Σε πολιτικό και θεσμικό «σεισμό» εξελίσσεται η υπόθεση του κυκλώματος διαφθοράς στις πολεοδομίες της Αττικής, μετά την επιχείρηση της Διεύθυνσης Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ. που οδήγησε σε έξι συλλήψεις και σε δικογραφία με δεκάδες ακόμη εμπλεκόμενα πρόσωπα.
Η υπόθεση ξεκίνησε ως μια έρευνα για χρηματισμούς, «διευκολύνσεις» και παράνομες παρεμβάσεις σε πολεοδομικές υποθέσεις. Πολύ γρήγορα, όμως, απέκτησε διαστάσεις που ξεπερνούν το αστυνομικό σκέλος. Αγγίζει πλέον την πολιτική ηγεσία του πολεοδομικού σχεδιασμού, επαναφέρει στο προσκήνιο τον ρόλο των δήμων στις Υπηρεσίες Δόμησης και ανοίγει ξανά τη συζήτηση για το αν το σημερινό μοντέλο λειτουργίας των ΥΔΟΜ μπορεί να συνεχίσει ως έχει.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, τα μέλη της οργάνωσης φέρονται να παρενέβαιναν σε υποθέσεις οικοδομικών αδειών, αυθαιρέτων, προστίμων, γνωμοδοτήσεων και εκκρεμών φακέλων, ζητώντας χρηματικά ποσά που έφθαναν έως και τις 30.000 ευρώ. Μέχρι στιγμής έχουν διακριβωθεί τουλάχιστον 29 περιπτώσεις δωροληψίας και παράβασης καθήκοντος, ενώ κατά τις έρευνες κατασχέθηκαν 334.895 ευρώ σε μετρητά, ηλεκτρονικοί υπολογιστές, κινητά, ατζέντες και χειρόγραφες σημειώσεις.
Η δικογραφία περιγράφει ένα οργανωμένο δίκτυο με διακριτούς ρόλους, ιεραρχία και σταθερή μεθοδολογία. Τα μέλη της οργάνωσης φέρονται να αξιοποιούσαν υπηρεσιακές θέσεις, τεχνική γνώση και επαφές μέσα στο πολεοδομικό σύστημα, προκειμένου να διεκπεραιώνουν υποθέσεις έναντι αμοιβής.
Οι «εξυπηρετήσεις» αφορούσαν την κατά προτεραιότητα ή παράτυπη έκδοση οικοδομικών αδειών, τη νομιμοποίηση αυθαίρετων κατασκευών, τη μείωση προστίμων, την έκδοση θετικών γνωμοδοτήσεων και την επίσπευση φακέλων που παρουσίαζαν πολεοδομικές εκκρεμότητες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, κεντρικό ρόλο φέρονται να είχαν δύο πρόσωπα, τα οποία συντόνιζαν το δίκτυο, καθόριζαν τη στρατηγική και όριζαν, κατά περίπτωση, το ύψος των χρηματικών απαιτήσεων. Άλλα μέλη φέρονται να είχαν πιο ειδικούς ρόλους, είτε στον χειρισμό οικοδομικών αδειών είτε στις υποθέσεις αυθαιρέτων είτε στη μεταφορά αιτημάτων και χρημάτων.
Ενδεικτικό του τρόπου λειτουργίας της οργάνωσης είναι ότι στις επικοινωνίες τους τα μέλη φέρονται να απέφευγαν ευθείες αναφορές σε χρήματα. Χρησιμοποιούσαν λέξεις όπως «καφές», «εργαλεία», «σχέδια» και «χαρτιά», ενώ για τις κρίσιμες συναντήσεις προτιμούσαν χώρους που θεωρούσαν ασφαλείς, όπως καταστήματα εστίασης, χώρους στάθμευσης και αυτοκίνητα.
Οι κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν, κατά περίπτωση, κατηγορίες για εγκληματική οργάνωση, δωροληψία και δωροδοκία, παράβαση καθήκοντος, εμπορία επιρροής και νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες.
Η παραίτηση του Ευθύμιου Μπακογιάννη από τη θέση του γενικού γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος ήρθε σε μια περίοδο έντονης πίεσης για το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ο κ. Μπακογιάννης, στην επιστολή παραίτησής του, έκανε λόγο για προσωπικούς λόγους και για ολοκλήρωση ενός σημαντικού κύκλου πολυετούς θητείας στο υπουργείο, σημειώνοντας ότι επιστρέφει στα ακαδημαϊκά του καθήκοντα.
