Η παράδοση των πρώτων 10 χιλιομέτρων του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ), στο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, σηματοδοτεί το πρώτο βήμα για την υλοποίηση του μεγαλύτερου οδικού έργου στο νησί, χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει πως έχουν κλείσει όλες οι εκκρεμότητες μέχρι την πλήρη ολοκλήρωσή του. Στη μεγάλη παραχώρηση Χανιά – Ηράκλειο, στην οποία συμμετέχουν η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ που κέρδισε τον διαγωνισμό και οι Aktor – Metlen που πήραν ποσοστό στη συνέχεια, το βάρος πέφτει στις απαλλοτριώσεις, στην ανάπτυξη των εργοταξίων και στη διευθέτηση των ζητημάτων που έχουν θέσει οι τοπικές κοινωνίες. Την ίδια ώρα, το νέο διεθνές αεροδρόμιο στο Καστέλι προχωρά με ορίζοντα λειτουργίας το 2028, ενώ η μελλοντική αξιοποίηση του σημερινού αεροδρομίου «Νίκος Καζαντζάκης» παραμένει συνδεδεμένη με την επίλυση χωροταξικών και ιδιοκτησιακών εκκρεμοτήτων.
Η παράδοση των πρώτων 10 χιλιομέτρων του ανατολικού τμήματος του ΒΟΑΚ που κατασκευάσθηκε ως δημόσιο έργο επιτρέπει την αξιοποίηση ενός σημαντικού μέρους της νέας υποδομής, βελτιώνοντας τις συνθήκες μετακίνησης στην ανατολική Κρήτη. Για την ολοκλήρωση του τμήματος απομένουν περίπου 4,5 χιλιόμετρα, με το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών να τοποθετεί την παράδοσή τους εντός του 2027.
Ωστόσο, οι εργασίες στο υπόλοιπο τμήμα συνοδεύονται από τεχνικές προκλήσεις, ιδιαίτερα στην περιοχή του Σεληναρίου, όπου έχουν ανακύψει γεωτεχνικά ζητήματα. Για την αντιμετώπισή τους πραγματοποιούνται πρόσθετες επιστημονικές αναλύσεις και μετρήσεις, προκειμένου να προσδιοριστούν οι κατάλληλες τεχνικές λύσεις. Το κατά πόσο οι δυσκολίες αυτές θα επηρεάσουν το χρονοδιάγραμμα μένει να αποσαφηνιστεί.
Το μεγαλύτερο και πιο απαιτητικό τμήμα του ΒΟΑΚ αφορά τη σύμβαση παραχώρησης Χανιά – Ηράκλειο, με προαίρεση επέκτασης έως την Κίσσαμο, συνολικού επενδυτικού ύψους περίπου 2 δισ. ευρώ. Το έργο έχει διάρκεια παραχώρησης 35 ετών, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου μελέτης και κατασκευής.
Παρά τη διεύρυνση του εταιρικού σχήματος με την είσοδο των δύο νέων μετόχων, η υλοποίηση της παραχώρησης εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αντικειμενικές δυσκολίες. Οι απαλλοτριώσεις αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα, καθώς η απόκτηση των απαιτούμενων εκτάσεων είναι απαραίτητη για την ανάπτυξη των εργοταξίων. Παράλληλα, οι τοπικές αντιδράσεις και οι αναγκαίες προσαρμογές στον σχεδιασμό δημιουργούν πρόσθετες απαιτήσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η παραχώρηση προχωρά και βρίσκονται σε εξέλιξη συσκέψεις και διαδικασίες για την αντιμετώπιση των εκκρεμοτήτων. Ωστόσο, το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης ολόκληρου του αυτοκινητοδρόμου εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα βασικά ζητούμενα, δεδομένου ότι τα διαφορετικά τμήματα βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια υλοποίησης.
Μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις στη μεγάλη παραχώρηση αφορά τις παρεμβάσεις που έχουν ζητήσει οι δήμοι Ηρακλείου και Μαλεβιζίου. Σύμφωνα με πληροφορίες, έχει υπάρξει καταρχήν συμφωνία για την αποδοχή, επί της αρχής και σε πολύ μεγάλο βαθμό, των προτάσεων των δύο δήμων, με στόχο να αντιμετωπιστούν προβλήματα που συνδέονται με τη διέλευση του νέου αυτοκινητοδρόμου από κατοικημένες περιοχές.
