Η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή δεν απειλεί πλέον μόνο την ενεργειακή ασφάλεια και τις διεθνείς μεταφορές, αλλά και την ίδια την παγκόσμια οικονομία. Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί ότι, εάν οι εχθροπραξίες μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν συνεχιστούν για πολλούς ακόμη μήνες, η παγκόσμια ανάπτυξη θα μπορούσε να περιοριστεί στο μόλις 1,3% το 2026, έναντι 2,9% το 2025, ενώ ο πληθωρισμός θα επιστρέψει δυναμικά στο 4,5%.

Το δυσμενές αυτό σενάριο συνδέεται με παρατεταμένες διαταραχές στις αγορές ενέργειας, νέες πιέσεις στις τιμές, υψηλότερα επιτόκια και αυξημένο κίνδυνο δημοσιονομικής ασφυξίας για δεκάδες αναπτυσσόμενες οικονομίες που εξακολουθούν να μην έχουν ανακάμψει πλήρως από την πανδημία.

Το χειρότερο σενάριο πλησιάζει

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Παγκόσμιας Τράπεζας, Indermit Gill, δήλωσε στο Reuters ότι το ίδρυμα είχε επεξεργαστεί τρία διαφορετικά σενάρια στην έκθεση οικονομικών προβλέψεων του Ιουνίου, ανάλογα με την εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Όπως ανέφερε, το πιο αρνητικό σενάριο —το οποίο προβλέπει πολεμικές επιχειρήσεις διάρκειας τουλάχιστον έξι μηνών— βρίσκεται πλέον πολύ κοντά στην πραγματικότητα.

Σε αυτή την περίπτωση:

• η παγκόσμια ανάπτυξη υποχωρεί στο 1,3% το 2026,
• ο παγκόσμιος πληθωρισμός εκτοξεύεται στο 4,5%,
• τα επιτόκια παραμένουν υψηλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα,
• αυξάνεται το κόστος δανεισμού για κράτη και επιχειρήσεις.

Πετρέλαιο, Στενά του Ορμούζ και νέα πληθωριστική πίεση

Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά τις επιπτώσεις στις ενεργειακές αγορές.

Η συνέχιση των συγκρούσεων και ενδεχόμενες ζημιές στις πετρελαϊκές υποδομές της περιοχής θα μπορούσαν να περιορίσουν την προσφορά ενέργειας, επαναφέροντας ανοδικές πιέσεις στις τιμές του πετρελαίου.

Παράλληλα, οι συνεχιζόμενες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και ο ναυτικός αποκλεισμός που ανακοίνωσαν οι αντάρτες Χούθι για σαουδαραβικά φορτία μέσω του Bab el-Mandeb εντείνουν την αβεβαιότητα στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.

Δεν κινδυνεύει μόνο η ενέργεια

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, οι συνέπειες δεν περιορίζονται στο πετρέλαιο.

Η περιοχή αποτελεί βασικό προμηθευτή πρώτων υλών όπως:

• λιπάσματα,
• ήλιο,
• θείο,

υλικά απαραίτητα για τη γεωργική παραγωγή παγκοσμίως.

Τυχόν παρατεταμένες διακοπές στις μεταφορές τους θα μπορούσαν να ενισχύσουν περαιτέρω τις πιέσεις στις τιμές των τροφίμων, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τις πιο φτωχές χώρες.

Οι υπερχρεωμένες οικονομίες στο μεγαλύτερο ρίσκο

Ο Gill εκτιμά ότι η νέα άνοδος του πληθωρισμού θα οδηγήσει αναπόφευκτα και σε αυξήσεις επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες μέσα στους επόμενους μήνες.

Αυτό θα δυσκολέψει σημαντικά τις υπερχρεωμένες οικονομίες στην εξυπηρέτηση των δανείων τους.

Ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας:

• 32 χώρες βρίσκονται ήδη ή θεωρούνται υψηλού κινδύνου για κρίση χρέους.
• Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί στο 40% των χωρών χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος.

Ο ίδιος προειδοποίησε ότι αρκετές κυβερνήσεις ίσως αναγκαστούν να περικόψουν δαπάνες για:

• εκπαίδευση,
• υγεία,
• κοινωνικές υπηρεσίες,
• δημόσιες επενδύσεις,

προκειμένου να συνεχίσουν να εξυπηρετούν το δημόσιο χρέος τους.

Το χρέος παραμένει η μεγαλύτερη πληγή μετά την πανδημία

Τα στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας δείχνουν ότι οι αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες εξακολουθούν να κουβαλούν πολύ μεγαλύτερο βάρος χρέους σε σχέση με τα προ πανδημίας επίπεδα.

Ειδικότερα:

• ο μέσος λόγος χρέους προς ΑΕΠ στις αναδυόμενες οικονομίες διαμορφώθηκε στο 74% το 2025, έναντι περίπου 50%-55% πριν από την πανδημία,
• στις χώρες χαμηλού εισοδήματος ανήλθε στο 67%, από περίπου 40% πριν το 2020.

Ο Gill δεν απέκλεισε ακόμη και στοχευμένες διαγραφές χρέους για ορισμένες χώρες, εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο.

Οι μεγάλες οικονομίες εμφανίζονται πιο ανθεκτικές

Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ινδία διαθέτουν μεγαλύτερες αντοχές απέναντι στις συνέπειες της σύγκρουσης, χάρη στα διαφορετικά χαρακτηριστικά και τα μεγέθη των οικονομιών τους.

Αντίθετα, οι αναπτυσσόμενες χώρες είναι πολύ πιο ευάλωτες τόσο στις αυξήσεις των επιτοκίων όσο και στις αναταράξεις στις διεθνείς αγορές.

Η μοναδική αισιόδοξη νότα: Η Τεχνητή Νοημοσύνη

Παρά το ιδιαίτερα απαισιόδοξο οικονομικό σκηνικό, ο Gill υποστήριξε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει σημαντική ευκαιρία για τις αναπτυσσόμενες οικονομίες.

Σύμφωνα με νέα ανάλυση της Παγκόσμιας Τράπεζας, μόλις περίπου 10% των εργαζομένων στις φτωχότερες χώρες αναμένεται να επηρεαστούν αρνητικά από την AI, έναντι 30%-40% στις ανεπτυγμένες οικονομίες.

Όπως σημείωσε, η τεχνολογία μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την παραγωγικότητα και να στηρίξει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης στο μέλλον, αν και δεν αναμένεται να ανατρέψει τη δύσκολη εικόνα μέσα στην τρέχουσα δεκαετία.

Περισσότερες ειδήσεις

Το υψηλό ενεργειακό κόστος και η έλλειψη εργατικού δυναμικού «γονατίζουν» τις ελληνικές βιοτεχνίες

Δεν μαγειρεύουν γιατί… δεν προλαβαίνουν – Τι δείχνει η νέα έρευνα για τα ελληνικά νοικοκυριά

Η υγιεινή διατροφή γίνεται… πολυτέλεια – Τα σοκαριστικά στοιχεία του ΟΗΕ