Στην επιλογή ενιαίας χάραξης με τέσσερις νέους σταθμούς, που θα συνδέει την Άνω Γλυφάδα, το κέντρο της Γλυφάδας και τη μεγάλη ανάπλαση του Ελληνικού, έχει καταλήξει η Ελληνικό Μετρό, αφήνοντας πίσω το εναλλακτικό σχέδιο δημιουργίας δύο ξεχωριστών κλάδων. Σύμφωνα με πληροφορίες, η συγκεκριμένη λύση επιλέχθηκε καθώς κρίθηκε τεχνικά πιο εφικτή και ταχύτερη στην υλοποίηση, με το επόμενο βήμα να αφορά την περαιτέρω ωρίμανση των μελετών και τον καθορισμό των ακριβών θέσεων των σταθμών. Την ίδια ώρα, η επέκταση της Γραμμής 2 προς το Ίλιον παραμένει χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση, ενώ στη Γραμμή 4 αναμένονται μέσα στις επόμενες εβδομάδες εξελίξεις για τον σταθμό Ευαγγελισμός, μετά τη συμφωνία για τη νέα τεχνική λύση που περιορίζει τις παρεμβάσεις στο Πάρκο Ριζάρη.
Σε μια σημαντική επιλογή για το μέλλον των συγκοινωνιών στα νότια προάστια έχει προχωρήσει η Ελληνικό Μετρό, καθορίζοντας τη βασική κατεύθυνση που θα ακολουθήσει η επέκταση της Γραμμής 2 από τον σημερινό τερματικό σταθμό του Ελληνικού. Ο σχεδιασμός καλείται να καλύψει δύο διαφορετικές συγκοινωνιακές ανάγκες: Την εξυπηρέτηση των κατοίκων της Γλυφάδας, που σήμερα δεν διαθέτει σταθμό Μετρό στο κέντρο της πόλης, και τη σύνδεση της νέας πόλης που αναπτύσσεται στην έκταση του πρώην αεροδρομίου με το δίκτυο σταθερής τροχιάς.
Η επιλογή της χάραξης αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για την εξέλιξη του έργου, χωρίς ωστόσο να σημαίνει ότι αυτό είναι έτοιμο να δημοπρατηθεί. Παραμένουν ανοιχτά ζητήματα τεχνικού σχεδιασμού, ενώ θα πρέπει να εξασφαλιστούν και οι απαραίτητοι χρηματοδοτικοί πόροι.
Στο πλαίσιο της διερεύνησης των εναλλακτικών λύσεων, η Ελληνικό Μετρό εξέτασε δύο διαφορετικά σενάρια για την επέκταση της Γραμμής 2. Το πρώτο, το οποίο τελικά επιλέχθηκε, προβλέπει τη δημιουργία ενός ενιαίου κλάδου με τέσσερις νέους σταθμούς. Η διαδρομή θα ξεκινά από τον σημερινό τερματικό σταθμό του Ελληνικού και θα κατευθύνεται αρχικά προς την Άνω Γλυφάδα. Στη συνέχεια, θα στρέφεται προς τη λεωφόρο Βουλιαγμένης, θα φτάνει στο κέντρο της Γλυφάδας, στην περιοχή της πλατείας Αγίου Κωνσταντίνου, και από εκεί θα συνεχίζει προς την έκταση του πρώην αεροδρομίου, καταλήγοντας κοντά στο Ολοκληρωμένο Τουριστικό Συγκρότημα με Καζίνο (IRC).
