Προειδοποιητικό «καμπανάκι» για σοβαρές δυσλειτουργίες στην εφαρμογή του νέου Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (Ν. 5306/2026) κρούει η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών (ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ), η οποία με εκτενές υπόμνημά της προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας υποστηρίζει ότι αντί να αντιμετωπιστεί η πολυνομία, δημιουργείται ένα νέο, ιδιαίτερα σύνθετο και ασαφές νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο αφήνει κρίσιμα ερμηνευτικά κενά και προκαλεί ανασφάλεια δικαίου τόσο στους μηχανικούς όσο και στους πολίτες.
Η Ομοσπονδία που εκπροσωπεί τους διπλωματούχους μηχανικούς της Δημόσιας Διοίκησης και ειδικότερα τους υπαλλήλους που εφαρμόζουν καθημερινά την πολεοδομική νομοθεσία στις Υπηρεσίες Δόμησης, υποστηρίζει ότι ένας πραγματικά ολοκληρωμένος Κώδικας θα έπρεπε να συγκεντρώνει το σύνολο του ισχύοντος πολεοδομικού δικαίου, ώστε πολίτες, μηχανικοί και διοίκηση να ανατρέχουν σε ένα και μόνο νομοθέτημα. Αντίθετα, όπως αναφέρει, η νέα κωδικοποίηση περιορίστηκε στη συγκέντρωση μόνο μέρους της νομοθεσίας, αφήνοντας εκτός σημαντικά νομοθετήματα που εξακολουθούν να εφαρμόζονται καθημερινά.
Στο υπόμνημα απαριθμούνται χαρακτηριστικά παραδείγματα διατάξεων που δεν ενσωματώθηκαν στον νέο Κώδικα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ο Κτιριοδομικός Κανονισμός, τον οποίο η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ χαρακτηρίζει κρίσιμο, σημειώνοντας μάλιστα ότι η σημασία του αναδείχθηκε πρόσφατα με την κατάρρευση πολυκατοικίας στα Πετράλωνα, καθώς προβλέπει ειδικές απαιτήσεις για θεμελιώσεις και στατικά ζητήματα. Εκτός Κώδικα έμειναν επίσης οι διατάξεις του νόμου για την οριοθέτηση των υδατορεμάτων, ο Κανονισμός Πυροπροστασίας, οι διατάξεις που αφορούν την πολεοδομική αδειοδότηση κεραιών κινητής τηλεφωνίας, οι ειδικές διαδικασίες για τα επικινδύνως ετοιμόρροπα διατηρητέα κτίρια, αλλά και οι φορολογικές ρυθμίσεις που συνδέονται με την έκδοση οικοδομικών αδειών.
Κατά την Ομοσπονδία, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου επιχειρήθηκε κωδικοποίηση, αυτή έγινε αποσπασματικά. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρεται το άρθρο 316 του Κώδικα, στο οποίο περιγράφονται οι εργασίες που δεν απαιτούν οικοδομική άδεια ή Έγκριση Εργασιών Μικρής Κλίμακας, χωρίς όμως να έχουν ενσωματωθεί όλες οι ειδικές διατάξεις που εξακολουθούν να ισχύουν. Έτσι, αντί ο Κώδικας να λειτουργεί ως πλήρης οδηγός, οι μηχανικοί εξακολουθούν να αναζητούν τις εξαιρέσεις σε διάσπαρτα νομοθετήματα.
Η Ομοσπονδία κάνει λόγο για αβεβαιότητα που δημιουργείται γύρω από κρίσιμες πολεοδομικές διατάξεις θέτοντας στο επίκεντρο της κριτικής της το άρθρο 25 του νόμου 1337/1983 για τη δόμηση σε μη άρτια οικόπεδα. Όπως επισημαίνεται, ο νέος Κώδικας δεν περιλαμβάνει σαφή αναφορά στη διάταξη αυτή, ενώ η αιτιολογική έκθεση των άρθρων 201 και 202 αφήνει να εννοηθεί ότι έχει καταργηθεί. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τους μηχανικούς, είναι να δημιουργείται σοβαρή ανασφάλεια δικαίου σε ένα από τα πλέον κρίσιμα ζητήματα της πολεοδομικής νομοθεσίας, δηλαδή στην οικοδομησιμότητα των οικοπέδων.
Αντίστοιχες ασάφειες εντοπίζονται, σύμφωνα με το υπόμνημα, και στο καθεστώς της εκτός σχεδίου δόμησης. Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι ο νέος Κώδικας δεν αποσαφηνίζει την τύχη παλαιότερων διατάξεων για το απαιτούμενο πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο, ούτε εξηγεί πώς συνυπάρχουν οι μεταβατικές ρυθμίσεις του Π.Δ. του 1985 και του νόμου 3212/2003 με τις νέες προβλέψεις. Αντίστοιχα, δεν αποτυπώνεται η συνύπαρξη διαφορετικών καθεστώτων χρήσεων γης που εξακολουθούν να εφαρμόζονται ανάλογα με τον χρόνο έγκρισης κάθε σχεδίου, γεγονός που, όπως επισημαίνεται, μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένες ερμηνείες.
