Ο ποιοτικός ύπνος γίνεται ολοένα δυσκολότερος στην Ευρώπη, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας, η ζωή στις πόλεις, τα εξαντλητικά ωράρια εργασίας και η υπερβολική χρήση της τεχνολογίας δημιουργούν ένα περιβάλλον που περιορίζει τη νυχτερινή ξεκούραση.
Νέα επιστημονική εργασία, που δημοσιεύθηκε στις 18 Οκτωβρίου στο Journal of Sleep Research, εντοπίζει πέντε βασικές προκλήσεις για την υγεία του ύπνου, προειδοποιώντας ότι το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με αλλαγές στις ατομικές συνήθειες.
Η εργασία προέρχεται από ερευνητική ομάδα της European Sleep Research Society (ESRS), με επικεφαλής τις Fran Pilkington-Cheney και Adriana Michalak, και βασίζεται σε ανασκόπηση της επιστημονικής βιβλιογραφίας και στη διαμόρφωση κοινών προτάσεων από ειδικούς.
1. Υψηλές θερμοκρασίες και ζωή στην πόλη
Οι ολοένα θερμότερες νύχτες δυσκολεύουν τη φυσιολογική μείωση της θερμοκρασίας του σώματος, που είναι απαραίτητη για την έναρξη του ύπνου. Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι καθυστερημένη έλευση του ύπνου, συχνότερες αφυπνίσεις και λιγότερη ξεκούραση.
Στις πόλεις, το πρόβλημα επιβαρύνεται από τον κυκλοφοριακό θόρυβο, την ατμοσφαιρική ρύπανση και τον τεχνητό φωτισμό. Ιδιαίτερα εκτεθειμένοι είναι όσοι κατοικούν σε σπίτια με ανεπαρκή μόνωση ή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να διατηρούν δροσερό το υπνοδωμάτιό τους.
2. Άνιση πρόσβαση σε γιατρούς και θεραπείες
Οι δυνατότητες διάγνωσης και αντιμετώπισης των διαταραχών ύπνου διαφέρουν σημαντικά μεταξύ περιοχών και πληθυσμιακών ομάδων. Η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού και υπηρεσιών μπορεί να καθυστερήσει την αναγνώριση προβλημάτων που χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση.
3. Smartwatches και εφαρμογές παρακολούθησης
Οι έξυπνες συσκευές μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό αλλαγών στις συνήθειες ύπνου. Ωστόσο, οι μετρήσεις τους δεν είναι πάντοτε αρκετά αξιόπιστες για τη διάγνωση διαταραχών.
Οι ερευνητές επισημαίνουν και τον κίνδυνο της «ορθοϋπνίας» (orthosomnia), δηλαδή της υπερβολικής ενασχόλησης με την επίτευξη τέλειων μετρήσεων ύπνου. Η συνεχής παρακολούθηση των δεδομένων μπορεί να προκαλέσει άγχος και να επιδεινώσει την ίδια την ποιότητα του ύπνου.
4. Sleepmaxxing και παραπλανητικές συμβουλές στο διαδίκτυο
Το λεγόμενο sleepmaxxing, μια τάση που προωθείται κυρίως στα social media, υπόσχεται βελτιστοποίηση του ύπνου μέσα από αυστηρές ρουτίνες, ειδικά προϊόντα, συμπληρώματα και συνεχή καταγραφή των επιδόσεων.
Ωστόσο, αρκετές από τις δημοφιλείς πρακτικές δεν διαθέτουν επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση για χρήση από τον γενικό πληθυσμό. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η κάλυψη του στόματος με ταινία κατά τον ύπνο και η χρήση ορισμένων συμπληρωμάτων χωρίς κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι οι συμβουλές από influencers και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να συγχέουν την επιστημονική πληροφόρηση με την εμπορική προώθηση.
5. Εργασία σε βάρδιες και διαρκής συνδεσιμότητα
Η οικονομία που λειτουργεί σε 24ωρη βάση δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις. Εργαζόμενοι σε νοσοκομεία, μεταφορές, υπηρεσίες ασφαλείας και άλλους κλάδους συχνά καλούνται να εργάζονται σε ώρες που συγκρούονται με τον φυσικό κύκλο ύπνου και εγρήγορσης.
Σύμφωνα με παλαιότερες εκτιμήσεις της Eurofound που παραθέτει η εργασία, το 21% των εργαζομένων στην Ευρώπη απασχολείται σε βάρδιες.
Παράλληλα, η τηλεργασία, τα επαγγελματικά μηνύματα εκτός ωραρίου και η συνεχής χρήση οθονών περιορίζουν τα όρια μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής.
Παρότι πολλές από τις παραπάνω πιέσεις απαιτούν ευρύτερες παρεμβάσεις, υπάρχουν πρακτικές που μπορούν να βοηθήσουν στην καθημερινότητα.
Σύμφωνα με τις οδηγίες των αμερικανικών Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), οι βασικές συστάσεις περιλαμβάνουν:
Για τους περισσότερους ενήλικες, ο συνιστώμενος χρόνος ύπνου είναι τουλάχιστον επτά ώρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η διάρκεια αποτελεί το μοναδικό κριτήριο καλής ξεκούρασης.
Όταν οι δυσκολίες στον ύπνο επιμένουν, συνιστάται αξιολόγηση από επαγγελματία υγείας αντί για αποκλειστική reliance σε εφαρμογές ή διαδικτυακές συμβουλές.
Το βασικό συμπέρασμα της ευρωπαϊκής επιστημονικής εργασίας είναι ότι η υγεία του ύπνου αποτελεί και ζήτημα δημόσιας υγείας.
Οι ερευνητές ζητούν καλύτερες συνθήκες κατοικίας, περιορισμό του περιβαλλοντικού θορύβου και του τεχνητού φωτισμού, μεγαλύτερη πρόσβαση σε ειδικούς ύπνου και ισχυρότερη προστασία των εργαζομένων μέσω πιο προβλέψιμων ωραρίων.
Όπως επισημαίνει η Fran Pilkington-Cheney, από το Nottingham Trent University, οι διαφορετικές πιέσεις συνδυάζονται και δημιουργούν ολοένα μεγαλύτερες προκλήσεις για την ποιότητα του ύπνου στην Ευρώπη.
Χωρίς συντονισμένη αντιμετώπιση, προειδοποιεί, οι επιπτώσεις τους ενδέχεται να ενταθούν τα επόμενα χρόνια.
Περισσότερες ειδήσεις
Πίνεις πολλούς καφέδες; Έχεις περισσότερες πιθανότητες να τρακάρεις
Sleep tracking: Βοηθά ή μας αγχώνει περισσότερο; Οι παγίδες των «έξυπνων» συσκευών ύπνου
Νέα μελέτη αποκαλύπτει: Αυτή είναι η καλύτερη ώρα για ύπνο όσο μεγαλώνουμε
