Η σχολική επίδοση δεν είναι ο μοναδικός δείκτης που προμηνύει ένα επιτυχημένο και χαρούμενο μέλλον για ένα παιδί. Όλο και περισσότερες έρευνες, αλλά και ειδικοί στην παιδική ανάπτυξη υπογραμμίζουν ότι η συναισθηματική νοημοσύνη – δηλαδή η ικανότητα αναγνώρισης, κατανόησης και διαχείρισης των συναισθημάτων – αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την ψυχική ανθεκτικότητα, τις υγιείς σχέσεις και την ευημερία στην ενήλικη ζωή.
Σύμφωνα με τη σύμβουλο συνειδητής γονεϊκότητας Reem Raouda, η οποία έχει εργαστεί με περισσότερα από 200 παιδιά, υπάρχουν ορισμένα χαρακτηριστικά που δείχνουν ότι ένα παιδί αναπτύσσει σταδιακά υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη. Τα σημάδια αυτά δεν σχετίζονται με την τελειότητα ή την απουσία δύσκολων συναισθημάτων, αλλά με τον τρόπο που τα παιδιά τα αναγνωρίζουν και τα διαχειρίζονται.
Ένα από τα πρώτα και πιο σημαντικά σημάδια είναι η δυνατότητα του παιδιού να περιγράφει αυτό που νιώθει με λόγια.
Αντί να εκδηλώνει την απογοήτευσή του με εκρήξεις θυμού ή επιθετικές συμπεριφορές, μπορεί να πει ότι νιώθει θυμό, λύπη ή απογοήτευση. Η ανάπτυξη αυτού του συναισθηματικού λεξιλογίου βοηθά τα παιδιά να επεξεργάζονται όσα αισθάνονται με πιο υγιή τρόπο.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι οι γονείς μπορούν να ενισχύσουν αυτή την ικανότητα όταν αναγνωρίζουν τα συναισθήματα των παιδιών τους αντί να τα υποβαθμίζουν ή να τα αγνοούν.
Ένα παιδί που απευθύνεται στους γονείς του όταν νιώθει άγχος, φόβο ή στενοχώρια αισθάνεται συνήθως ασφάλεια και εμπιστοσύνη μέσα στη σχέση.
Η διάθεση να μοιραστεί ακόμη και δύσκολα ή «άβολα» συναισθήματα δείχνει ότι έχει μάθει πως δεν θα κριθεί, δεν θα τιμωρηθεί και δεν θα απορριφθεί εξαιτίας όσων αισθάνεται.
Η απογοήτευση αποτελεί αναπόφευκτο κομμάτι της ζωής. Τα παιδιά με ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη, δεν σημαίνει ότι δεν στενοχωριούνται, όταν χάνουν σε ένα παιχνίδι ή όταν ακούνε «όχι».
Η διαφορά είναι ότι, αφού βιώσουν το συναίσθημα, καταφέρνουν σταδιακά να το διαχειριστούν και να προχωρήσουν.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπερβολική προσπάθεια των ενηλίκων να απομακρύνουν άμεσα κάθε δυσάρεστο συναίσθημα μπορεί να στερήσει από τα παιδιά πολύτιμες ευκαιρίες ανάπτυξης ψυχικής ανθεκτικότητας.
Η ενσυναίσθηση θεωρείται βασικό στοιχείο της συναισθηματικής νοημοσύνης.
Όταν ένα παιδί παρατηρεί ότι κάποιος φαίνεται λυπημένος, μοναχικός ή αγχωμένος, δείχνει ότι αναπτύσσει την ικανότητα να αντιλαμβάνεται τα συναισθήματα των γύρω του.
Η συμπεριφορά αυτή συνήθως καλλιεργείται μέσα από το παράδειγμα των ενηλίκων που δείχνουν οι ίδιοι ευαισθησία και κατανόηση απέναντι στους άλλους.
Υπάρχει μεγάλη διαφορά ανάμεσα σε μια συγγνώμη που λέγεται από υποχρέωση και σε μια συγγνώμη που προέρχεται από πραγματική κατανόηση.
Τα παιδιά με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη μπορούν να αναγνωρίσουν ότι πλήγωσαν κάποιον και να επιδιώξουν να επανορθώσουν.
Αυτό απαιτεί τόσο αυτογνωσία όσο και ενσυναίσθηση, δύο δεξιότητες που χτίζονται σταδιακά μέσα από τις καθημερινές εμπειρίες.
Το να μπορεί ένα παιδί να πει ότι χρειάζεται μια αγκαλιά, λίγη ησυχία ή απλώς κάποιον να καθίσει δίπλα του, αποτελεί σημαντικό δείγμα συναισθηματικής ωριμότητας.
Ακόμη και πολλοί ενήλικες δυσκολεύονται να εκφράσουν ξεκάθαρα τις συναισθηματικές τους ανάγκες. Όταν ένα παιδί το καταφέρνει, συνήθως έχει μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον όπου οι ανάγκες του ακούγονται και λαμβάνονται υπόψη.
Ίσως το πιο παραγνωρισμένο σημάδι είναι η αίσθηση ελευθερίας που έχει το παιδί να είναι ο εαυτός του.
Τα παιδιά με ισχυρή συναισθηματική ασφάλεια δεν αισθάνονται ότι πρέπει να κρύβουν τα συναισθήματά τους, να καταπιέζουν την προσωπικότητά τους ή να προσαρμόζονται διαρκώς για να κερδίσουν την αποδοχή των γονιών τους.
Αντίθετα, γνωρίζουν ότι μπορούν να εκφραστούν αυθεντικά, ακόμη και όταν περνούν δύσκολες στιγμές.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συναισθηματική νοημοσύνη δεν είναι έμφυτο χαρακτηριστικό που είτε υπάρχει είτε όχι. Πρόκειται για μια δεξιότητα που αναπτύσσεται μέσα από τις καθημερινές αλληλεπιδράσεις, τη συναισθηματική ασφάλεια και τη στάση των ενηλίκων απέναντι στα παιδιά.
Η ικανότητα ενός παιδιού να κατανοεί τον εαυτό του, να εκφράζει τις ανάγκες του και να συνδέεται ουσιαστικά με τους άλλους μπορεί να αποδειχθεί εξίσου πολύτιμη – αν όχι περισσότερο – από οποιονδήποτε σχολικό βαθμό.
Περισσότερες ειδήσεις
Παιδιά και ψυχική υγεία: Τα σνακ που προκαλούν… επιθετικότητα, άγχος και διάσπαση προσοχής
Καταιγίδες και άγχος: Πώς τις διαχειριζόμαστε χωρίς πανικό μαζί με τα παιδιά μας
Η «χαμένη τέχνη» της πλήξης: Γιατί πρέπει να αφήνουμε τα παιδιά να βαριούνται
