Με τον κίνδυνο να «παγώσουν» δημόσια έργα και να βρεθούν σε οικονομικό αδιέξοδο εργοληπτικές επιχειρήσεις να γίνεται ολοένα πιο ορατός, ο κατασκευαστικός κλάδος ανεβάζει τους τόνους απέναντι στην κυβέρνηση, ζητώντας άμεσες λύσεις στο πρόβλημα των ανατιμήσεων και των καθυστερούμενων πληρωμών. Η συνεχιζόμενη αύξηση του κατασκευαστικού κόστους, σε συνδυασμό με τις δυσλειτουργίες του συστήματος αναθεώρησης τιμών, δημιουργεί ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις που εκτελούν δημόσιες συμβάσεις, με τις επιπτώσεις να απειλούν πλέον την ομαλή υλοποίηση κρίσιμων υποδομών.
Σε αυτό το κλίμα, οι τρεις εργοληπτικές οργανώσεις ΠΕΔΜΕΔΕ, ΠΕΣΕΔΕ και ΣΑΤΕ προχώρησαν σε κοινή παρέμβαση προς τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ζητώντας την προσωπική του μεσολάβηση για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που, όπως υποστηρίζουν, έχουν τεθεί επανειλημμένα στα αρμόδια υπουργεία χωρίς να έχουν δοθεί ουσιαστικές λύσεις. Στην επιστολή τους περιγράφουν μια κατάσταση που επιδεινώνεται διαρκώς, καθώς οι ανάδοχοι καλούνται να υλοποιήσουν έργα με οικονομικούς όρους που σε πολλές περιπτώσεις δεν ανταποκρίνονται πλέον στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στα έργα που έχουν δημοπρατηθεί και συμβασιοποιηθεί σε προηγούμενες περιόδους, όταν το κόστος των υλικών, της ενέργειας και των μεταφορών βρισκόταν σε διαφορετικά επίπεδα. Οι συνεχείς ανατιμήσεις, οι οποίες επιβαρύνονται περαιτέρω από τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις και τις αναταράξεις στις αγορές, έχουν ανατρέψει τους αρχικούς οικονομικούς υπολογισμούς. Την ίδια στιγμή, η αύξηση του εργατικού και χρηματοοικονομικού κόστους περιορίζει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια των επιχειρήσεων, οι οποίες υποχρεώνονται να απορροφούν σημαντικό μέρος των πρόσθετων επιβαρύνσεων.
Εκείνο που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στον εργοληπτικό κόσμο είναι ότι ο μηχανισμός αναθεώρησης τιμών, ο οποίος προβλέπεται ακριβώς για να αντιμετωπίζει τις μεταβολές του κατασκευαστικού κόστους, δεν λειτουργεί με την απαιτούμενη ταχύτητα και αποτελεσματικότητα. Οι καθυστερήσεις στην έκδοση των συντελεστών αναθεώρησης και η αδυναμία τους να αποτυπώσουν το πραγματικό ύψος των αυξήσεων έχουν ως αποτέλεσμα να δημιουργείται ένα σημαντικό χρηματοδοτικό κενό, το οποίο καλούνται να καλύψουν οι ίδιοι οι ανάδοχοι.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη εξαιτίας των καθυστερήσεων στην καταβολή των ποσών αναθεώρησης που οφείλονται στις επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τις τρεις οργανώσεις, δεν υπάρχει ενιαία αντιμετώπιση από τις αρμόδιες υπηρεσίες, καθώς ορισμένες προχωρούν στην πληρωμή των προβλεπόμενων ποσών, ενώ άλλες αρνούνται να τα καταβάλουν. Μάλιστα, σε σημαντικό αριθμό έργων καταγράφονται περιπτώσεις στις οποίες οι υπηρεσίες δεν αποδέχονται καν την υποβολή λογαριασμών αναθεώρησης, επικαλούμενες την απουσία εξασφαλισμένης χρηματοδότησης.
Πρόκειται για μια πρακτική που, σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, μεταφέρει ουσιαστικά το βάρος της χρηματοδοτικής ανεπάρκειας του Δημοσίου στις εργοληπτικές επιχειρήσεις, δημιουργώντας παράλληλα συνθήκες άνισης μεταχείρισης και στρέβλωσης του ανταγωνισμού. Οι εργολήπτες επισημαίνουν ότι η αναθεώρηση δεν αποτελεί πρόσθετη οικονομική ενίσχυση ή χαριστική παροχή, αλλά μέρος του συμβατικού ανταλλάγματος, το οποίο προβλέπεται από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Η συσσώρευση αυτών των προβλημάτων έχει άμεσο αντίκτυπο στη ρευστότητα των επιχειρήσεων και, κατ’ επέκταση, στην πρόοδο των έργων. Όσο οι ανάδοχοι καλούνται να χρηματοδοτούν από δικούς τους πόρους τις αυξήσεις του κόστους και να αναμένουν την εξόφληση πιστοποιημένων εργασιών, τόσο ενισχύεται ο κίνδυνος επιβράδυνσης των κατασκευαστικών εργασιών. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, οι εργοληπτικές οργανώσεις δεν αποκλείουν ακόμη και την παύση εργασιών που έχουν επιβαρυνθεί ιδιαίτερα από τις ανατιμήσεις, με δυσμενείς συνέπειες και για την απασχόληση.
