Μόλις 12 μεγάλες πυρκαγιές ευθύνονται για περίπου το 80% των χαρτογραφημένων καμένων εκτάσεων στην Ελλάδα το 2026, αναδεικνύοντας τις επίμονες αδυναμίες στην αντιμετώπιση των πλέον καταστροφικών περιστατικών. Παρά το γεγονός ότι οι συνολικές καμένες εκτάσεις κινήθηκαν κάτω από τον μέσο όρο της τελευταίας εικοσαετίας, ο απολογισμός παραμένει βαρύς, με 11 ανθρώπινες απώλειες και περισσότερα από 400.000 στρέμματα να εκτιμάται ότι παραδόθηκαν στις φλόγες.
Τα στοιχεία προκύπτουν από την ολοκληρωμένη ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2026, που δημοσιοποιούν σήμερα το WWF Ελλάς, η Πυρομετεωρολογική ομάδα FLAME της Μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και το Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές Firewatch.
Η έκθεση, που εκδίδεται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, καταγράφει τις σημαντικότερες πυρκαγιές, τις πυρομετεωρολογικές συνθήκες και το κοινωνικό και περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, επισημαίνοντας τα κενά στην πρόληψη και τον επιχειρησιακό συντονισμό. Παράλληλα, διατυπώνει συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση της διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών.
Σύμφωνα με το European Forest Fire Information System (EFFIS), κατά την αντιπυρική περίοδο του 2026 κάηκαν περίπου 354.000 στρέμματα, ενώ, συνυπολογίζοντας και μικρότερα περιστατικά που δεν καταγράφονται από το σύστημα, η συνολική καμένη έκταση εκτιμάται ότι ξεπερνά τα 400.000 στρέμματα.
Σε σύγκριση με την εικοσαετή περίοδο 2006-2025, η φετινή αντιπυρική περίοδος κατατάσσεται ως η όγδοη χειρότερη σε ό,τι αφορά τις καμένες εκτάσεις και τον αριθμό των πυρκαγιών.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι μόλις 12 μεγάλες πυρκαγιές ευθύνονται για περίπου το 80% των χαρτογραφημένων καμένων εκτάσεων, αναδεικνύοντας για ακόμα μία χρονιά τη διαχρονική δυσκολία αντιμετώπισης των μεγάλων και σύνθετων περιστατικών.
Το δεδομένο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες του 2026 κινήθηκαν συνολικά κοντά στα κανονικά επίπεδα στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας.
Όπως επισημαίνεται στην ανασκόπηση, η καταστροφικότητα των πυρκαγιών δεν εξαρτάται μόνο από τις καιρικές συνθήκες, αλλά και από την αποτελεσματικότητα της πρόληψης, την ετοιμότητα και την ικανότητα διαχείρισης μεγάλων περιστατικών.
Ωστόσο, τονίζεται ότι σε ορισμένες από τις σημαντικές πυρκαγιές επικράτησαν ακραίες συνθήκες ανέμου, οι οποίες δυσχέραναν το έργο της καταστολής.
Παρά τη μείωση των καμένων εκτάσεων, η αντιπυρική περίοδος του 2026 είχε ιδιαίτερα σημαντικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
Έντεκα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ καταγράφηκαν τραυματισμοί και σημαντικές ζημιές σε κατοικίες, υποδομές και παραγωγικές δραστηριότητες.
Παράλληλα, επηρεάστηκαν έξι προστατευόμενες περιοχές, συνολικής μικτής έκτασης 37.390 στρεμμάτων. Πρόκειται για τρεις περιοχές του δικτύου Natura 2000, έναν Εθνικό Δρυμό και δύο Καταφύγια Άγριας Ζωής.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι περίπου 59.443 στρέμματα κάηκαν εκ νέου μέσα σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών, περιορίζοντας τη δυνατότητα φυσικής αναγέννησης και αυξάνοντας τον κίνδυνο μακροχρόνιας υποβάθμισης των δασικών οικοσυστημάτων.
Η πλειονότητα των εκτάσεων αυτών εντοπίζεται στις πυρκαγιές της Κρήτης (Ρέθυμνο), της Καρύστου, της Αττικοβοιωτίας (Πόρτο Γερμενό – Κιθαιρώνας), της Σκύρου και της Πάρου.
Ιδιαίτερα σοβαρές εκτιμάται ότι είναι οι οικολογικές επιπτώσεις στην περιοχή της Αττικοβοιωτίας, η οποία δοκιμάστηκε και φέτος από τις πυρκαγιές.
Τουλάχιστον 1,1 εκατ. στρέμματα έχουν καεί στην Αττική τα τελευταία 20 χρόνια, με το ένα πέμπτο αυτών να έχει καεί δύο ή περισσότερες φορές.
