «Τέσσερις εργοληπτικές οργανώσεις μαζί βρίσκονται και αντιμετωπίζουν το θέμα των συνεπειών του πολέμου. οι ανατιμήσεις έχουν πολύ σοβαρές συνέπειες, πόσο μάλλον για έργα που δουλεύουν με συγκεκριμένες τιμές και παρωχημένα τιμολόγια».
Προειδοποίησε μάλιστα ότι οι επιπτώσεις μπορεί να φτάσουν μέχρι και σε διακοπές εργασιών. «Είναι ασφυκτική η κατάσταση για τις εταιρείες. Πρέπει να αντιμετωπιστεί από το υπουργείο Υποδομών και το υπουργείο Οικονομικών. Αλλιώς οι συνέπειες μπορεί να είναι πιθανές διακοπές και παύση εργασιών σε έργα».
Ο ίδιος πρότεινε συνδυασμό των μέτρων της αναθεώρησης τιμών και της παράτασης, ενώ σημείωσε ότι οι αναταράξεις στην αγορά και τα προβλήματα εφοδιασμού έχουν ήδη δημιουργήσει καθυστερήσεις στην εκτέλεση ορισμένων έργων.
Με μελανά χρώματα περιέγραψε την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί και ο πρόεδρος της ΠΕΣΕΔΕ, Φώτης Κουβουκλιώτης: «Εδώ είμαστε για να κρούσουμε κώδωνα κινδύνου. Έχουμε ξεφύγει από τα όρια του επιχειρηματικού ρίσκου και τις ανοχές που μπορεί να έχει οποιαδήποτε επιχείρηση», τόνισε.
Όπως ανέφερε, οι πιέσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων. «Όσο απομακρυνόμαστε από τα μεγάλα αστικά κέντρα, οι τιμές είναι πολύ πιο αυξημένες και προστίθενται στη δυσκολία που αντιμετωπίζουμε να βρούμε τα αντίστοιχα υλικά».
Ιδιαίτερα αποκαλυπτική ήταν η περιγραφή του για την κατάσταση στην αγορά. «Τα υλικά ανατιμώνται ανά εβδομάδα. Οι προσφορές που παίρνουμε έχουν ισχύ για δέκα ημέρες. Όχι μόνο δεν μπορούμε να προβλέψουμε τι προσφορά θα δώσουμε για τα επόμενα έργα, αλλά κινδυνεύουμε και για έργα που εκτελούνται τώρα».
Στο μεταξύ νέα ρύθμιση προκειμένου να επιταχυνθούν τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης που τώρα ολοκληρώνεται, ενέταξε στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο στη Βουλή το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η εν λόγω διάταξη επιχειρεί να διευκολύνει την έγκαιρη ολοκλήρωση μεγάλων έργων δίνοντας τη δυνατότητα αποζημιώσεων στους αναδόχους.
Η ρύθμιση αφορά συμβάσεις άνω των 100 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, οι οποίες έχουν ήδη υπογραφεί και χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Με βάση τη διάταξη, η Προϊσταμένη Αρχή αποκτά τη δυνατότητα, για λόγους που συνδέονται με την επίτευξη των οροσήμων του προγράμματος, να τροποποιεί ή να συντομεύει τις επιμέρους αλλά και τη συνολική προθεσμία ολοκλήρωσης ενός έργου, υπό την προϋπόθεση ότι οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται στον ανάδοχο.
Στις περιπτώσεις αυτές προβλέπεται ότι ο ανάδοχος δικαιούται αποζημίωση για το πρόσθετο κόστος που θα απαιτηθεί προκειμένου να επιταχυνθούν οι εργασίες και να τηρηθούν τα νέα χρονοδιαγράμματα. Η αποζημίωση μπορεί να καλύπτει τεχνικές, οργανωτικές, λειτουργικές και οικονομικές επιβαρύνσεις που συνδέονται άμεσα με την επίσπευση του έργου.
Επιπλέον, θεσπίζεται διαδικασία επίλυσης διαφορών για τις περιπτώσεις που ο ανάδοχος διαφωνεί με το ύψος της αποζημίωσης που θα καθορίσει η διοίκηση. Σε μια τέτοια περίπτωση θα μπορεί να προσφύγει σε διαιτησία, διεκδικώντας την αναπροσαρμογή του ποσού.
Με τη συγκεκριμένη παρέμβαση το Δημόσιο επιδιώκει να αποκτήσει μεγαλύτερη ευχέρεια στη διαχείριση των ασφυκτικών χρονοδιαγραμμάτων του Ταμείου Ανάκαμψης, χωρίς όμως το κόστος της επιτάχυνσης να επιβαρύνει αποκλειστικά τις κατασκευαστικές εταιρείες.
Περισσότερες ειδήσεις
Κατασκευές σε «ναρκοπέδιο»: Το εκρηκτικό κοκτέιλ που απειλεί τα μεγάλα έργα
Έρχεται κύμα προσφυγών κατά του Δημοσίου για τις αναθεωρήσεις στα έργα του υπουργείου Υγείας
