Άτακτη αναδίπλωση από το Βιετνάμ πραγματοποιεί η Shein, μόλις έναν χρόνο μετά την έναρξη ενός φιλόδοξου σχεδίου που θα μετέτρεπε τη χώρα σε βασικό εξαγωγικό κόμβο της. Η εταιρεία είχε μισθώσει κοντά στην πόλη Χο Τσι Μινχ αποθηκευτικές εγκαταστάσεις έκτασης 15 εκταρίων, όσο περίπου 21 γήπεδα ποδοσφαίρου, θέλοντας να περιορίσει την έκθεσή της στους αμερικανικούς δασμούς κατά των κινεζικών προϊόντων.
Σήμερα, όμως, η μίσθωση έχει περιοριστεί στα 6 εκτάρια, ενώ σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters χρησιμοποιείται μόλις το ένα τρίτο των εγκαταστάσεων που είχαν αρχικά σχεδιαστεί. Οι μαζικές απολύσεις άρχισαν τον Απρίλιο του 2026 και αναμένεται να συνεχιστούν, με ορισμένες ομάδες εργαζομένων να έχουν διατηρήσει μόλις έναν στους τέσσερις υπαλλήλους.
Η εικόνα που κατέγραψε το Reuters στα τέλη Ιουλίου ήταν ενδεικτική: ελάχιστοι εργαζόμενοι, λίγα φορτηγά και σχεδόν άδειες αποθήκες, την ώρα που οι γειτονικές εγκαταστάσεις άλλων εταιρειών λειτουργούσαν κανονικά. Η Shein δεν απάντησε σε αιτήματα για σχολιασμό.
Όταν η Shein άρχισε να καταστρώνει το σχέδιο μεταφοράς μέρους της παραγωγής στο Βιετνάμ, στα τέλη του 2024, η επιλογή έμοιαζε ριψοκίνδυνη αλλά λογική. Ο Donald Trump είχε μόλις επανεκλεγεί στην προεδρία των ΗΠΑ, οι φόβοι για νέο εμπορικό πόλεμο μεγάλωναν και οι αμερικανικοί δασμοί σε πολλά κινεζικά προϊόντα έφθασαν τον Απρίλιο του 2025 έως και το 145%.
Παράλληλα, διαφαινόταν το τέλος της τελωνειακής ατέλειας για τα μικροδέματα αξίας κάτω των 800 δολαρίων. Η εξαίρεση αυτή υπήρξε θεμέλιο του επιχειρηματικού μοντέλου της Shein, επιτρέποντάς της να στέλνει απευθείας στους Αμερικανούς καταναλωτές μπλούζες των 5 δολαρίων και φορέματα των 10 δολαρίων, χωρίς την επιβολή δασμών.
Η εταιρεία άρχισε έτσι να ενθαρρύνει τους μεγαλύτερους Κινέζους προμηθευτές της να δημιουργήσουν εργοστάσια στο Βιετνάμ. Στην πορεία, όμως, τα δεδομένα άλλαξαν.
Η κυβέρνηση Trump κατήργησε την ατέλεια για μικροδέματα από όλες τις χώρες και όχι μόνο από την Κίνα. Η σχετική απόφαση ελήφθη στις 30 Ιουλίου 2025 και τέθηκε σε ισχύ έναν μήνα αργότερα, εξαφανίζοντας ένα σημαντικό μέρος του πλεονεκτήματος που θα προσέφερε η παραγωγή στο Βιετνάμ.
Την ίδια στιγμή, οι εξαιρετικά υψηλοί δασμοί στα κινεζικά προϊόντα άρχισαν σταδιακά να υποχωρούν. Τα βιετναμέζικα ενδύματα εξακολουθούν να επιβαρύνονται λιγότερο από τα κινεζικά, αλλά η μεταξύ τους διαφορά έχει περιοριστεί.
Ένα πλεκτό φόρεμα από πολυεστέρα, για παράδειγμα, επιβαρύνεται με βασικό δασμό 16%, είτε προέρχεται από την Κίνα είτε από το Βιετνάμ. Στην κινεζική περίπτωση προστίθενται οι επιβαρύνσεις του αμερικανικού εμπορικού νόμου, ανεβάζοντας τον πραγματικό συντελεστή περίπου στο 33,5%.
Τον Ιούλιο, ωστόσο, οι ΗΠΑ επέβαλαν νέο δασμό 12,5% τόσο στην Κίνα όσο και στο Βιετνάμ, κατηγορώντας τις δύο χώρες ότι δεν απέτρεψαν επαρκώς τις εισαγωγές προϊόντων που παράγονται με καταναγκαστική εργασία. Η απόφαση έφερε το Βιετνάμ σε δυσμενέστερη θέση έναντι άλλων χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας με ισχυρή κλωστοϋφαντουργία.
Οι δασμοί, πάντως, αποτελούν μόνο τη μία πλευρά του προβλήματος. Η Shein διαπίστωσε ότι το παραγωγικό μοντέλο που έχει δημιουργήσει στη νότια Κίνα δεν μπορεί να μεταφερθεί εύκολα σε άλλη χώρα.