Η ίδια εικόνα καταγράφεται και για τους μικρούς οικισμούς και τους οικισμούς προ του 1923. Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ σημειώνει ότι ο Κώδικας ενσωματώνει αποκλειστικά τις διατάξεις του πρόσφατου Προεδρικού Διατάγματος του 2025, χωρίς να περιλαμβάνει τα παλαιότερα προεδρικά διατάγματα που εξακολουθούν να ισχύουν μέχρι να εγκριθούν τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Έτσι, όπως αναφέρει, οι μηχανικοί θα εξακολουθήσουν να αναζητούν το εφαρμοστέο δίκαιο σε πλήθος διαφορετικών διατάξεων.
Η Ομοσπονδία καταγγέλλει ακόμη λάθη και αντιφάσεις στο ίδιο το κείμενο του Κώδικα. Όπως υποστηρίζει, υπάρχουν αποκλίσεις μεταξύ των παραρτημάτων που απαριθμούν τις καταργούμενες διατάξεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι πίνακες παραπέμπουν σε διαφορετικές διατάξεις από εκείνες που τελικά έχουν κωδικοποιηθεί.
Παράλληλα, ασκείται κριτική στη συνολική φιλοσοφία του νέου νομοθετήματος, καθώς, σύμφωνα με την ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, η επιλογή να ενταχθούν στον ίδιο Κώδικα τόσο οι διατάξεις χωροταξικού σχεδιασμού όσο και οι κανόνες για οικοδομικές άδειες, αυθαίρετα, επικίνδυνα κτίρια και τεχνικές διαδικασίες δημιούργησε ένα εξαιρετικά ογκώδες και δύσχρηστο κείμενο, το οποίο αντί να απλοποιεί το δίκαιο εντείνει τη σύγχυση.
Στο στόχαστρο των μηχανικών βρίσκεται και η καθυστέρηση λειτουργίας της ψηφιακής πλατφόρμας που είχε εξαγγείλει το ΥΠΕΝ για τη δωρεάν πρόσβαση στην πολεοδομική νομοθεσία. Σύμφωνα με το υπόμνημα, η πλατφόρμα δεν έχει ακόμη τεθεί σε λειτουργία, ενώ ακόμη και όταν ενεργοποιηθεί εκφράζονται φόβοι ότι θα περιλαμβάνει μόνο τις διατάξεις του νέου Κώδικα και όχι το σύνολο της ισχύουσας πολεοδομικής νομοθεσίας. Αυτό σημαίνει, όπως αναφέρει η Ομοσπονδία, ότι μηχανικοί και πολίτες θα συνεχίσουν να εξαρτώνται από ιδιωτικές βάσεις νομικών δεδομένων προκειμένου να εντοπίζουν το ισχύον καθεστώς.
Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ καταλήγει ότι η πολυνομία όχι μόνο δεν καταργήθηκε αλλά ουσιαστικά μεταφέρθηκε σε ένα νέο εκτενές νομοθέτημα, με αποτέλεσμα οι μηχανικοί να εξακολουθούν να ανατρέχουν σε εκατοντάδες νόμους, προεδρικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις, εγκυκλίους και μεταβατικές διατάξεις, ακόμη και στην αιτιολογική έκθεση του ίδιου του Κώδικα, προκειμένου να εξακριβώσουν τι πραγματικά ισχύει.
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράζεται για τις Υπηρεσίες Δόμησης, καθώς, όπως αναφέρεται, οι υπάλληλοί τους καλούνται να εκδίδουν διοικητικές πράξεις χωρίς σαφείς δεσμευτικές οδηγίες και χωρίς επαρκή νομική θωράκιση, υπό τον φόβο πειθαρχικών ή ακόμη και ποινικών ευθυνών. Για τον λόγο αυτό, η Ομοσπονδία ζητεί από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου να προχωρήσει άμεσα σε αποσαφηνίσεις και διορθώσεις των προβληματικών διατάξεων, δηλώνοντας παράλληλα έτοιμη να συμμετάσχει σε θεσμικό διάλογο για την αντιμετώπιση των κανονιστικών αστοχιών που, όπως υποστηρίζει, υπονομεύουν την ασφάλεια δικαίου και τη λειτουργία των πολεοδομικών υπηρεσιών.
Περισσότερες ειδήσεις
Ψηφιακές και Ρομποτικές Τεχνολογίες στην υπηρεσία της Κυκλικής Οικονομίας στον κατασκευαστικό τομέα
