Η επίσημη επιστροφή του φαινομένου El Niño φέρνει ξανά στο προσκήνιο τους φόβους για ένα νέο κύμα ακραίων καιρικών φαινομένων, όμως οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις του ξεπερνούν κατά πολύ τις υψηλές θερμοκρασίες. Από την ενεργειακή ασφάλεια και την αγροτική παραγωγή μέχρι τη διαθεσιμότητα νερού και τις τιμές των τροφίμων, το κλιματικό φαινόμενο αναμένεται να επηρεάσει κρίσιμους τομείς της παγκόσμιας οικονομίας τα επόμενα δύο χρόνια.
Το El Niño εκδηλώνεται, όταν τα επιφανειακά νερά στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό θερμαίνονται περισσότερο από το φυσιολογικό, μεταβάλλοντας τα καιρικά πρότυπα σε παγκόσμια κλίμακα. Το προηγούμενο επεισόδιο, το διάστημα 2023-2024, συνέβαλε σε ιστορικά υψηλές θερμοκρασίες, παρατεταμένους καύσωνες, πυρκαγιές και πλημμύρες σε πολλές περιοχές του πλανήτη.
Η φετινή χρονιά συγκαταλέγεται ήδη στις θερμότερες που έχουν καταγραφεί, ενώ οι εποχικές προβλέψεις του Ευρωπαϊκού Κέντρου Μεσοπρόθεσμων Προγνώσεων (ECMWF) δείχνουν αυξημένες πιθανότητες για θερμοκρασίες πάνω από τα κανονικά επίπεδα σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης το καλοκαίρι και τις αρχές του φθινοπώρου.
Μία από τις λιγότερο συζητημένες επιπτώσεις του El Niño αφορά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Η μείωση των βροχοπτώσεων και των αποθεμάτων νερού μπορεί να περιορίσει σημαντικά την παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας, αυξάνοντας την ανάγκη χρήσης ορυκτών καυσίμων. Ήδη στη Νορβηγία, η οποία θεωρείται η «μπαταρία» της Ευρώπης λόγω των μεγάλων υδροηλεκτρικών της εγκαταστάσεων, τα αποθέματα χιονιού υποχώρησαν στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο δεκαετιών, δημιουργώντας ενεργειακό έλλειμμα περίπου 25 TWh.
Παράλληλα, η ακραία ζέστη επηρεάζει και τα φωτοβολταϊκά συστήματα. Αν και η ηλιοφάνεια αυξάνεται, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες μειώνουν την απόδοση των ηλιακών πάνελ, καθώς τα φωτοβολταϊκά κύτταρα χάνουν μέρος της αποτελεσματικότητάς τους όταν η θερμοκρασία υπερβαίνει τους 25°C.
Σύμφωνα με τους επιστήμονες του Ινστιτούτου Υδατικής Εκπαίδευσης IHE Delft, το El Niño ενδέχεται να επιδεινώσει την επισιτιστική ανασφάλεια σε αρκετές περιοχές του κόσμου.
Η μείωση των βροχοπτώσεων μπορεί να πλήξει βασικές καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, τα φασόλια, το σιτάρι και το κακάο, ενώ σε χώρες που βασίζονται στην άρδευση αναμένεται μεγαλύτερη εξάρτηση από τα υπόγεια υδάτινα αποθέματα.
Οι εξελίξεις αυτές δεν αφορούν μόνο τις τοπικές αγορές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισάγει κάθε χρόνο τρόφιμα αξίας περίπου 188,6 δισ. ευρώ, γεγονός που σημαίνει ότι ενδεχόμενες απώλειες παραγωγής σε τρίτες χώρες μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές και τη διαθεσιμότητα προϊόντων και στην Ευρώπη.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το El Niño μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο έντονων ξηρασιών κατά την περίοδο 2026-2027, συμπεριλαμβανομένης της Ευρώπης.
Η μείωση των υδάτινων αποθεμάτων και των παροχών ποταμών ενδέχεται να οδηγήσει σε περιορισμούς στη γεωργία, αλλά και στη χρήση νερού για την ψύξη θερμικών μονάδων παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Παράλληλα, οι υψηλότερες θερμοκρασίες αυξάνουν τον κίνδυνο πυρκαγιών και προκαλούν πρόσθετες πιέσεις στα οικοσυστήματα.
Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, η ξηρασία δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό πρόβλημα, αλλά ζήτημα που επηρεάζει άμεσα την οικονομία, την ενέργεια, τη γεωργία και τη δημόσια υγεία.
Παρά τη μεγάλη δημοσιότητα που συνοδεύει κάθε εμφάνιση του φαινομένου, οι κλιματολόγοι τονίζουν ότι το El Niño λειτουργεί ως επιταχυντής και όχι ως βασική αιτία της κλιματικής κρίσης.
Ένα τυπικό επεισόδιο El Niño εκτιμάται ότι μπορεί να αυξήσει προσωρινά τη μέση παγκόσμια θερμοκρασία κατά περίπου 0,1 έως 0,2 βαθμούς Κελσίου. Αντίθετα, η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή έχει ήδη οδηγήσει σε συνολική αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη κατά περίπου 1,3 έως 1,5 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η μεγαλύτερη πρόκληση παραμένει η συνεχής άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών και η συσσώρευση αερίων του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, παρά η ίδια η περιοδική εμφάνιση του El Niño.
Περισσότερες ειδήσεις
Πόσο καθαρές είναι οι ελληνικές παραλίες; Νέα ευρωπαϊκή έκθεση δίνει την απάντηση
Όταν η ακραία ζέστη γίνεται «απειλή» για… δύο ζωές: Τι προκαλούν οι καύσωνες στην εγκυμοσύνη
Καύσωνας έως 40°C στη Γαλλία – Το Παρίσι επιστρατεύει τα… κανάλια για δροσιά
