Η έρευνα για το κύκλωμα διαφθοράς που φέρεται να δρούσε σε Υπηρεσίες Δόμησης της Αττικής δεν έχει προκαλέσει μόνο προβληματισμό για τη λειτουργία των πολεοδομικών υπηρεσιών, αλλά έχει ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση για τις βαθύτερες αιτίες που επιτρέπουν την ανάπτυξη τέτοιων φαινομένων. Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον η πρόταση της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ (Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Διπλωματούχων Ανωτάτων Σχολών) για την επιβολή ορίου θητειών στα Συμβούλια Αρχιτεκτονικής και στο ΣΥΠΟΘΑ (Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων), με στόχο, όπως υποστηρίζει, να περιοριστούν οι σχέσεις εξάρτησης και τα δίκτυα επιρροής που μπορεί να αναπτύσσονται γύρω από κρίσιμες διαδικασίες αδειοδότησης.
Η Ομοσπονδία των μηχανικών του Δημοσίου καταδικάζει απερίφραστα κάθε περιστατικό διαφθοράς και ζητά την πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης που εξετάζεται από την Υπηρεσία Εσωτερικών Υποθέσεων. Παράλληλα, ωστόσο, επισημαίνει ότι η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στους δημόσιους υπαλλήλους που ενδεχομένως εμπλέκονται, αλλά οφείλει να επεκταθεί και σε όσους κινούνται γύρω από τα κέντρα λήψης αποφάσεων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά της ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ σε πρόσωπα που δεν ανήκουν στη δημόσια διοίκηση αλλά, σύμφωνα με την ίδια, διαθέτουν σημαντική επιρροή στη διαμόρφωση αποφάσεων. Η Ομοσπονδία αφήνει σαφείς αιχμές για ιδιώτες μηχανικούς και άλλους εξωυπηρεσιακούς παράγοντες, οι οποίοι, αξιοποιώντας διασυνδέσεις και πρόσβαση σε κρίσιμα κέντρα εξουσίας, επιδιώκουν να επηρεάζουν τις διαδικασίες αδειοδότησης και ελέγχου.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται να αναδείξει μια διάσταση που συχνά μένει στο περιθώριο των σχετικών συζητήσεων, ότι τα φαινόμενα διαφθοράς δεν γεννώνται αποκλειστικά εντός των υπηρεσιών, αλλά συχνά συνδέονται με ένα ευρύτερο πλέγμα συμφερόντων που δραστηριοποιείται γύρω από τον χώρο των αδειοδοτήσεων, των κατασκευών και της αγοράς ακινήτων.
Σύμφωνα με την Ομοσπονδία, πρόκειται για παράγοντες που συχνά ασκούν έντονες πιέσεις προκειμένου να εξυπηρετηθούν συγκεκριμένες επιχειρηματικές επιδιώξεις ή να επιβληθούν συγκεκριμένες ερμηνείες της νομοθεσίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ επαναφέρει την πρότασή της για θεσμοθέτηση ορίου θητειών, υποστηρίζοντας ότι η πολυετής παρουσία των ίδιων προσώπων σε καίριες θέσεις μπορεί να δημιουργεί συνθήκες αδιαφάνειας.
Κατά την άποψή της, η εναλλαγή των μελών σε γνωμοδοτικά και αποφασιστικά όργανα αποτελεί ένα πρόσθετο φίλτρο προστασίας απέναντι στη δημιουργία δικτύων επιρροής, προσωπικών εξαρτήσεων και μηχανισμών που μπορεί να υπονομεύσουν την αντικειμενικότητα των αποφάσεων.
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου οι πιέσεις στις πολεοδομικές υπηρεσίες αυξάνονται, καθώς η ανάπτυξη του real estate, οι επενδύσεις μεγάλης κλίμακας και η έντονη οικοδομική δραστηριότητα δημιουργούν ολοένα μεγαλύτερο όγκο υποθέσεων.
Η Ομοσπονδία υποστηρίζει ότι τα περιστατικά διαφθοράς δεν αποτελούν μεμονωμένες εξαιρέσεις, αλλά συνδέονται με διαρθρωτικά προβλήματα που παραμένουν άλυτα εδώ και χρόνια.