Απέναντι σε αυτή την εικόνα, οι εργοληπτικές οργανώσεις ζητούν από την κυβέρνηση να προχωρήσει σε τέσσερις συγκεκριμένες παρεμβάσεις, με πρώτη την άμεση καταβολή όλων των οφειλόμενων ποσών αναθεώρησης. Για να συμβεί αυτό, θεωρούν απαραίτητη την εξασφάλιση των αναγκαίων πιστώσεων και τη θέσπιση δεσμευτικού χρονοδιαγράμματος εκκαθάρισης και πληρωμής, ώστε να σταματήσει η διαρκής μετάθεση των υποχρεώσεων προς τις επιχειρήσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνουν στην ανάγκη να καλυφθεί το σύνολο των οφειλών, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου τα σχετικά ποσά δεν έχουν ενσωματωθεί σε λογαριασμό, επειδή οι αρμόδιες υπηρεσίες αρνούνται την παραλαβή του.
Παράλληλα, ζητούν την ουσιαστική αναμόρφωση του συστήματος αναθεώρησης τιμών, με έγκαιρη έκδοση και συστηματική επικαιροποίηση των συντελεστών, ώστε αυτοί να ανταποκρίνονται στις πραγματικές μεταβολές του κατασκευαστικού κόστους. Στόχος είναι να διαμορφωθεί ένας μηχανισμός που θα λειτουργεί με αντικειμενικά κριτήρια και θα εφαρμόζεται με ενιαίο τρόπο από όλες τις αναθέτουσες αρχές, περιορίζοντας τις διαφορετικές ερμηνείες και τις διοικητικές καθυστερήσεις.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και το αίτημα για τη θέσπιση ειδικής ρύθμισης που θα καλύπτει τις έκτακτες ανατιμήσεις οι οποίες δεν αντιμετωπίζονται από το υφιστάμενο σύστημα. Οι εργολήπτες ζητούν ένα σαφές και νομικά ασφαλές πλαίσιο, το οποίο θα προβλέπει αντικειμενικά κριτήρια τεκμηρίωσης των πρόσθετων επιβαρύνσεων, συγκεκριμένη διαδικασία υπολογισμού και καταβολής των ποσών, αλλά και εξασφαλισμένες πιστώσεις για τη χρηματοδότησή τους.
Το τέταρτο ζήτημα αφορά την άμεση εξόφληση των πιστοποιημένων εργασιών και τη διασφάλιση της χρηματοδότησης των έργων που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη. Οι οργανώσεις προτείνουν να καταγραφούν οι εκκρεμείς οφειλές ανά φορέα και να καταρτιστεί συγκεκριμένο πρόγραμμα αποπληρωμής, με προτεραιότητα στις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις. Ταυτόχρονα, επισημαίνουν ότι η χρηματοδότηση κάθε σύμβασης θα πρέπει να καλύπτει το σύνολο της αναθεώρησης που αντιστοιχεί στις εργασίες που έχουν πραγματικά εκτελεστεί και όχι να περιορίζεται στο ποσό που είχε αρχικά προβλεφθεί.
Πίσω από τα οικονομικά αιτήματα των εργοληπτικών επιχειρήσεων βρίσκεται ένα ευρύτερο ζήτημα που αφορά την πορεία των δημόσιων επενδύσεων και την ικανότητα της χώρας να υλοποιήσει έγκαιρα τις υποδομές που έχουν σχεδιαστεί. Οι καθυστερήσεις πληρωμών και η αδυναμία προσαρμογής των συμβάσεων στις πραγματικές συνθήκες κόστους δεν επηρεάζουν μόνο τους ισολογισμούς των κατασκευαστικών επιχειρήσεων, αλλά μπορούν να δημιουργήσουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στην πρόοδο των εργοταξίων, στην απασχόληση και στην αξιοποίηση των διαθέσιμων χρηματοδοτικών πόρων.
Οι τρεις οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι ο κλάδος των δημοσίων έργων αποτελεί βασικό πυλώνα της εθνικής οικονομίας, απασχολώντας δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους, και ότι η διασφάλιση της βιωσιμότητάς του συνδέεται άμεσα με το δημόσιο συμφέρον. Υπό αυτό το πρίσμα, η παρέμβασή τους δεν περιορίζεται σε ένα αίτημα οικονομικής στήριξης, αλλά θέτει ευθέως το ζήτημα της δυνατότητας συνέχισης και ολοκλήρωσης των δημόσιων συμβάσεων χωρίς νέες εμπλοκές.
Το γεγονός ότι οι ΠΕΔΜΕΔΕ, ΠΕΣΕΔΕ και ΣΑΤΕ απευθύνονται πλέον απευθείας στον πρωθυπουργό αποτυπώνει και τη δυσαρέσκεια για την παρατεταμένη εκκρεμότητα των συγκεκριμένων ζητημάτων. Όπως σημειώνουν, τα προβλήματα έχουν τεθεί επανειλημμένα υπόψη των αρμόδιων υπουργείων, χωρίς μέχρι σήμερα να έχουν αντιμετωπιστεί με τον τρόπο που απαιτούν οι συνθήκες.
Πλέον ζητούν να υπάρξει κεντρικός κυβερνητικός συντονισμός, με συγκεκριμένες πρωτοβουλίες, σαφείς δεσμεύσεις και χρονοδιάγραμμα εφαρμογής. Το διακύβευμα, όπως προκύπτει από την επιστολή τους, δεν είναι μόνο η οικονομική αντοχή των εργοληπτικών επιχειρήσεων, αλλά και η αποφυγή ενός νέου κύκλου καθυστερήσεων στα δημόσια έργα, σε μια περίοδο κατά την οποία η έγκαιρη υλοποίηση των υποδομών αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
Περισσότερες ειδήσεις