Το δίκτυό της αποτελείται από χιλιάδες μικρά εργοστάσια, τα οποία παράγουν εκατομμύρια διαφορετικά σχέδια σε πολύ μικρές παρτίδες. Οι αρχικές παραγγελίες μπορεί να αφορούν μόλις μερικές δεκάδες τεμάχια και, εάν κάποιο προϊόν γίνει δημοφιλές στους 273 εκατ. πελάτες της πλατφόρμας, ακολουθούν άμεσα νέες παραγγελίες.
Τα περιθώρια κέρδους των προμηθευτών μπορούν να υποχωρήσουν ακόμη και στο 1 γουάν ή 0,15 δολάρια ανά τεμάχιο, ενώ οι χρόνοι παράδοσης μετρώνται σε ημέρες. Στο Βιετνάμ αποδείχθηκε δύσκολο να βρεθούν εργαζόμενοι πρόθυμοι να απασχολούνται για πολλές ώρες με χαμηλές αμοιβές, αλλά και εργοστάσια ικανά να ακολουθήσουν την ίδια ταχύτητα και ευελιξία.
Αρκετοί Κινέζοι προμηθευτές που δοκίμασαν να μεταφέρουν παραγωγή στο Βιετνάμ επέστρεψαν στην περιοχή Panyu της Guangzhou, όπου λειτουργούν ολόκληρες «γειτονιές της Shein» με χιλιάδες μικρές μονάδες ένδυσης. Όπως ανέφερε διευθυντής εργοστασίου, το χαμηλότερο επίπεδο αποδοτικότητας στο Βιετνάμ εξουδετέρωσε το όφελος από τους μικρότερους αμερικανικούς δασμούς.
Αντίθετες στη μεταφορά των παραγγελιών εμφανίστηκαν και οι τοπικές αρχές της Guangzhou, οι οποίες επιδιώκουν να προστατεύσουν τις θέσεις εργασίας. Σύμφωνα με πηγή με άμεση γνώση των γεγονότων, στα μέσα του 2025 προειδοποίησαν τη Shein να μη μετακινήσει σημαντικό μέρος της παραγωγής εκτός της περιοχής.
Η Shein στρέφεται πλέον ξανά βαθύτερα προς την κινεζική παραγωγική της βάση. Ο διευθύνων σύμβουλος Sky Xu πραγματοποίησε τον Φεβρουάριο μία από τις σπάνιες δημόσιες εμφανίσεις του, δεσμευόμενος για επενδύσεις άνω των 10 δισ. γουάν ή 1,5 δισ. δολαρίων σε ένα «έξυπνο» σύστημα εφοδιαστικής αλυσίδας στην Guangzhou και στην ευρύτερη επαρχία Guangdong.
Η στροφή συμπίπτει με την προσπάθεια της εταιρείας να εισαχθεί στο Χρηματιστήριο του Χονγκ Κονγκ, αφού τα προηγούμενα σχέδια για εισαγωγή στη Νέα Υόρκη και στο Λονδίνο δεν προχώρησαν. Η Shein έχει μεταφέρει την έδρα της στη Σιγκαπούρη, αλλά η παραγωγική της εξάρτηση από την Κίνα παραμένει σχεδόν απόλυτη.
Η επιστροφή στην Κίνα δεν σημαίνει, πάντως, ότι τα προβλήματα τελείωσαν. Τα έσοδα της Shein στις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 14% το πρώτο τρίμηνο του 2026, μετά την κατάργηση της ατέλειας για τα μικροδέματα.
Νέα πίεση ασκεί και η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία επέβαλε τον Ιούλιο τέλος 3 ευρώ στις χαμηλής αξίας εισαγωγές μέσω ηλεκτρονικού εμπορίου. Οι κινήσεις αυτές πλήττουν ευθέως το μοντέλο των εξαιρετικά φθηνών προϊόντων που αποστέλλονται μεμονωμένα από την Ασία.
Παράλληλα, αρκετοί Κινέζοι προμηθευτές της Shein αναζητούν εναλλακτικές πηγές εσόδων. Χιλιάδες μικρές μονάδες έχουν ανοίξει καταστήματα στην Temu ή στην Amazon, ενώ άλλες επιστρέφουν στις μεγαλύτερες παραγγελίες με πιο άνετους χρόνους παράδοσης.
Για ορισμένα εργοστάσια, οι παραγγελίες λίγων δεκάδων τεμαχίων, οι συνεχείς αλλαγές και τα ασφυκτικά περιθώρια κέρδους δεν αξίζουν πλέον τον κόπο. Όπως το έθεσε πρώην στέλεχος του κλάδου, η Shein «δεν είναι πια ο πιο περιζήτητος παίκτης στην αγορά».
Περισσότερες ειδήσεις
Online αγορές χωρίς… δίχτυ ασφαλείας – Το λάθος που κάνουν οι περισσότεροι καταναλωτές