Οι διεκδικήσεις δεν περιορίζονται σε επιμέρους αλλαγές στη χάραξη, αλλά αφορούν ένα ευρύτερο πρόγραμμα συμπληρωματικών έργων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η υπογειοποίηση ορισμένων τμημάτων ή η κατασκευή στεγάστρων πάνω από τον αυτοκινητόδρομο, ο ανασχεδιασμός ανισόπεδων κόμβων και κάτω διαβάσεων, η αναβάθμιση του παράπλευρου οδικού δικτύου μήκους περίπου 25 χιλιομέτρων, καθώς και αντιπλημμυρικές και ηχοπροστατευτικές παρεμβάσεις.
Ειδικά στην περιοχή του Μαλεβιζίου, οι προτάσεις επικεντρώνονται στο Γάζι, στον κόμβο του ΠΑΓΝΗ και σε παρεμβάσεις που αφορούν την ευρύτερη περιοχή από τα Λινοπεράματα έως το Φόδελε, συμπεριλαμβανομένων ζητημάτων πρόσβασης προς την Αγία Πελαγία και την Αχλάδα. Στο Ηράκλειο, βασικό ζητούμενο είναι να περιοριστεί ο διαχωρισμός των περιοχών εκατέρωθεν του αυτοκινητοδρόμου και να βελτιωθεί η σύνδεσή τους με το αστικό οδικό δίκτυο.
Σημαντική εξέλιξη καταγράφηκε στις 20 Οκτωβρίου, κατά τη συνάντηση των δύο δημάρχων με την ηγεσία του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Στο πλαίσιο αυτό δρομολογήθηκε η ανάθεση στον παραχωρησιούχο της συνολικής μελέτης των συμπληρωματικών έργων, διαδικασία που εκτιμάται ότι μπορεί να απαιτήσει περίπου 12 μήνες. Θα ακολουθήσουν οι αναγκαίες περιβαλλοντικές εγκρίσεις, γεγονός που σημαίνει ότι η καταρχήν αποδοχή των προτάσεων δεν ισοδυναμεί ακόμη με οριστική έγκριση της κατασκευής τους.
Παράλληλα, οι δύο δήμοι έχουν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με τη συζήτηση των προσφυγών να έχει προσδιοριστεί για τις 9 Δεκεμβρίου 2026. Επομένως, η πρόοδος των διαβουλεύσεων αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά η πλήρης διευθέτηση των ζητημάτων παραμένει συνδεδεμένη τόσο με τις τεχνικές μελέτες όσο και με τις διοικητικές και δικαστικές διαδικασίες.
Στο ενδιάμεσο τμήμα Χερσόνησος – Νεάπολη, το οποίο υλοποιείται μέσω Σύμπραξης Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα, το ενδιαφέρον στρέφεται στην ανάπτυξη των εργοταξιακών μετώπων και στην πρόοδο των κατασκευαστικών εργασιών.
Το έργο αποτελεί τον συνδετικό κρίκο ανάμεσα στη μεγάλη παραχώρηση Χανιά – Ηράκλειο και στο δημόσιο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος. Η ολοκλήρωσή του είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ενός συνεχούς σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου προς την ανατολική Κρήτη.
Σύμφωνα με την εικόνα που μεταφέρεται από αρμόδιες πηγές, προωθείται η ανάπτυξη νέων εργοταξίων, ενώ παράλληλα πραγματοποιούνται παρεμβάσεις οδικής ασφάλειας και εργασίες που συνδέονται με τη διαχείριση της κυκλοφορίας κατά την κατασκευαστική περίοδο.
Η ύπαρξη τριών διαφορετικών συμβάσεων, με διαφορετικό χρηματοδοτικό και κατασκευαστικό μοντέλο, καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό τον συντονισμό των χρονοδιαγραμμάτων. Η σταδιακή παράδοση επιμέρους τμημάτων αποτελεί θετική εξέλιξη, ωστόσο το συνολικό όφελος για τις μετακινήσεις θα αποτυπωθεί πλήρως όταν εξασφαλιστεί η λειτουργική συνέχεια του νέου οδικού άξονα.
Την ίδια περίοδο, σημαντική πρόοδο εμφανίζει η κατασκευή του νέου διεθνούς αεροδρομίου στο Καστέλι Ηρακλείου, το οποίο υλοποιείται μέσω σύμβασης παραχώρησης, με τη συμμετοχή της ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, της ινδικής GMR Airports και του Ελληνικού Δημοσίου.
Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, το έργο προχωρά με γρήγορους ρυθμούς και ο στόχος για την έναρξη λειτουργίας του παραμένει το 2028. Ωστόσο, πέρα από την ολοκλήρωση των κτιριακών εγκαταστάσεων, του διαδρόμου και των υπόλοιπων υποδομών εξυπηρέτησης αεροσκαφών, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η πρόοδος του αεροναυτιλιακού αντικειμένου.
