Η Ευρωπαϊκή Ένωση εντείνει τη μάχη απέναντι στους λεγόμενους «αιώνιους ρυπαντές», καθώς η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) προχώρησε σε σημαντική αυστηροποίηση των αποδεκτών ορίων έκθεσης στο τριφθοροξικό οξύ (TFA), μία από τις πιο επίμονες χημικές ενώσεις της οικογένειας των PFAS.
Η νέα επιστημονική αξιολόγηση δεν συνεπάγεται ότι το πόσιμο νερό ή τα τρόφιμα είναι άμεσα μη ασφαλή. Ωστόσο, δημιουργεί νέα δεδομένα για τις ευρωπαϊκές αρχές και τα κράτη-μέλη, ανοίγοντας τον δρόμο για αυστηρότερη παρακολούθηση της ποιότητας του νερού, αλλά και πιθανές αναθεωρήσεις των σχετικών κανονισμών τα επόμενα χρόνια.
Το τριφθοροξικό οξύ (Trifluoroacetic Acid – TFA) αποτελεί το μικρότερο αλλά και ένα από τα πλέον ανθεκτικά μέλη της οικογένειας των PFAS (υπερφθοροαλκυλιωμένες και πολυφθοροαλκυλιωμένες ουσίες), γνωστών και ως «αιώνια χημικά» ή «αιώνιοι ρυπαντές».
Οι ουσίες αυτές χαρακτηρίζονται από την εξαιρετικά μεγάλη ανθεκτικότητά τους, καθώς δεν διασπώνται εύκολα στο φυσικό περιβάλλον και μπορούν να παραμείνουν για δεκαετίες σε έδαφος, υπόγεια ύδατα και οικοσυστήματα.
Το TFA δεν παράγεται φυσικά. Δημιουργείται κυρίως από τη διάσπαση ορισμένων φυτοφαρμάκων, αλλά και συγκεκριμένων βιομηχανικών αερίων, καταλήγοντας τελικά στο έδαφος, στα υπόγεια νερά, στις αγροτικές καλλιέργειες, στο πόσιμο νερό και στη διατροφική αλυσίδα.
Η εξάπλωσή του αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στα ευρήματα της γαλλικής υπηρεσίας ασφάλειας τροφίμων Anses, η οποία τον Δεκέμβριο του 2025 εντόπισε TFA στο 92% των δειγμάτων νερού που εξετάστηκαν.
Μετά την αξιολόγηση των νεότερων επιστημονικών στοιχείων, η EFSA καθόρισε νέα ανεκτή ημερήσια πρόσληψη (Acceptable Daily Intake – ADI) στα:
0,014 mg ανά κιλό σωματικού βάρους ημερησίως.
Το όριο αυτό αντιστοιχεί στην ποσότητα που μπορεί να καταναλώνει ένας άνθρωπος καθημερινά σε όλη τη διάρκεια της ζωής του χωρίς να αναμένεται σημαντικός κίνδυνος για την υγεία.
Η αλλαγή είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το νέο όριο είναι περίπου 3,5 φορές χαμηλότερο από το προηγούμενο όριο των 0,05 mg/kg, που ίσχυε από το 2017.
Η απόφαση βασίζεται κυρίως σε νεότερες πειραματικές μελέτες σε ζώα, οι οποίες έδειξαν πιθανές επιπτώσεις:
Τα ευρήματα αυτά οδήγησαν τους επιστήμονες της EFSA στην εκτίμηση ότι απαιτείται μεγαλύτερη προφύλαξη, μειώνοντας αισθητά τα αποδεκτά επίπεδα έκθεσης.
Παρά την αυστηροποίηση των οδηγιών, η EFSA εμφανίζεται συγκρατημένα καθησυχαστική ως προς ορισμένες παραμέτρους.
Σύμφωνα με την αξιολόγηση, τα διαθέσιμα στοιχεία δεν δείχνουν ότι το TFA είναι πιθανό να είναι γονιδιοτοξικό, δηλαδή να προκαλεί βλάβες στο γενετικό υλικό (DNA) των κυττάρων.
Ωστόσο, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά επιστημονικά κενά σχετικά με:
Ακριβώς λόγω αυτών των αβεβαιοτήτων, η EFSA εφάρμοσε επιπλέον παράγοντα ασφαλείας στους υπολογισμούς της, ώστε τα νέα όρια να είναι περισσότερο προστατευτικά για τους καταναλωτές.
Αρκετοί ειδικοί θεωρούν ότι ακόμη και τα νέα όρια ενδέχεται να μην αποτελούν την τελική προσέγγιση.
Ο καθηγητής Χημείας και ειδικός στα PFAS Hans-Peter Arp, μιλώντας στο AFP, δήλωσε ότι θα εκπλαγεί αν τα νέα όρια δεν μειωθούν εκ νέου τα επόμενα χρόνια.
Όπως σημειώνει, νέα επιστημονικά στοιχεία σχετικά με πιθανές επιδράσεις στο ανοσοποιητικό σύστημα ή στο ενδοκρινικό σύστημα ενδέχεται να οδηγήσουν σε ακόμη αυστηρότερες αξιολογήσεις, ιδιαίτερα καθώς οι συγκεντρώσεις του TFA στο περιβάλλον και στη διατροφή εκτιμάται ότι θα συνεχίσουν να αυξάνονται.
Περισσότερες ειδήσεις
Τα μικροπλαστικά καταστρέφουν τις ορμόνες – Πώς μπορείς να προστατευτείς
