Αντί να προσπαθεί διαρκώς να κρατήσει τη θάλασσα μακριά, η Βαρκελώνη επιλέγει να της δώσει… περισσότερο χώρο. Η ισπανική πόλη επενδύει 150 εκατ. ευρώ στην αναμόρφωση του ευάλωτου παραλιακού της μετώπου, μετακινώντας τμήματα των υποδομών προς το εσωτερικό, διευρύνοντας τις παραλίες και δημιουργώντας φυσικές ζώνες προστασίας απέναντι στις καταιγίδες, τη διάβρωση και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία 22 εκταρίων δημόσιου χώρου, έκταση που αντιστοιχεί περίπου σε 31 γήπεδα ποδοσφαίρου, και έχει φέρει τη Βαρκελώνη μεταξύ των φιναλίστ του Earthshot Prize 2026 στην κατηγορία «Revive Our Oceans».
Η παρέμβαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι πιέσεις στις μεσογειακές ακτές γίνονται ολοένα εντονότερες. Η Μεσόγειος θερμαίνεται περίπου 20% ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ οι υψηλότερες θερμοκρασίες των θαλάσσιων υδάτων συνδέονται με ισχυρότερες καταιγίδες, άνοδο της στάθμης της θάλασσας και επιτάχυνση της παράκτιας διάβρωσης.
Στη Βαρκελώνη το πρόβλημα είναι ήδη ορατό. Τμήμα παραλιακού πεζόδρομου κατέρρευσε μετά από καταιγίδα το 2023, ενώ περίπου το 70% της τεχνητής άμμου που είχε προστεθεί στις παραλίες το 2010 έχει έκτοτε χαθεί.
Η λογική του σχεδίου διαφοροποιείται από την κλασική προσέγγιση της συνεχούς ενίσχυσης των παράκτιων έργων.
Στο βορειοανατολικό παραλιακό μέτωπο της πόλης, ορισμένες εγκαταστάσεις μετακινούνται μακρύτερα από τη θάλασσα. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και δημοφιλές παραθαλάσσιο γήπεδο ποδοσφαίρου, ενώ τα υφιστάμενα θαλάσσια τείχη υποχωρούν επίσης προς το εσωτερικό.
Έτσι δημιουργείται περισσότερος χώρος για φαρδύτερες παραλίες, οι οποίες λειτουργούν ως φυσικό «μαξιλάρι», απορροφώντας μέρος της ενέργειας των κυμάτων και αφήνοντας μεγαλύτερα περιθώρια απέναντι σε καταιγίδες, διάβρωση και άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Παράλληλα, ο σχεδιασμός επιχειρεί να μετατρέψει το παραλιακό μέτωπο σε χώρο που θα λειτουργεί και ως καταφύγιο κατά τη διάρκεια ολοένα εντονότερων κυμάτων καύσωνα.
Κεντρικό κομμάτι της ανάπλασης αποτελεί το Passeig Marítim de la Mar Bella, που προγραμματίζεται να ολοκληρωθεί την άνοιξη του 2027.
Το έργο περιλαμβάνει γραμμικό πάρκο 15.000 τ.μ., με στόχο την ενίσχυση της βιοποικιλότητας και τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα.
Προβλέπεται ακόμη πεζόδρομος πλάτους 12 μέτρων, ποδηλατόδρομοι που θα φτάνουν μέχρι την περιοχή Fòrum και πέργκολες με φωτοβολταϊκά για παραγωγή ενέργειας.
Όπως σημειώνει η επικεφαλής αρχιτέκτονας της πόλης María Buhigas, το δίλημμα για τις παράκτιες πόλεις δεν είναι πλέον εάν θα προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή, αλλά με ποιον τρόπο θα το κάνουν.
Η επιδίωξη της Βαρκελώνης είναι το μοντέλο να μπορεί να αξιοποιηθεί και από άλλες παράκτιες πόλεις που αντιμετωπίζουν αυξανόμενο κίνδυνο από πλημμύρες, ακραία ζέστη, απώλεια βιοποικιλότητας και άνοδο της στάθμης της θάλασσας.
Η Βαρκελώνη είναι μία από τις 15 φιναλίστ, που επιλέχθηκαν ανάμεσα σε σχεδόν 7.000 υποψηφιότητες από 169 χώρες για το Earthshot Prize 2026.
Τα βραβεία χωρίζονται σε πέντε περιβαλλοντικές κατηγορίες και κάθε νικητής θα λάβει 1 εκατ. λίρες, περίπου 1,17 εκατ. ευρώ.
Μεταξύ των υπόλοιπων ευρωπαϊκών φιναλίστ βρίσκονται η δανέζικη Ørsted, στην κατηγορία για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, και η πρωτοβουλία PFAS-Free France, η οποία συνδέεται με τη σταδιακή κατάργηση των λεγόμενων «παντοτινών χημικών» από καθημερινά προϊόντα στη Γαλλία.
Οι πέντε νικητές θα ανακοινωθούν στις 17 Νοεμβρίου 2026, σε τελετή στη Βομβάη.
