Οκτώ χρόνια μετά την επιβολή του περιβαλλοντικού τέλους στις πλαστικές σακούλες, η Ελλάδα φαίνεται να έχει πετύχει ένα μέρος του στόχου της, καθώς τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι οι πολίτες χρησιμοποιούν λιγότερες σακούλες απ’ ό,τι στο παρελθόν. Ωστόσο πίσω από αυτή τη μείωση της κατανάλωσης παραμένει ένα μεγάλο ερωτηματικό όσον αφορά τη διαχείριση των χρημάτων που συγκεντρώθηκαν όλα αυτά τα χρόνια. Κι αυτό καθώς το τέλος που έχει επιβληθεί ανά σακούλα είναι ανταποδοτικό και στόχο είχε την επιστροφή του στους πολίτες μέσω δράσεων για την προώθηση της ανακύκλωσης.
Παρόλα αυτά – όπως προκύπτει από τα επίσημα στοιχεία – αν και την τελευταία οκταετία έχει συγκεντρωθεί ποσό που αγγίζει τα 70 εκατ. ευρώ, μόνο ένα μικρό ποσοστό του έχει χρηματοδοτήσει τις προβλεπόμενες δράσεις.
Υπενθυμίζεται ότι το τέλος επιβλήθηκε την 1η Ιανουαρίου 2018 και σήμερα ανέρχεται σε 9 λεπτά ανά σακούλα πλέον ΦΠΑ. Πρόκειται για ένα μέτρο που παρουσιάστηκε ως «ανταποδοτικό», με στόχο όχι μόνο να αποθαρρύνει τη χρήση πλαστικών μιας χρήσης αλλά και να χρηματοδοτεί δράσεις ανακύκλωσης, ενημέρωσης και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης μέσω του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ).
Το ζήτημα έφτασε για άλλη μια φορά στη Βουλή πριν μερικές ημέρες από τον βουλευτή Χίου του ΠΑΣΟΚ, Σταύρο Μιχαηλίδη. Κατά τη διάρκεια συζήτησης σχετικής ερώτησης, ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νικόλαος Τσάφος, παραδέχθηκε ότι από το 2018 έως σήμερα έχουν συγκεντρωθεί περίπου 70 εκατ. ευρώ από το τέλος της πλαστικής σακούλας. Ταυτόχρονα όμως αναγνώρισε ότι μόνο ένα μικρό μέρος αυτών των χρημάτων έχει αξιοποιηθεί μέχρι στιγμής.
«Έχουν γίνει κυρίως δράσεις ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι οι συνολικές δράσεις που έχουν υλοποιηθεί αντιστοιχούν σε ποσό λίγο πάνω από 10 εκατ. ευρώ.
Να σημειωθεί ότι από τα συνολικά ποσά που εισπράττει η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, το 30% παρακρατείται πριν φτάσει στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης καθώς το 10% αποδίδεται στην ίδια την ΑΑΔΕ και το 20% στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ο ΕΟΑΝ λαμβάνει τελικά περίπου το 70% των συνολικών εισπράξεων, ενώ η απόδοση γίνεται ανά τρίμηνο, γεγονός που δημιουργεί και χρονική υστέρηση ανάμεσα στην κατανάλωση και την είσπραξη των ποσών.
Παρά ταύτα, ακόμη και με αυτή την παρακράτηση, τα διαθέσιμα ποσά παραμένουν ιδιαίτερα υψηλά σε σχέση με τις δράσεις που έχουν ανακοινωθεί ή υλοποιηθεί, όπως το ίδιο το υπουργείο παραδέχεται.
«Ο ελληνικός λαός δεν ξέρει πού πάνε τα χρήματα», ανέφερε ο κ. Μιχαηλίδης, επισημαίνοντας ότι ο ΕΟΑΝ δεν έχει παρουσιάσει πλήρεις δημόσιους απολογισμούς για τη χρήση των κονδυλίων εδώ και χρόνια. Ο ίδιος μίλησε για «πλήρες σκοτάδι» γύρω από τα οικονομικά στοιχεία και τις δράσεις που χρηματοδοτήθηκαν.
«Υπάρχει όντως μία συσσώρευση χρημάτων που έχουν πάει στον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης. Θα ήθελα να είμαι ειλικρινής. Από αυτά τα χρήματα, ένα μικρό ποσοστό έχει χρησιμοποιηθεί, κυρίως για δράσεις ενημέρωσης. Υπάρχουν τώρα επιπλέον δράσεις που σχεδιάζει ο Οργανισμός, άρα δεν έχει αξιοποιηθεί πλήρως αυτό το κεφάλαιο σε επίπεδο χρημάτων που να έχει μεταφραστεί ένα προς ένα σε δράσεις, αλλά αυτό είναι κάτι που ο Οργανισμός προσπαθεί να διευθετήσει και να προβεί σε περισσότερες δράσεις, έτσι ώστε να μειωθεί περαιτέρω η χρήση», σημείωσε ο κ. Τσάφος και προσέθεσε ότι «αυτό είναι κάτι που ως πολιτική ηγεσία θέλουμε να αλλάξει».
Να σημειωθεί ότι στα τέλη του 2020, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας είχε ανακοινώσει ένα φιλόδοξο σχέδιο «επιστροφής» των χρημάτων στους πολίτες μέσω τεσσάρων βασικών δράσεων και συγκεκριμένα διανομή 3,5 εκατομμυρίων πάνινων τσαντών, ενός εκατομμυρίου επαναχρησιμοποιούμενων ποτηριών, κληρώσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων, ποδηλάτων και scooter για όσους απέφευγαν τη χρήση σακούλας, αλλά και μεγάλες καμπάνιες ενημέρωσης και χρηματοδότηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων.
Τότε το υπουργείο έκανε λόγο για περίπου 27 εκατ. ευρώ που είχαν ήδη συγκεντρωθεί από τα πρώτα χρόνια εφαρμογής του μέτρου και διαβεβαίωνε ότι τα χρήματα θα επιστρέψουν στην κοινωνία μέσω ανταποδοτικών παρεμβάσεων.
Πέντε χρόνια αργότερα, όμως, μεγάλο μέρος εκείνων των σχεδίων δεν έχει υλοποιηθεί, ενώ την ίδια στιγμή παρουσιάζονται σημάδια επιβράδυνσης στη μείωση της χρήσης ορισμένες χρονιές. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η Ελλάδα είχε καταφέρει να περιορίσει την κατανάλωση στις 83 σακούλες ανά κάτοικο το 2022, ωστόσο το 2023 ο αριθμός αυξήθηκε ξανά στις 95 σακούλες ανά πολίτη με την Ελλάδα να έχει μπει στον αγώνα της μείωσης χρησιμοποιώντας 111 – 112 σακούλες ανά άτομο το 2018 – 2019: «Έκτοτε έχουμε καταφέρει να μειώσουμε τη χρήση της πλαστικής σακούλας. Είμαστε στα 88, 83, 95 τις τελευταίες χρονιές, μεσοσταθμικά περίπου στα 88 – 89 τεμάχια, άρα έχουμε μια μείωση της τάξης του 20% και κάτω από την ευρωπαϊκή στοχοθεσία», ανέφερε ο κ. Τσάφος.
Περισσότερες ειδήσεις
«Καιρικά φαινόμενα που δεν έχουμε ξαναδεί»: Πώς θα επηρεάσει την Ελλάδα το νέο El Niño
El Niño vs La Niña: Το φαινόμενο που απειλεί την παγκόσμια κλιματική ισορροπία
Πώς η κλιματική κρίση «χτυπά» τον χώρο εργασίας και την ψυχική μας υγεία
