Σε συμφωνία για τη δημιουργία προσωρινού θαλάσσιου διαδρόμου στα Στενά του Ορμούζ κατέληξαν, σύμφωνα με την Τεχεράνη, το Ιράν και το Ομάν. Η εξέλιξη, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με πλήρες άνοιγμα της στρατηγικής θαλάσσιας οδού ούτε με νέα συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Προς το παρόν, δεν έχουν ανακοινωθεί η ημερομηνία έναρξης λειτουργίας του διαδρόμου, οι ακριβείς συντεταγμένες του και οι αναλυτικοί κανόνες διέλευσης. Παράλληλα, το Ομάν δεν είχε παρουσιάσει δημοσίως πλήρες κείμενο συμφωνίας.
Σύμφωνα με πληροφορίες που αναμεταδίδει το AlJazeera, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Kazem Gharibabadi δήλωσε ότι η είσοδος στη νέα διαδρομή θα βρίσκεται σε ιρανικά χωρικά ύδατα, ενώ και τμήμα της εξόδου θα περνά από αυτά. Ο διάδρομος θα έχει πλάτος 7 ναυτικών μιλίων, δηλαδή περίπου 11,3 χιλιομέτρων.
Εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης ανέφερε ότι οι συνομιλίες με το Ομάν διήρκεσαν περίπου έναν μήνα και κατέληξαν σε συνεννόηση για την κατανομή των θαλάσσιων ζωνών στα Στενά, τη διαδρομή που θα ακολουθούν τα εμπορικά πλοία, τα μερίδια Ιράν και Ομάν στα έσοδα που θα συνδέονται με τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας και την απομάκρυνση ναρκών από τη θαλάσσια οδό.
Δεν έχει διευκρινιστεί από πού ακριβώς θα προέρχονται τα συγκεκριμένα έσοδα. Το διεθνές δίκαιο δεν επιτρέπει την επιβολή απλών διοδίων για τη διέλευση από φυσικές θαλάσσιες οδούς, μπορούν όμως να προβλέπονται χρεώσεις για υπηρεσίες όπως η ασφάλεια, η περιβαλλοντική προστασία ή ο ελλιμενισμός.
Το Ιράν έχει επίσης καταστήσει σαφές ότι τα πλοία θα επιτηρούνται πριν εισέλθουν στα Στενά και θα χρειάζονται την έγκρισή του για να περάσουν. Παράλληλα, ιρανική πλευρά έχει δηλώσει ότι η υπό διαμόρφωση συμφωνία δεν θα επιτρέπει τη διέλευση στρατιωτικών πλοίων.
Η ιρανική κυβέρνηση επιμένει ότι η συμφωνία με το Ομάν αφορά αποκλειστικά την προσωρινή χάραξη μιας κοινά αποδεκτής διαδρομής. Δεν σημαίνει ότι αποκαθίσταται η ελεύθερη και ασφαλής ναυσιπλοΐα.
Οι Φρουροί της Επανάστασης δήλωσαν ότι τα Στενά δεν πρόκειται να ανοίξουν πλήρως εάν οι ΗΠΑ δεν σταματήσουν να παρεμποδίζουν τη συμφωνία και δεν επιστρέψουν στις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει. Σύμφωνα με το Reuters, η Τεχεράνη και η Μουσκάτ συμφώνησαν για την κατανομή του ελέγχου και των σχετικών εσόδων, αλλά η λειτουργία της θαλάσσιας οδού εξακολουθεί να εξαρτάται από τη σύγκρουση με την Ουάσιγκτον.
Η ιρανική πλευρά ζητά, μεταξύ άλλων, χαλάρωση των κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμένων.
Οι ΗΠΑ και το Ιράν είχαν υπογράψει στις 17 Ιουνίου μνημόνιο συνεννόησης, το οποίο προέβλεπε τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων και προθεσμία 60 ημερών για την επίτευξη ευρύτερης συμφωνίας σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, τις κυρώσεις και τη ναυσιπλοΐα στα Στενά.
Στο πλαίσιο εκείνης της συνεννόησης, το Ιράν είχε δεχθεί να επιτρέψει για 60 ημέρες τη δωρεάν διέλευση εμπορικών πλοίων. Οι ασαφείς διατυπώσεις για τον έλεγχο της θαλάσσιας οδού και τις επιτρεπόμενες διαδρομές προκάλεσαν, όμως, νέα αντιπαράθεση.
Η προθεσμία έληξε στις 17 Αυγούστου, χωρίς μόνιμη συμφωνία. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump απέκλεισε την παράτασή της, ενώ είχε δηλώσει από τις 7 Ιουλίου ότι η προηγούμενη συμφωνία είχε καταρρεύσει. Οι ενεργές στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν περιοριστεί τις τελευταίες εβδομάδες, αλλά δεν υπάρχει νέα, ολοκληρωμένη και δεσμευτική εκεχειρία.
Η ναυσιπλοΐα εξακολουθεί να κινείται σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα. Σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία της Kpler που επικαλείται το Reuters, μόλις πέντε πλοία μεταφοράς εμπορευμάτων πέρασαν από τα Στενά την Τρίτη (25/8), έναντι μέσου όρου 15 πλοίων το προηγούμενο δεκαήμερο. Τη Δευτέρα είχαν καταγραφεί τέσσερις διελεύσεις.
Την ίδια ώρα, πετρελαιοφόρο δέχθηκε πλήγμα από άγνωστο βλήμα κοντά στην Ash Shishah του Ομάν, με αποτέλεσμα να υποστεί ζημιές στο μηχανοστάσιο και να ακινητοποιηθεί. Το πλήρωμα είναι ασφαλές, σύμφωνα με την UKMTO.
Το Ιράν έχει επίσης καταρτίσει κατάλογο με 45 πλοία που κατηγορεί ότι παραβίασαν τους δικούς του κανόνες ναυσιπλοΐας. Έχει προειδοποιήσει για πρόστιμα, κατασχέσεις φορτίων και κρατήσεις πλοίων, οδηγώντας ορισμένες πετρελαϊκές εταιρείες να αποφεύγουν ήδη τη χρησιμοποίησή τους.
Η προοπτική μιας προσωρινής διευθέτησης οδήγησε σε αποκλιμάκωση των τιμών του πετρελαίου. Το Brent υποχώρησε για τρίτη συνεχόμενη συνεδρίαση, καθώς οι αγορές είδαν στη συμφωνία Ιράν–Ομάν ένα πρώτο βήμα προς την αύξηση των διελεύσεων.
Ωστόσο, η συμφωνία για τον διάδρομο δεν αρκεί από μόνη της για την επιστροφή των ροών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου στα προπολεμικά επίπεδα. Πριν από την έναρξη του πολέμου, από τα Στενά περνούσε περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών πετρελαίου και LNG.
Το βασικό εμπόδιο παραμένει η σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν. Όσο συνεχίζονται ο αμερικανικός αποκλεισμός, οι κυρώσεις, οι ιρανικοί περιορισμοί και οι επιθέσεις σε πλοία, ο νέος διάδρομος αποτελεί περισσότερο ένα προσωρινό πλαίσιο διαπραγμάτευσης παρά επιστροφή στην κανονικότητα.
Περισσότερες ειδήσεις
Μήνυμα Ιράν σε Βουλγαρία και γειτονικές χώρες: «Έχουμε δικαίωμα να πλήξουμε την πηγή κάθε επίθεσης»
Στο «περίμενε» η αγορά πετρελαίου – Βουτιά έως 2,3% πριν από τις νέες κυρώσεις στο Ιράν