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση των ίδιων περιοχών στις πυρκαγιές περιορίζει τη δυνατότητα φυσικής αναγέννησης των οικοσυστημάτων και αυξάνει την ανάγκη περαιτέρω προστασίας τους.
Για μία ακόμη χρονιά καταγράφονται επίσης σημαντικές απώλειες σε δασικά οικοσυστήματα που δεν διαθέτουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς μεταπυρικής αναγέννησης και, ως εκ τούτου, παρουσιάζουν αυξημένη ευπάθεια στις δασικές πυρκαγιές, όπως τα δάση μαύρης πεύκης και ελάτης.
Παράλληλα, οι φετινές πυρκαγιές επηρέασαν σημαντικές εκτάσεις λευκόδερμης πεύκης στην περιοχή της Τραπεζίτσας Κόνιτσας, ενός σπάνιου και υψηλής οικολογικής αξίας δασικού είδους, με περιορισμένη εξάπλωση στην Ελλάδα και αβέβαιη φυσική αποκατάσταση.
Η ανασκόπηση ξεχωρίζει τέσσερις περιπτώσεις πυρκαγιών, είτε λόγω της έκτασής τους είτε λόγω των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους.
Η πυρκαγιά στην περιοχή της Δυτικής Αττικής – Πόρτο Γερμενό αποτελεί τη μεγαλύτερη σε έκταση πυρκαγιά της αντιπυρικής περιόδου, με 113.386 καμένα στρέμματα.
Από τη συνολική έκταση, το 27% είχε καεί τουλάχιστον μία φορά μέσα στα προηγούμενα 20 χρόνια, γεγονός που ενισχύει την ανησυχία για τη δυνατότητα αποκατάστασης των πληγέντων οικοσυστημάτων.
Στην περιοχή του Ρεθύμνου καταγράφηκαν δύο σημαντικές πυρκαγιές, στην Κρύα Βρύση και την Πρέβελη, οι οποίες επηρέασαν συνολικά 50.120 στρέμματα.
Η έκταση περιλαμβάνει δύο περιοχές Natura 2000, ενώ ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι ότι περισσότερο από το μισό της συνολικά καμένης έκτασης, περίπου 28.940 στρέμματα, είχε καεί τουλάχιστον μία ακόμη φορά κατά την τελευταία εικοσαετία.
Η πυρκαγιά της Τραπεζίτσας στην Κόνιτσα εκδηλώθηκε από κεραυνική δραστηριότητα και τέθηκε υπό έλεγχο περίπου έναν μήνα μετά την εμφάνισή της.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η κατάσταση στην κορυφογραμμή της Τραπεζίτσας, όπου η πυρκαγιά έπληξε με υψηλή δριμύτητα τμήματα του ώριμου δάσους ρόμπουλου (Pinus heldreichii).
Πρόκειται για ένα εμβληματικό ορεινό κωνοφόρο, μεγάλης οικολογικής αξίας και μακροβιότητας.
Σύμφωνα με την ανασκόπηση, δεν φαίνεται να έχουν παραμείνει αρκετά άκαυτα ώριμα δέντρα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αποκατάσταση του δάσους, γεγονός που καθιστά την προοπτική φυσικής αναγέννησης ιδιαίτερα αβέβαιη.
Η πυρκαγιά στον Βόρειο Έβρο, στην περιοχή της Ρούσσας, εισήλθε στην Ελλάδα από τη Βουλγαρία στις αρχές Οκτωβρίου.
Το συγκεκριμένο περιστατικό επαναφέρει στο προσκήνιο την ανάγκη κοινής διαχείρισης και στενότερης συνεργασίας για την αντιμετώπιση διασυνοριακών πυρκαγιών, ιδιαίτερα μεταξύ κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η φετινή αντιπυρική περίοδος ανέδειξε και θετικές εξελίξεις, όπως η αποτελεσματική αρχική αντιμετώπιση της πλειονότητας των πυρκαγιών, η ενισχυμένη αξιοποίηση επίγειων δυνάμεων και η περαιτέρω βελτίωση της διερεύνησης των αιτιών από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού του Πυροσβεστικού Σώματος.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανασκόπηση, εξακολουθούν να καταγράφονται σημαντικές αδυναμίες στην πρόληψη, τον επιχειρησιακό συντονισμό και την αντιμετώπιση μεγάλων πυρκαγιών.
Ανησυχία προκαλεί επίσης η συμβολή του δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στην εκδήλωση ιδιαίτερα καταστροφικών περιστατικών.