Στις βασικές αιτίες περιλαμβάνει την απουσία αντικειμενικών και αδιάβλητων διαδικασιών για την επιλογή προϊσταμένων και στελεχών, τις πολιτικές παρεμβάσεις στη λειτουργία των υπηρεσιών, την πολυνομία και τις συχνές αλλαγές της νομοθεσίας που αφήνουν περιθώρια για διαφορετικές ερμηνείες των ίδιων κανόνων.
Παράλληλα, επισημαίνει ότι η κακή νομοθέτηση και η πολυπλοκότητα του θεσμικού πλαισίου δημιουργούν συχνά ένα ασαφές περιβάλλον, μέσα στο οποίο ευνοούνται αυθαίρετες πρακτικές και αμφισβητήσεις.
Ένα ακόμη ζήτημα που αναδεικνύεται είναι η σταδιακή υποχώρηση των δημόσιων ελέγχων. Σύμφωνα με την ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, οι δειγματοληπτικοί έλεγχοι στις οικοδομικές άδειες έχουν ουσιαστικά ατονήσει μετά το 2017, περιορίζοντας σημαντικά τη δυνατότητα ουσιαστικής εποπτείας της οικοδομικής δραστηριότητας.
Την ίδια στιγμή, οι δημόσιοι υπάλληλοι καλούνται να διαχειριστούν σύνθετες υποθέσεις χωρίς επαρκή νομική προστασία απέναντι σε πιέσεις που μπορεί να ασκούνται από ισχυρά οικονομικά συμφέροντα. Η κατάσταση αυτή, σύμφωνα με την Ομοσπονδία, καθιστά δυσκολότερη την άσκηση των καθηκόντων τους και αυξάνει την ευαλωτότητα του συστήματος.
Σημαντικό μέρος των προβλημάτων αποδίδεται και στη χρόνια υποστελέχωση των Υπηρεσιών Δόμησης. Πολλές υπηρεσίες λειτουργούν με περιορισμένο προσωπικό, ενώ καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξημένο φόρτο εργασίας, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου η οικοδομική δραστηριότητα βρίσκεται σε έξαρση.
Οι πιέσεις γίνονται ακόμη μεγαλύτερες σε τουριστικούς προορισμούς, σε περιοχές με υψηλή αξία γης ή σε ζώνες που συγκεντρώνουν έντονο επενδυτικό ενδιαφέρον, όπου οι διαδικασίες αδειοδότησης αποκτούν αυξημένη οικονομική σημασία.
Η ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ εμφανίζεται επιφυλακτική και απέναντι στις σχεδιαζόμενες αλλαγές για τη μεταφορά των Υπηρεσιών Δόμησης στο Ελληνικό Κτηματολόγιο, καθώς και στη συζήτηση που έχει ανοίξει για το καθεστώς μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.
Όπως τονίζει, καμία οργανωτική μεταρρύθμιση δεν μπορεί να αποδώσει εάν δεν αντιμετωπιστούν πρώτα οι αιτίες που παράγουν τις δυσλειτουργίες. «Όσες μεταφορές αρμοδιοτήτων και αν γίνουν, τα ίδια προβλήματα θα επανεμφανίζονται αν παραμείνουν οι ίδιες παθογένειες», είναι το μήνυμα που εκπέμπει η Ομοσπονδία.
Η υπόθεση των πολεοδομιών επαναφέρει στο προσκήνιο ένα διαχρονικό ερώτημα για το κατά πόσο οι μηχανισμοί ελέγχου και διαφάνειας μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξημένες απαιτήσεις μιας αγοράς που κινεί σημαντικά οικονομικά μεγέθη.
Για την ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ, η απάντηση βρίσκεται στη δημιουργία ισχυρών, επαρκώς στελεχωμένων και θεσμικά θωρακισμένων Υπηρεσιών Δόμησης, με διαφάνεια, λογοδοσία και αποτελεσματικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς. Η πρόταση για όριο θητειών αποτελεί μία μόνο πτυχή αυτής της συζήτησης, η οποία αναμένεται να ενταθεί το επόμενο διάστημα καθώς προχωρά η διερεύνηση της υπόθεσης και επανέρχονται στο προσκήνιο οι αλλαγές που σχεδιάζονται για το μέλλον των πολεοδομικών υπηρεσιών.
Περισσότερες ειδήσεις
Ακίνητα: Το 94% βλέπει αύξηση τιμών την τελευταία πενταετία
Πολυτελείς κατοικίες: «Σωσίβιο» για τις υψηλές ανάγκες η συνιδιοκτησία
