Η είσοδος των νέων στην αγορά κατοικίας τα τελευταία χρόνια μοιάζει με ανηφορική διαδρομή χωρίς ορατό τέλος. Τα υψηλά επιτόκια στεγαστικών δανείων, ο επίμονος πληθωρισμός και η περιορισμένη αγοραστική δύναμη διαμορφώνουν ένα ασφυκτικό πλαίσιο.
Ωστόσο, πίσω από τα «σκληρά» οικονομικά δεδομένα αναδύεται ένας λιγότερο μετρήσιμος –αλλά εξίσου καθοριστικός– παράγοντας: η στρεβλή αντίληψη των ίδιων των νέων για την οικονομική τους κατάσταση, γνωστή ως «money dysmorphia».
Σύμφωνα με έρευνα της Qualtrics για λογαριασμό της Intuit Credit Karma το 2024, σχεδόν 3 στους 10 πολίτες δηλώνουν ότι βιώνουν μια μορφή «οικονομικής παραμόρφωσης», δηλαδή μια αντίληψη για τα οικονομικά τους που δεν συμβαδίζει με την πραγματικότητα.
Το φαινόμενο εμφανίζεται εντονότερα στις νεότερες γενιές: το 43% της Gen Z και το 41% των millennials δηλώνουν ότι αισθάνονται οικονομικά ανεπαρκείς, ακόμη και όταν τα δεδομένα δεν το επιβεβαιώνουν.
Η κλινική ψυχολόγος Han Lim Kim εξηγεί ότι δεν πρόκειται για επίσημη διάγνωση, αλλά για έναν όρο που περιγράφει την έντονη ψυχολογική πίεση από μια αντίληψη που συχνά δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Η «money dysmorphia» δεν επηρεάζει μόνο τη διάθεση, αλλά και τις αποφάσεις. Ιδιαίτερα στην αγορά ακινήτων, όπου απαιτείται δέσμευση και μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Ενδεικτικά σημάδια:
Χαρακτηριστικό είναι ότι 37% όσων βιώνουν το φαινόμενο έχουν αποταμιεύσεις άνω των 10.000 δολαρίων, ενώ το μέσο επίπεδο στις ΗΠΑ διαμορφώνεται περίπου στα 8.000 δολάρια.
Με άλλα λόγια, ένα σημαντικό μέρος των νέων έχει ήδη ένα ικανοποιητικό «μαξιλάρι», αλλά δεν το αντιλαμβάνεται ως επαρκές για να προχωρήσει.
Η καθυστέρηση στην αγορά κατοικίας δεν οφείλεται μόνο στις αντικειμενικές συνθήκες. Σύμφωνα με έρευνα της Realtor.com, βασικό κριτήριο για τους νέους αγοραστές είναι η εύρεση της «ιδανικής τιμής».
Το αποτέλεσμα; Πολλοί περιμένουν – και συχνά καθυστερούν – ακόμη και όταν θα μπορούσαν να κάνουν το πρώτο βήμα.
Παράλληλα, ειδικοί της αγοράς επισημαίνουν ένα ακόμη πρόβλημα: έλλειψη κατανόησης του κόστους της αναμονής. Η παραμονή στο ενοίκιο δεν δημιουργεί περιουσία, σε αντίθεση με την ιδιοκατοίκηση.
Η υπερκατανάλωση περιεχομένου στα social media εντείνει το πρόβλημα. Η συνεχής έκθεση σε εικόνες «εύκολης επιτυχίας» δημιουργεί ένα μη ρεαλιστικό σημείο αναφοράς.
Όταν το feed μας είναι γεμάτο από πολυτελή ταξίδια, αγορές ακινήτων και φανταχτερές εικόνες οικονομικής επιτυχίας, είναι εύκολο να θεωρήσουμε ότι αυτό αποτελεί τον κανόνα και όχι την εξαίρεση. Αυτό μεταφράζεται και στην αγορά ακινήτων: η αντίληψη ότι «όλοι αγοράζουν σπίτια εύκολα» ή ότι υπάρχει μια τέλεια στιγμή εισόδου στην αγορά, οδηγεί σε παράλυση αντί για δράση.
Παρά τις δυσκολίες, τα στοιχεία δείχνουν ότι η Gen Z δεν έχει εγκαταλείψει την ιδέα της ιδιοκατοίκησης, μιας και τα δεδομένα δείχνουν ότι:
Μάλιστα, πολλοί νέοι αποδεικνύονται πιο οργανωμένοι από ό,τι πιστεύουν: ξεκινούν νωρίς αποταμίευση, επενδύουν στην καριέρα τους και σχεδιάζουν μεθοδικά.
Η διαφορά, όπως τονίζουν οι ειδικοί, βρίσκεται στην οπτική: άλλο ένας επιφυλακτικός αγοραστής και άλλο ένας αγοραστής με στρεβλή αντίληψη κινδύνου.
Για όσους εξετάζουν το ενδεχόμενο αγοράς κατοικίας, η έξοδος από τον φαύλο κύκλο της αμφιβολίας δεν προϋποθέτει κάποια «μαγική» συγκυρία, αλλά κάτι πολύ πιο… γήινο: μια καθαρή και νηφάλια εικόνα της πραγματικότητας. Αυτό σημαίνει, πρώτα απ’ όλα, μια ειλικρινή αποτύπωση των εισοδημάτων και των δαπανών, χωρίς υπερβολές ή ωραιοποιήσεις, ώστε να γίνει σαφές τι πραγματικά αντέχει ο προϋπολογισμός.
Παράλληλα, απαιτείται μια ουσιαστική κατανόηση της προσωπικής σχέσης με το χρήμα, πότε γεννιέται το άγχος, ποιες αποφάσεις το εντείνουν και ποιες το αποδυναμώνουν. Εξίσου κρίσιμο είναι να μπει φρένο στη διαρκή σύγκριση με τους άλλους, που συχνά λειτουργεί ως παραμορφωτικός καθρέφτης και όχι ως αξιόπιστο σημείο αναφοράς. Σε αυτό το πλαίσιο, η προσφυγή σε έναν ειδικό μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο, προσφέροντας μια πιο αντικειμενική και τεκμηριωμένη προσέγγιση.
Διότι, τελικά, το μεγαλύτερο εμπόδιο δεν βρίσκεται απαραίτητα στις συνθήκες της αγοράς, αλλά στην αίσθηση ότι η «κατάλληλη στιγμή» δεν έρχεται ποτέ και ότι κανείς δεν είναι αρκετά έτοιμος για να την αξιοποιήσει.
Περισσότερες ειδήσεις
Μόλις 116.000 τα ακίνητα που δηλώθηκαν το 2025 στην ΑΑΔΕ με κρατήσεις βραχυχρόνιας μίσθωσης
Golden Visa, Airbnb και έλλειψη προσφοράς: Οι τρεις «πληγές» της ελληνικής αγοράς ακινήτων