Το δεύτερο σενάριο προέβλεπε τη διακλάδωση της Γραμμής 2, με τη δημιουργία δύο διαφορετικών διαδρομών: Η μία θα κατευθυνόταν προς τη Γλυφάδα και η άλλη προς την ανάπλαση του Ελληνικού, ώστε οι δύο περιοχές να εξυπηρετούνται από ξεχωριστούς κλάδους.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ελληνικό Μετρό επέλεξε την πρώτη λύση, καθώς αξιολογήθηκε ως τεχνικά ευκολότερη και ταχύτερη στην υλοποίηση. Η δημιουργία μίας συνεχόμενης διαδρομής επιτρέπει την εξυπηρέτηση και των δύο προορισμών χωρίς την ανάγκη διακλάδωσης της υφιστάμενης γραμμής, η οποία θα καθιστούσε πιο σύνθετο τον κατασκευαστικό σχεδιασμό.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η διέλευση του Μετρό από την έκταση της ανάπλασης, καθώς θα πρέπει να υπάρξει συντονισμός με τη Lamda Development, δεδομένου ότι στην περιοχή βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη σημαντικά κατασκευαστικά έργα. Η χάραξη θα πρέπει να προσαρμοστεί στις υφιστάμενες και μελλοντικές υποδομές του Ελληνικού, χωρίς να δημιουργεί εμπόδια στην ανάπτυξη της επένδυσης.
Παρότι η βασική διαδρομή έχει επιλεγεί, οι ακριβείς θέσεις των τεσσάρων σταθμών δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Οι περιοχές της Άνω Γλυφάδας, του κέντρου της Γλυφάδας και του Ελληνικού αποτελούν τα βασικά σημεία αναφοράς του σχεδιασμού, ωστόσο η τελική χωροθέτηση θα προκύψει από την περαιτέρω επεξεργασία των τεχνικών μελετών.
Το επόμενο στάδιο αφορά την ωρίμανση του έργου, καθώς η επιλογή της χάραξης δεν συνοδεύεται ακόμη από εξασφαλισμένη χρηματοδότηση ή συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα δημοπράτησης.
Προτεραιότητα αποτελεί η ολοκλήρωση των απαραίτητων τεχνικών μελετών και της ανάλυσης κόστους – οφέλους, η οποία θα αποτυπώσει τη σκοπιμότητα της επένδυσης, τις αναμενόμενες συγκοινωνιακές επιπτώσεις και τα οικονομικά δεδομένα που θα καθορίσουν τις δυνατότητες χρηματοδότησης. Η ανάγκη επέκτασης του Μετρό προς τη Γλυφάδα και το Ελληνικό συνδέεται άμεσα με τις αλλαγές που αναμένονται στον συγκοινωνιακό χάρτη των νοτίων προαστίων. Η ανάπτυξη της νέας πόλης στο πρώην αεροδρόμιο, με κατοικίες, γραφεία, εμπορικές εγκαταστάσεις, ξενοδοχεία και χώρους αναψυχής, εκτιμάται ότι θα αυξήσει σημαντικά τις καθημερινές μετακινήσεις προς την περιοχή.
Παράλληλα, η σύνδεση του κέντρου της Γλυφάδας με το Μετρό θα μπορούσε να προσφέρει μια εναλλακτική στις οδικές μετακινήσεις, περιορίζοντας την εξάρτηση από το ΙΧ σε μια περιοχή που ήδη αντιμετωπίζει έντονη κυκλοφοριακή πίεση, ιδιαίτερα στους άξονες της λεωφόρου Βουλιαγμένης και της παραλιακής.
Σε διαφορετική φάση βρίσκεται η βορειοδυτική επέκταση της Γραμμής 2 από την Ανθούπολη προς το Ίλιον, η οποία είναι μελετητικά πιο ώριμη και έχει ήδη περάσει από το στάδιο της προκήρυξης διαγωνισμού, χωρίς ωστόσο να έχει προχωρήσει στην ανάθεση της σύμβασης.
Πρόκειται για έργο προϋπολογισμού περίπου 682 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ, που περιλαμβάνει την κατασκευή περίπου τεσσάρων χιλιομέτρων υπόγειας διπλής γραμμής και τριών νέων σταθμών. Ο πρώτος, με την ονομασία Παλατιανή, προβλέπεται στη συμβολή της λεωφόρου Θηβών με την οδό Καππαδοκίας, ο δεύτερος, Ίλιον, στη συμβολή της λεωφόρου Θηβών με την οδό Ελαιών, ενώ ο τρίτος, Άγιος Νικόλαος, χωροθετείται στη συμβολή των οδών Αγίου Νικολάου και Παραμυθιάς, στα όρια Ιλίου και Καματερού.
