Το περιβάλλον μπαίνει πλέον επισήμως στο παζάρι για τα Στενά του Ορμούζ, καθώς η Τεχεράνη επιχειρεί να συνδέσει την πρόθεσή της να επιβάλει τέλη στα διερχόμενα πλοία με το κόστος της θαλάσσιας ρύπανσης στην περιοχή.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Esmail Baghaei, υποστήριξε ότι δεκαετίες ρύπανσης στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν έχουν προκαλέσει ζημιές ύψους «τρισεκατομμυρίων δολαρίων» στις ιρανικές ακτές και έθεσε θέμα οικονομικής συμμετοχής όσων ωφελούνται από την εμπορική ναυσιπλοΐα μέσω του Ορμούζ. Η εκτίμηση για το ύψος των ζημιών αποτελεί ιρανικό ισχυρισμό, χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί μέχρι στιγμής μεθοδολογία που να τεκμηριώνει το συγκεκριμένο ποσό.
Η θέση αυτή δεν εμφανίζεται πάντως από το πουθενά. Το ίδιο το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών είχε ανακοινώσει στις 5 Αυγούστου ότι οι συνομιλίες με το Ομάν για έναν ασφαλή διάδρομο εμπορικής ναυσιπλοΐας εξετάζουν ήδη τις τεχνικές, νομικές, ασφαλιστικές και περιβαλλοντικές παραμέτρους της μελλοντικής διαχείρισης. Σύμφωνα με την Τεχεράνη, τα δύο κράτη έχουν συμφωνήσει και στα γεωγραφικά όρια της προτεινόμενης διαδρομής.
Στο επίκεντρο της νέας ιρανικής επιχειρηματολογίας βρίσκεται η πρόσφατη ρύπανση στις ακτές του νησιού Κεσμ, μέσα στα Στενά του Ορμούζ.
Ο Baghaei ανέφερε ότι τα αρχικά στοιχεία παραπέμπουν σε ξένο φορτηγό πλοίο ως πηγή της διαρροής. Ωστόσο, η ακριβής αλληλουχία των γεγονότων δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί επίσημα. Το Associated Press μετέδωσε στις 13 Αυγούστου ότι το Ιράν έχει ξεκινήσει εργασίες καθαρισμού, ενώ ανεξάρτητη ανάλυση δορυφορικών εικόνων από την TankerTrackers.com συνδέει πιθανώς τη ρύπανση με φορτηγό πλοίο που είχε προηγουμένως πληγεί στην περιοχή. Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για οριστικό πόρισμα των ιρανικών αρχών.
Η περιβαλλοντική ευαισθησία της περιοχής είναι πραγματική. Η Greenpeace επισημαίνει ότι τα Στενά και τα γειτονικά ύδατα φιλοξενούν κοραλλιογενείς υφάλους, μαγκρόβια δάση και υποθαλάσσια λιβάδια, ενώ αποτελούν σημαντική θαλάσσια δίοδο για είδη της περιοχής. Παράλληλα, οι χώρες του Κόλπου εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την αφαλάτωση για το πόσιμο νερό, γεγονός που καθιστά μια μεγάλη πετρελαιοκηλίδα απειλή όχι μόνο για τη βιοποικιλότητα αλλά και για την υδροδότηση.
Την ίδια στιγμή, ένα ξεχωριστό και ήδη σοβαρό περιστατικό ρύπανσης εξελίσσεται νοτιότερα, στην Αραβική Θάλασσα, ανοικτά του Ομάν.
Το υπό διεθνείς κυρώσεις δεξαμενόπλοιο Caroline Bezengi, το οποίο μετέφερε περίπου 800.000 βαρέλια ρωσικού αργού, έχει προκαλέσει εκτεταμένη διαρροή μετά την προσάραξή του στα τέλη Ιουνίου. Το πετρέλαιο έφθασε στις ακτές του Ομάν στις 12 Αυγούστου, απειλώντας παράκτιες περιοχές και ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Στη νεότερη εξέλιξη της Πέμπτης 13 Αυγούστου, η εταιρεία διαχείρισης κινδύνων Ambrey ανακοίνωσε ότι συντονίζει πλέον την επιχείρηση διάσωσης του πλοίου σε συνεργασία με τις αρχές του Ομάν και εξειδικευμένη διεθνή εταιρεία αντιμετώπισης πετρελαιοκηλίδων. Στην επιχείρηση συμμετέχουν πλοία διάσωσης, αεροσκάφη και ειδικά συνεργεία με περίπου 100 τόνους εξοπλισμού, χωρίς ωστόσο να έχει δοθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης.
Τα δύο περιστατικά —στο Κεσμ και στο Ομάν— δεν έχουν αποδειχθεί ότι συνδέονται μεταξύ τους. Μαζί, όμως, αποτυπώνουν τον αυξημένο περιβαλλοντικό κίνδυνο που συνοδεύει τη στρατιωτικοποίηση μιας θαλάσσιας περιοχής με εξαιρετικά πυκνή διακίνηση υδρογονανθράκων.
Η σύνδεση περιβαλλοντικής προστασίας και ελέγχου της ναυσιπλοΐας έχει βάση στο διεθνές δίκαιο, αλλά δεν ισοδυναμεί αυτομάτως με δικαίωμα επιβολής διοδίων.
Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει δικαίωμα διέλευσης transit passage από στενά που χρησιμοποιούνται για διεθνή ναυσιπλοΐα. Επιτρέπει παράλληλα στα παράκτια κράτη να θεσπίζουν κανόνες για την πρόληψη και τον περιορισμό της ρύπανσης, υπό την προϋπόθεση ότι αυτοί δεν κάνουν διακρίσεις ούτε έχουν ως πρακτικό αποτέλεσμα την παρεμπόδιση της διέλευσης.
Το νομικό τοπίο περιπλέκεται από το γεγονός ότι το Ιράν έχει υπογράψει αλλά δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση και ήδη από την υπογραφή της είχε καταθέσει δική του ερμηνευτική δήλωση για το καθεστώς των διεθνών στενών.
Έτσι, η περιβαλλοντική ζημιά μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διακρατικής συνεργασίας, αποζημιώσεων ή ειδικών κανόνων πρόληψης. Δεν αποτελεί όμως από μόνη της αδιαμφισβήτητη νομική βάση για μονομερή χρέωση κάθε πλοίου που περνά από το Ορμούζ.
Περισσότερες ειδήσεις
Ευρωπαϊκή Ένωση: Στόχος τα 200 GW στην αποθήκευση ενέργειας για να σωθούν οι ΑΠΕ
