Στην παράδοση των πρώτων ολοκληρωμένων τμημάτων του νέου Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης περνά σταδιακά το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, με το Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες αναμένεται να είναι έτοιμα τα πρώτα, σηματοδοτώντας ένα σημαντικό ορόσημο για τον νέο αυτοκινητόδρομο της Κρήτης.
Πίσω, ωστόσο, από την πρώτη παράδοση βρίσκεται μια σύνθετη χρηματοδοτική και κατασκευαστική εξίσωση. Οι προθεσμίες του Ταμείου Ανάκαμψης πιέζουν για την ολοκλήρωση συγκεκριμένου φυσικού αντικειμένου, ενώ απαλλοτριώσεις, μετατοπίσεις δικτύων κοινής ωφέλειας και αλλαγές στις μελέτες έχουν μετακινήσει την πλήρη ολοκλήρωση του Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος έως το φθινόπωρο του 2027.
Την ίδια στιγμή, αλλάζουν τα χρηματοδοτικά δεδομένα και στο Χερσόνησος – Νεάπολη, όπου η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης περιορίζεται κατά περίπου 33 εκατ. ευρώ, χωρίς ωστόσο να μειώνεται αντίστοιχα η συνολική δημόσια δαπάνη του έργου.
Το πρώτο μεγάλο ορόσημο αφορά το τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, έργο συνολικού ύψους περίπου 169 εκατ. ευρώ, την κατασκευή του οποίου έχει αναλάβει η Aktor.
Το συνολικό μήκος της παρέμβασης φθάνει τα 14,5 χιλιόμετρα, από την πρώτη είσοδο της Νεάπολης έως τον κόμβο Κριτσάς, και προβλέπει τη μετατροπή του υφιστάμενου οδικού άξονα σε σύγχρονο αυτοκινητόδρομο, με δύο λωρίδες κυκλοφορίας και Λωρίδα Έκτακτης Ανάγκης ανά κατεύθυνση.
Η χρηματοδότηση, ωστόσο, δεν είναι ενιαία για το σύνολο του έργου. Από τα 14,5 χιλιόμετρα, το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτεί τα 10,2 χιλιόμετρα, τα οποία αποτελούν και το τμήμα που βρίσκεται στην τελική ευθεία για παράδοση. Το υπόλοιπο αντικείμενο χρηματοδοτείται μέσω του Τομεακού Προγράμματος Ανάπτυξης του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Αντίστοιχος διαχωρισμός υπάρχει και στους τρεις ανισόπεδους κόμβους του έργου. Από τους κόμβους Νεάπολης, Λιμνών και Αγίου Νικολάου, το Ταμείο Ανάκαμψης χρηματοδοτεί τον κόμβο Λιμνών, ενώ οι άλλοι δύο καλύπτονται από εθνικούς πόρους.
Η πίεση για την τήρηση των οροσήμων του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας έχει ουσιαστικά δημιουργήσει δύο διαφορετικά χρονοδιαγράμματα.
Το πρώτο αφορά το τμήμα που συνδέεται με το Ταμείο Ανάκαμψης και βρίσκεται πλέον στην τελική φάση. Η σχετική προθεσμία έχει τοποθετηθεί στις 31 Αυγούστου 2026, με τα πρώτα 10,2 χιλιόμετρα να αναμένεται να είναι διαθέσιμα στις αρχές του φθινοπώρου.
Το δεύτερο αφορά την πλήρη ολοκλήρωση του Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος. Με απόφαση του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, ο συνολικός χρονικός ορίζοντας έχει μετατεθεί στις 30 Οκτωβρίου 2027.
Πρόκειται για σημαντική μετατόπιση σε σχέση με τον αρχικό σχεδιασμό, ο οποίος προέβλεπε ολοκλήρωση τον Σεπτέμβριο του 2025.
Οι καθυστερήσεις αποδίδονται σε σειρά ζητημάτων που εμφανίστηκαν κατά την εξέλιξη του έργου, μεταξύ των οποίων οι απαλλοτριώσεις, οι μετατοπίσεις δικτύων κοινής ωφέλειας και οι αναγκαίες τροποποιήσεις των μελετών, οι οποίες οδήγησαν σε επανασχεδιασμό επιμέρους κρίσιμων τμημάτων.
Οι αλλαγές αποτυπώνονται και στο χρηματοδοτικό σκέλος. Με την τροποποίηση της απόφασης ένταξης, η ημερομηνία λήξης του ενταγμένου στο Ταμείο Ανάκαμψης έργου μετακινήθηκε από τα τέλη Ιουλίου στις 31 Αυγούστου 2026.
Παράλληλα, η συνολική δημόσια δαπάνη αναπροσαρμόστηκε από 206,34 εκατ. ευρώ σε 201,38 εκατ. ευρώ.
Πίσω από τη μεταβολή βρίσκεται μια σημαντική εσωτερική ανακατανομή των δαπανών. Το κόστος των απαλλοτριώσεων αυξάνεται αισθητά, ενώ στον λογαριασμό του έργου εντάσσεται και αποζημίωση άνω των 20 εκατ. ευρώ προς τον ανάδοχο για θετικές ζημιές.
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που επηρέασαν την εξέλιξη του έργου είναι οι απαλλοτριώσεις. Η σχετική δημόσια δαπάνη αυξάνεται από 11,55 εκατ. ευρώ σε 18,55 εκατ. ευρώ, δηλαδή κατά περίπου 7 εκατ. ευρώ.