Η χρονική σύμπτωση με τις αποκαλύψεις για το κύκλωμα των πολεοδομιών τροφοδότησε πολιτικές συζητήσεις, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει προκύψει επίσημη σύνδεση του ίδιου με τη δικογραφία. Το ενδιαφέρον ενισχύεται από το γεγονός ότι, σύμφωνα με πληροφορίες, μεταξύ των συλληφθέντων βρίσκεται συγγενικό του πρόσωπο, τεχνικός σύμβουλος της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής, καθώς και η σύζυγος του τελευταίου, η οποία κατείχε τη θέση της γενικής γραμματέως του δήμου Γαλατσίου.
Η αποχώρηση του κ. Μπακογιάννη σημειώνεται σε μια περίοδο κατά την οποία το ΥΠΕΝ έχει μπροστά του κρίσιμα μέτωπα, όπως Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, Ειδικά Χωρικά Σχέδια, ζητήματα του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού και συνολικά τον νέο χωροταξικό σχεδιασμό της χώρας.
Αναλυτική ήταν η τοποθέτηση του δήμου Κηφισιάς, ο οποίος επιχειρεί να δείξει ότι είχε ήδη εντοπίσει προβλήματα στη λειτουργία της ΥΔΟΜ πριν η υπόθεση λάβει δημόσιες διαστάσεις.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του δήμου, ήδη από τον Ιανουάριο του 2025 η δημοτική αρχή είχε διαπιστώσει σοβαρές δυσλειτουργίες και συμπεριφορές που δημιουργούσαν ερωτήματα για τη λειτουργία της υπηρεσίας. Στο πλαίσιο αυτό απομάκρυνε τον τότε διευθυντή της ΥΔΟΜ από τη θέση ευθύνης του και τον μετέφερε σε άλλη υπηρεσία, στην οποία, όπως αναφέρει, αρνήθηκε να παραμείνει, ενώ στη συνέχεια αποσπάστηκε στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αττικής.
Ο δήμος αναφέρει ακόμη ότι έπαυσε τη συμμετοχή του από το Αρχιτεκτονικό Συμβούλιο Βορείου Τομέα, κινήθηκε για την απομάκρυνσή του από την προεδρία του ΣΥΠΟΘΑ και προχώρησε προληπτικά σε ευρεία αναδιάταξη προσωπικού από και προς την Υπηρεσία Δόμησης.
Κατά τη δημοτική αρχή, οι κινήσεις αυτές έγιναν πριν από την έρευνα της ΕΛ.ΑΣ., η οποία σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν γίνει γνωστά ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2025.
Ο δήμος Κηφισιάς επισημαίνει επίσης ότι η δημοτική αρχή μπορεί να παρεμβαίνει στη διοικητική οργάνωση, στην τοποθέτηση προσώπων σε θέσεις ευθύνης και στη συμμετοχή τους σε συλλογικά όργανα, όχι όμως να υποκαθιστά την ΥΔΟΜ ή να επανεξετάζει πολεοδομικές πράξεις.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η Πολεοδομία εκδίδει πράξεις εφαρμόζοντας κατά δέσμια αρμοδιότητα την πολεοδομική νομοθεσία και τις εγκυκλίους του ΥΠΕΝ. Άρα, η διαδικασία έκδοσης αδειών και διαπίστωσης αυθαιρέτων αποτελεί αυτοτελή διαδικασία, εκτός των αρμοδιοτήτων της δημοτικής αρχής.
Πηγές του δήμου σημειώνουν ότι δεν έχει υπάρξει ακόμη επίσημη ενημέρωση από το υπουργείο Εσωτερικών ή τις δικαστικές αρχές για τα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Όπως αναφέρουν, μόλις κοινοποιηθούν επίσημα τα ονόματα και η δικογραφία, οι εμπλεκόμενοι υπάλληλοι θα τεθούν άμεσα σε αργία και θα κινηθούν οι προβλεπόμενες πειθαρχικές διαδικασίες.
Ανάλογη γραμμή ακολούθησε και ο δήμος Αμαρουσίου, ο οποίος έκανε λόγο για «μηδενική ανοχή στη διαφθορά» και άμεση λήψη διοικητικών μέτρων μόλις διαβιβαστεί η δικογραφία.
Η δημοτική αρχή υπογραμμίζει ότι από την πρώτη στιγμή της αστυνομικής επιχείρησης παρείχε πλήρη πρόσβαση στα στοιχεία που ζήτησαν οι διωκτικές και εισαγγελικές αρχές.
Παράλληλα, τονίζει ότι οι ΥΔΟΜ λειτουργούν ως διαπιστωτικές αρχές με πλήρη υπηρεσιακή και επιστημονική αυτονομία. Οι υπάλληλοι -μηχανικοί, σύμφωνα με τον δήμο, φέρουν αποκλειστική προσωπική και ποινική ευθύνη για την εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας, των τεχνικών κανονισμών και την έκδοση των σχετικών πράξεων.