Το αντικείμενο της σύμβασης δεν περιορίζεται στην κατασκευή της νέας σήραγγας και των σταθμών, καθώς περιλαμβάνει επίσης την επέκταση του αμαξοστασίου Ελαιώνα και παρεμβάσεις αναβάθμισης ηλεκτρομηχανολογικών συστημάτων στις Γραμμές 2 και 3.
Ο διαγωνισμός προκηρύχθηκε τον Ιανουάριο του 2023, με προϋπολογισμό 550 εκατ. ευρώ χωρίς ΦΠΑ και προβλεπόμενη διάρκεια κατασκευής 57 μηνών από την υπογραφή της σύμβασης. Στη διαδικασία εκδήλωσαν ενδιαφέρον τέσσερα κατασκευαστικά σχήματα: ΤΕΡΝΑ, ΙΝΤΡΑΚΑΤ και οι κοινοπραξίες ΑΒΑΞ – GHELLA – ALSTOM και ΑΚΤΩΡ – ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ, με τις εταιρικές ονομασίες που ίσχυαν κατά την περίοδο του διαγωνισμού.
Ωστόσο, η διαδικασία παρέμεινε στάσιμη πριν από την υποβολή δεσμευτικών οικονομικών προσφορών, καθώς δεν έχει εξασφαλιστεί η απαιτούμενη χρηματοδότηση.
Στο μεταξύ, έχουν προχωρήσει σημαντικές αδειοδοτικές εκκρεμότητες. Τον Μάρτιο του 2025 εγκρίθηκαν οι περιβαλλοντικοί όροι της επέκτασης προς το Ίλιον, ενώ τον Ιούνιο του 2026 ακολούθησε η περιβαλλοντική έγκριση για την επέκταση του αμαξοστασίου Ελαιώνα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αυτή την περίοδο πραγματοποιείται επικαιροποίηση των μελετών και της ανάλυσης κόστους – οφέλους, προκειμένου το έργο να διατηρήσει την απαιτούμενη ωριμότητα και να μπορέσει να διεκδικήσει χρηματοδότηση.
Παρά το γεγονός ότι η επέκταση προς το Ίλιον παραμένει στις προτεραιότητες του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών, δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί από ποια χρηματοδοτική πηγή θα καλυφθεί το κόστος κατασκευής της. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, σαφέστερη εικόνα ενδέχεται να υπάρξει μέσα στο 2027, χωρίς αυτό να συνεπάγεται ότι έχει καθοριστεί ημερομηνία επανεκκίνησης του διαγωνισμού.
Εξελίξεις αναμένονται μέσα στις επόμενες εβδομάδες και για τον σταθμό Ευαγγελισμός της Γραμμής 4, καθώς προχωρά η μελετητική ωρίμανση της νέας τεχνικής λύσης που έχει συμφωνηθεί για την κατασκευή του, με στόχο να περιοριστούν σημαντικά οι παρεμβάσεις στο Πάρκο Ριζάρη.
Σύμφωνα με πληροφορίες, έπειτα από πολύμηνες διαβουλεύσεις και επαφές τόσο σε υπουργικό επίπεδο όσο και με την Ελληνικό Μετρό, έχει επιτευχθεί συμφωνία με την πλευρά του εφοπλιστή Νίκου Πατέρα, η οποία είχε προσφύγει κατά του αρχικού σχεδιασμού, αντιδρώντας στις εκτεταμένες εργοταξιακές παρεμβάσεις που προβλέπονταν στο πάρκο.
Η νέα λύση διαφοροποιεί ουσιαστικά τον τρόπο κατασκευής του σταθμού, καθώς προβλέπει την εκτέλεση των βασικών εργασιών μέσω υπόγειας πρόσβασης, αντί της δημιουργίας εκτεταμένου επιφανειακού εργοταξίου.
Ειδικότερα, προβλέπεται να αξιοποιηθεί το υφιστάμενο εργοτάξιο στη λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου, στο σημείο από το οποίο εξήλθε ο μετροπόντικας, ώστε τα συνεργεία να προσεγγίζουν υπόγεια τον χώρο εκσκαφής και κατασκευής του σταθμού. Με τον τρόπο αυτόν επιδιώκεται να διατηρηθεί ανέπαφο το μεγαλύτερο μέρος του Πάρκου Ριζάρη, ιδιαίτερα τα σημεία όπου βρίσκονται τα σημαντικότερα δέντρα, η προστασία των οποίων αποτέλεσε βασικό αντικείμενο των αντιδράσεων.