Η αναπροσαρμογή προκύπτει από νέες πράξεις αναγνώρισης δαπανών βάσει της απόφασης 73/2025 του Τριμελούς Εφετείου Ανατολικής Κρήτης, με την οποία καθορίστηκαν οι οριστικές τιμές μονάδας αποζημίωσης για τα ακίνητα που απαλλοτριώθηκαν, καθώς και οι δικηγορικές αμοιβές και τα σχετικά δικαστικά έξοδα.
Σύμφωνα με τον αναλυτικό χρηματοδοτικό πίνακα, ο εκτιμώμενος προϋπολογισμός των απαλλοτριώσεων διαμορφώνεται πλέον σε 18,546 εκατ. ευρώ, από τα οποία περίπου 12,95 εκατ. ευρώ αποτελούν συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η αύξηση της συγκεκριμένης δαπάνης αντισταθμίζεται από αντίστοιχη μείωση των πόρων που αποδίδονται στο κύριο κατασκευαστικό υποέργο.
Παράλληλα με την προσπάθεια παράδοσης του Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, νέα χρηματοδοτικά δεδομένα διαμορφώνονται για το Χερσόνησος – Νεάπολη, το δεύτερο μεγάλο τμήμα του νέου ΒΟΑΚ.
Το έργο έχει μήκος 22,5 χιλιόμετρα και προϋπολογισμό περίπου 330 εκατ. ευρώ, ενώ υλοποιείται ως ΣΔΙΤ.
Με απόφαση που υπέγραψε στις 4 Αυγούστου ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης, η συνεισφορά του Ταμείου Ανάκαμψης περιορίζεται από τα 90 εκατ. ευρώ στα 56,999 εκατ. ευρώ.
Πρόκειται για μείωση περίπου 33 εκατ. ευρώ, η οποία, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αντίστοιχη περικοπή της συνολικής δημόσιας δαπάνης. Στην πράξη, επανακαθορίζεται το συγκεκριμένο φυσικό αντικείμενο που θα χρηματοδοτηθεί από τους πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης.
Με τη νέα απόφαση, στους επιλέξιμους πόρους περιλαμβάνονται οι έρευνες και οι μελέτες του έργου, οι φάσεις Α και Β των εργασιών εκσκαφής και προσωρινής αντιστήριξης της σήραγγας Σ1, καθώς και η γέφυρα Γ6.
Επομένως, το «ψαλίδι» των 33 εκατ. ευρώ δεν σημαίνει ότι αφαιρούνται ισόποσα χρήματα από το συνολικό έργο, αλλά ότι περιορίζεται το τμήμα των εργασιών που θα βαρύνει χρηματοδοτικά τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Οι δύο εξελίξεις σε Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος και Χερσόνησος – Νεάπολη αναδεικνύουν τη σύνθετη εξίσωση που καλείται να διαχειριστεί το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι αυστηρές προθεσμίες που συνοδεύουν τη χρηματοδότηση του Ταμείου Ανάκαμψης και από την άλλη οι δυσκολίες ενός μεγάλου οδικού έργου, όπου οι απαλλοτριώσεις, τα δίκτυα κοινής ωφέλειας και οι αλλαγές στις μελέτες μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές χρονικές μετατοπίσεις.
Η παράδοση των πρώτων 10,2 χιλιομέτρων του Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος αποκτά, υπό αυτές τις συνθήκες, ιδιαίτερη σημασία. Αποτελεί την πρώτη χειροπιαστή παράδοση στο ανατολικό μέτωπο του νέου ΒΟΑΚ, ενώ η πλήρης ολοκλήρωση του τμήματος παραμένει προγραμματισμένη για τον Οκτώβριο του 2027.
Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη του νέου αυτοκινητοδρόμου προκαλεί αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο, με τον δήμο Αποκορώνου να θέτει ζήτημα πρόσβασης των οικισμών προς και από τον ΒΟΑΚ.
Με επιστολή του προς το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, ο δήμαρχος Αποκορώνου Χαράλαμπος Κουκιανάκης ζητά την άμεση αποκατάσταση ασφαλούς και λειτουργικής πρόσβασης για τους οικισμούς που επηρεάζονται από τις παρεμβάσεις.
Παράλληλα, ζητά έγγραφη ενημέρωση για το σχέδιο κυκλοφοριακής εξυπηρέτησης κάθε οικισμού και τη διοργάνωση τεχνικής σύσκεψης στον Αποκόρωνα με τη συμμετοχή του υπουργείου, της αναδόχου εταιρείας, της Περιφέρειας και του Δήμου, ώστε να εξεταστούν επί τόπου οι απαιτούμενες λύσεις.
Ο δήμος ξεκαθαρίζει ότι στηρίζει την αναβάθμιση του ΒΟΑΚ και αναγνωρίζει τη σημασία της για την οδική ασφάλεια και την ανάπτυξη της Κρήτης, επισημαίνει όμως ότι η κατασκευή του νέου αυτοκινητοδρόμου δεν πρέπει να οδηγήσει στην απομόνωση των τοπικών κοινωνιών.
Έτσι, καθώς τα πρώτα νέα χιλιόμετρα ετοιμάζονται να δοθούν στην κυκλοφορία, το βάρος μεταφέρεται πλέον στην τήρηση των επόμενων χρονοδιαγραμμάτων. Ο ΒΟΑΚ εισέρχεται σταδιακά από τη φάση των εργοταξίων στη φάση των παραδόσεων, αλλά η ολοκλήρωση του νέου οδικού άξονα της Κρήτης εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα πιο απαιτητικά κατασκευαστικά και χρηματοδοτικά εγχειρήματα της χώρας.
Περισσότερες ειδήσεις