Ο δήμος Αμαρουσίου επισημαίνει ότι η πολιτική ηγεσία δεν έχει και δεν επιτρέπεται να έχει οποιαδήποτε ανάμειξη στο καθαρά ελεγκτικό και εισηγητικό έργο των μηχανικών. Οι παράνομες ενέργειες, όπως τονίζει, εφόσον αποδειχθούν, αποτελούν ατομικές πράξεις και δεν μπορούν να απαξιώνουν συνολικά το προσωπικό και τη λειτουργία του δήμου.
Ιδιαίτερο βάρος στην υπόθεση δίνει η σύλληψη της αρχιτέκτονος μηχανικού που κατείχε τη θέση της γενικής γραμματέως του δήμου Γαλατσίου και η οποία παύθηκε άμεσα από τα καθήκοντά της με απόφαση του δημάρχου Γιώργου Μαρκόπουλου.
Η ίδια είχε αναλάβει τη θέση της γενικής γραμματέως τον Ιανουάριο του 2014. Νωρίτερα είχε διατελέσει γενική διευθύντρια του Φορέα Διαχείρισης του Μητροπολιτικού Πάρκου Περιβαλλοντικών και Εκπαιδευτικών Δραστηριοτήτων «Αντώνης Τρίτσης» της Περιφέρειας Αττικής.
Προηγουμένως είχε μακρά διαδρομή στον δήμο Αμαρουσίου. Την περίοδο 2002-2007 υπηρέτησε στη Διεύθυνση Τεχνικών Έργων, με αντικείμενο μεταξύ άλλων τη βιοκλιματική ανάπλαση του ιστορικού κέντρου και των κεντρικών πλατειών. Από το 2007 έως το 2014 εργάστηκε στη Διεύθυνση Υπηρεσίας Δόμησης, τόσο στο Τμήμα Έκδοσης Αδειών Δόμησης όσο και στο Τμήμα Ελέγχου Κατασκευών, με αρμοδιότητες που αφορούσαν άδειες, εγκρίσεις, αυτοψίες, πρόστιμα και επικίνδυνες οικοδομές.
Αργότερα υπηρέτησε στη Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Ποιότητας Ζωής, ενώ διετέλεσε τμηματάρχης στο Τμήμα Έκδοσης Αδειών Δόμησης, στο Τμήμα Συνεργείων Υπαίθριων και Δομημένων Χώρων, στο Τμήμα Χωροθέτησης και στο Τμήμα Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού.
Η πορεία αυτή αναδεικνύει ότι η υπόθεση αφορά πρόσωπα με βαθιά γνώση των διοικητικών και πολεοδομικών διαδικασιών.
Παράγοντες της αγοράς ακινήτων και μηχανικοί εκτιμούν ότι η υπόθεση δεν αναμένεται να παγώσει την έκδοση οικοδομικών αδειών ή να ανακόψει την οικοδομική δραστηριότητα.
Όπως εξηγούν, η έκδοση αδειών έχει πλέον σε μεγάλο βαθμό ψηφιοποιηθεί και τυποποιηθεί, περιορίζοντας τη δυνατότητα άμεσων παρεμβάσεων σε αρκετά στάδια. Σύμφωνα με την ίδια άποψη, τα μεγαλύτερα περιθώρια προβληματικών πρακτικών δεν εντοπίζονται κατ’ ανάγκη στην απλή έκδοση αδειών, αλλά σε μεταγενέστερα στάδια, όπως αυτοψίες, έλεγχοι αυθαιρέτων, καταγγελίες, πρόστιμα, προσφυγές και παρεκκλίσεις.
Η υπόθεση, ωστόσο, ανοίγει ξανά τη συζήτηση για όλη την αλυσίδα λήψης αποφάσεων στο πολεοδομικό σύστημα. Από τις τοπικές ΥΔΟΜ μέχρι τα ανώτερα γνωμοδοτικά όργανα, όπως το ΚΕΣΥΠΟΘΑ, όπου εξετάζονται προσφυγές και κρίσιμες ερμηνείες της νομοθεσίας, το ερώτημα που τίθεται είναι πώς διασφαλίζονται η διαφάνεια, οι θεσμικές αποστάσεις και η λογοδοσία.
Το σκάνδαλο των πολεοδομιών, επομένως, δεν ανοίγει μόνο μια ποινική υπόθεση. Ανοίγει μια βαθύτερη συζήτηση για τη σχέση κράτους και αυτοδιοίκησης, τον έλεγχο της δόμησης, τη λειτουργία των θεσμικών οργάνων και τις αποφάσεις που καθορίζουν την αξία της γης και την αναπτυξιακή πορεία της χώρας.
Περισσότερες ειδήσεις
Ακίνητα: Το 94% βλέπει αύξηση τιμών την τελευταία πενταετία
Πολυτελείς κατοικίες: «Σωσίβιο» για τις υψηλές ανάγκες η συνιδιοκτησία