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στη χωροθέτηση των τριών εισόδων. Η πρώτη μεταφέρεται στη συμβολή των οδών Ριζάρη και Βασιλέως Κωνσταντίνου, η δεύτερη στην πλευρά του νοσοκομείου Ευαγγελισμός, ενώ η τρίτη, που θα αποτελεί την κεντρική είσοδο, θα κατασκευαστεί κοντά στη σημερινή έξοδο του υφιστάμενου σταθμού Ευαγγελισμός προς το Πάρκο Ριζάρη.
Για την κατασκευή της κεντρικής εισόδου θα απαιτηθεί η διάνοιξη περιορισμένου ορύγματος, καθώς στο συγκεκριμένο σημείο δεν υπάρχει άλλη τεχνικά εφικτή δυνατότητα εκσκαφής. Η εργοταξιακή πρόσβαση θα πραγματοποιείται από την πλευρά του Χίλτον, περιορίζοντας τις επιφανειακές παρεμβάσεις στο εσωτερικό του πάρκου.
Παράλληλα, ο νέος σχεδιασμός δεν προβλέπει πρόσθετες κατασκευαστικές παρεμβάσεις εκτός των ορίων του Πάρκου Ριζάρη ούτε αναμένεται να επηρεάσει την κυκλοφορία στην οδό Ριζάρη, ικανοποιώντας ένα από τα βασικά αιτήματα που είχε διατυπώσει ο Δήμος Αθηναίων.
Η συμφωνημένη τεχνική λύση βρίσκεται πλέον στο στάδιο της μελετητικής ωρίμανσης, με την εκπόνηση της σχετικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, ώστε να προχωρήσει η τροποποίηση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Σύμφωνα με τις νεότερες πληροφορίες, η Ελληνικό Μετρό επεξεργάζεται τις τελευταίες λεπτομέρειες της λύσης και εκτιμάται ότι μέσα στις επόμενες εβδομάδες θα υπάρξει επίσημη ενημέρωση για την εξέλιξη της διαδικασίας. Η ολοκλήρωση των απαιτούμενων μελετών και εγκρίσεων αποτελεί το επόμενο βήμα για να μπορέσουν να προχωρήσουν οι εργασίες κατασκευής του σταθμού.
Εκκρεμότητες εξακολουθούν να υπάρχουν και σε άλλα μέτωπα της Γραμμής 4. Στην Κυψέλη αναμένεται η ολοκλήρωση αξιολόγησης, η οποία, σύμφωνα με πληροφορίες, τοποθετείται χρονικά στις αρχές Δεκεμβρίου. Το αποτέλεσμά της θα καθορίσει τις επόμενες κινήσεις για τον συγκεκριμένο σταθμό.
Αντίθετα, στον σταθμό Εξάρχεια οι εργασίες συνεχίζονται, με την εξέλιξη των παρεμβάσεων να παρακολουθείται στο πλαίσιο του συνολικού χρονοδιαγράμματος της πρώτης φάσης της Γραμμής 4, που θα συνδέει το Άλσος Βεΐκου με το Γουδή.
Σε αντίθεση με τις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη για τις επεκτάσεις του Μετρό, δεν καταγράφεται αντίστοιχη κινητικότητα για την περαιτέρω ανάπτυξη του δικτύου του Τραμ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, δεν βρίσκεται αυτή την περίοδο σε εξέλιξη ενεργή μελετητική διαδικασία για τη συνέχιση του Τραμ από το Ελληνικό κατά μήκος της παραλιακής, παρά τις κατά καιρούς αναφορές στην ανάγκη επέκτασης της γραμμής.
Αντίστοιχα, παρότι υπάρχουν σχεδιασμοί για τη σύνδεση του Κερατσινίου και του Περάματος με το δίκτυο του Τραμ, οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις δεν έχουν προχωρήσει σε ενεργή μελετητική φάση.