Οι σχετικές διαδικασίες προχωρούν, αλλά η εγκατάσταση και η επιχειρησιακή ετοιμότητα των συστημάτων αποτελούν αναγκαίες προϋποθέσεις για τη λειτουργία του αεροδρομίου. Η ολοκλήρωση των κατασκευών, επομένως, δεν ταυτίζεται αυτομάτως με τη δυνατότητα υποδοχής εμπορικών πτήσεων, καθώς απαιτούνται οι προβλεπόμενοι τεχνικοί έλεγχοι και πιστοποιήσεις.
Στο μέτωπο των αεροναυτιλιακών υποδομών, ιδιαίτερη σημασία έχει το ζήτημα του λόφου Παπούρα, όπου προβλέπεται η εγκατάσταση συστημάτων απαραίτητων για τη λειτουργία του νέου αεροδρομίου. Παρότι η σχετική προσφυγή απορρίφθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας, αίροντας ένα σημαντικό νομικό εμπόδιο, η υπόθεση δεν θεωρείται οριστικά λήξασα σε πρακτικό επίπεδο. Όπως επισημαίνουν πηγές με γνώση του έργου, το κρίσιμο ζήτημα είναι πλέον η δυνατότητα απρόσκοπτης υλοποίησης των προβλεπόμενων παρεμβάσεων στο πεδίο, δεδομένων των αντιδράσεων που έχουν εκδηλωθεί για την προστασία του αρχαιολογικού χώρου. Συνεπώς, παρά τη θετική δικαστική εξέλιξη, η εγκατάσταση των αεροναυτιλιακών συστημάτων παραμένει ένα από τα ζητήματα που απαιτούν προσεκτική διαχείριση, προκειμένου να μη δημιουργηθούν νέες καθυστερήσεις στο χρονοδιάγραμμα λειτουργίας του αεροδρομίου, με στόχο το 2028.
Η εκκρεμότητα αυτή δεν αναιρεί τη σημαντική κατασκευαστική πρόοδο που καταγράφεται στο Καστέλι, δείχνει όμως ότι η τήρηση του στόχου του 2028 θα εξαρτηθεί και από την έγκαιρη ολοκλήρωση των εξειδικευμένων υποδομών που απαιτούνται για την ασφαλή λειτουργία του νέου αεροδρομίου.
Η λειτουργία του νέου αεροδρομίου στο Καστέλι θα ανοίξει ταυτόχρονα ένα ακόμη μεγάλο κεφάλαιο για το Ηράκλειο, τη μελλοντική αξιοποίηση της έκτασης που καταλαμβάνει σήμερα το αεροδρόμιο «Νίκος Καζαντζάκης».
Πρόκειται για μια περιοχή με σημαντικές δυνατότητες αστικής ανάπτυξης, η αξιοποίηση της οποίας, ωστόσο, δεν αποτελεί απλή υπόθεση. Πριν από την προώθηση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου θα πρέπει να διευθετηθούν χωροταξικές και ιδιοκτησιακές εκκρεμότητες, καθώς υπάρχουν διαφορετικές διεκδικήσεις και αρμοδιότητες επί της έκτασης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο δήμος Ηρακλείου προβάλλει αξιώσεις επί σημαντικού τμήματος του ακινήτου, υποστηρίζοντας ότι του ανήκουν συγκεκριμένες εκτάσεις. Παράλληλα, υπάρχουν τμήματα που συνδέονται με το Ελληνικό Δημόσιο και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αποσαφήνιση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος.
Στη συζήτηση για τη μελλοντική αξιοποίηση έχει ρόλο και το Υπερταμείο, ωστόσο οι όποιες αποφάσεις θα πρέπει να λάβουν υπόψη τόσο το ιδιοκτησιακό καθεστώς όσο και τον πολεοδομικό σχεδιασμό της περιοχής.
Η σημασία της συγκεκριμένης έκτασης είναι μεγάλη, καθώς η απομάκρυνση της αεροπορικής δραστηριότητας θα δημιουργήσει τη δυνατότητα επανασχεδιασμού ενός εκτεταμένου τμήματος της πόλης. Το ποια χρήση θα επικρατήσει και με ποιο μοντέλο θα προχωρήσει η αξιοποίηση παραμένει, πάντως, ανοιχτό.
Περισσότερες ειδήσεις
Επιπλέον καθυστερήσεις στον οδικό άξονα Καλαμάτα – Πύλος – Μεθώνη φέρνει η τροποποίηση του έργου;
Φράγμα Ασωπού Κορινθίας: Απλήρωτοι λογαριασμοί φέρνουν διακοπή στο έργο