Το εύρημα αναδεικνύει την ανάγκη λήψης στοχευμένων μέτρων πρόληψης, καθώς και ενίσχυσης της ευθύνης των αρμόδιων διαχειριστών.
Παράλληλα, εξακολουθεί να απουσιάζει ένα ολοκληρωμένο και διαφανές σύστημα καταγραφής του πραγματικού κόστους των πυρκαγιών, αλλά και των δαπανών που κατευθύνονται στην πρόληψη, την καταστολή και την αποκατάσταση.
Ο νέος νόμος 5281/2026 («Ενεργή Μάχη») αποτελεί σημαντική θεσμική εξέλιξη, καθώς ενσωματώνει αρκετές από τις προτάσεις που έχει διατυπώσει διαχρονικά το WWF Ελλάς για τη συνολική διαχείριση των δασικών πυρκαγιών.
Η ουσιαστική εφαρμογή του, ωστόσο, αποτελεί πλέον το βασικό ζητούμενο.
Στην κατεύθυνση αυτή, η ανασκόπηση αναδεικνύει πέντε βασικές προτεραιότητες, μέρος των οποίων προβλέπεται ήδη στον νέο νόμο.
Μείωση των ενάρξεων πυρκαγιών: Μέσα από στοχευμένες δράσεις πρόληψης, συστηματική διερεύνηση και δημόσια διάθεση δεδομένων για τα αίτια εκδήλωσής τους.
Βελτίωση της αντιμετώπισης μεγάλων πυρκαγιών: Με ενίσχυση του επιχειρησιακού συντονισμού, της επιστημονικής υποστήριξης και της αξιοποίησης των επίγειων δυνάμεων και των εθελοντικών ομάδων δασοπυρόσβεσης.
Ενίσχυση της πρόληψης και της προστασίας ευάλωτων οικοσυστημάτων: Με προτεραιότητα στις περιοχές υψηλού κινδύνου, τις προστατευόμενες περιοχές και τις εκτάσεις που έχουν καεί περισσότερες από μία φορές.
Καταγραφή και αξιολόγηση των πόρων: Συστηματική αποτύπωση των πόρων που διατίθενται για την πρόληψη και την καταστολή, καθώς και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται.
Εφαρμογή της διαδικασίας αποκόμισης διδαγμάτων: Μετά από κάθε αντιπυρική περίοδο, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων, ώστε τα συμπεράσματα να αξιοποιούνται στον σχεδιασμό της επόμενης χρονιάς.
Το βασικό συμπέρασμα της αντιπυρικής περιόδου του 2026 είναι ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των περισσότερων πυρκαγιών δεν αρκεί, όταν ένας μικρός αριθμός περιστατικών εξακολουθεί να προκαλεί το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών.
Η μετάβαση από τη διαχείριση των συνεπειών στη συστηματική μείωση του κινδύνου απαιτεί συνέπεια στην πρόληψη, ουσιαστική συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και εφαρμογή των θεσμικών αλλαγών στην πράξη.
Η φετινή ανασκόπηση αποτελεί συνεργατική προσπάθεια τριών ανεξάρτητων φορέων: του WWF Ελλάς, της Πυρομετεωρολογικής ομάδας FLAME της Μονάδας ΜΕΤΕΟ του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και του Παρατηρητηρίου για τις Δασικές Πυρκαγιές Firewatch.
Στόχος της συνεργασίας είναι η ενίσχυση της λογοδοσίας και η εδραίωση συστηματικών διαδικασιών για την εξαγωγή χρήσιμων διδαγμάτων, τα οποία θα μπορούν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό των επόμενων αντιπυρικών περιόδων.
Έπειτα από σχετικές προτάσεις που είχαν διατυπωθεί τα προηγούμενα χρόνια, ο ν. 5281/2026 θεσπίζει πλέον, μέσω των άρθρων 8 και 9, τη δημόσια διαδικασία αποκόμισης διδαγμάτων μετά από κάθε αντιπυρική περίοδο και σημαντικά περιστατικά πυρκαγιών.
Όπως επισημαίνουν οι τρεις φορείς, είναι εξαιρετικά σημαντικό η εφαρμογή της διάταξης αυτής να ξεκινήσει από την αντιπυρική περίοδο του 2026, ώστε η φετινή ανασκόπηση να αποτελέσει ουσιαστικά την τελευταία έκθεση αυτής της μορφής που εκπονείται από τους ίδιους.
Η πλήρης ανασκόπηση της αντιπυρικής περιόδου του 2026 είναι διαθέσιμη εδώ.
Περισσότερες ειδήσεις
WWF: Ενθαρρυντικά σημάδια ανάκαμψης της άγριας ζωής παρά τη μείωση των πληθυσμών κατά 73%
