Η ανακοίνωση του πλαισίου συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή έφερε άμεση ανακούφιση στις αγορές, με το πετρέλαιο να καταγράφει ισχυρή πτώση και τους επενδυτές να προεξοφλούν σταδιακή επιστροφή στην κανονικότητα. Ωστόσο, πίσω από το θετικό κλίμα, παραμένουν ανοιχτά κρίσιμα ζητήματα που θα κρίνουν αν η συμφωνία θα αντέξει πέρα από τις πρώτες εβδομάδες εφαρμογής της.
Το μνημόνιο κατανόησης αναμένεται να υπογραφεί επισήμως την Παρασκευή στη Γενεύη, υπό την εποπτεία του Πακιστάν, το οποίο διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις. Μέχρι τότε, οι δύο πλευρές καλούνται να διαχειριστούν μια εύθραυστη εκεχειρία, ενώ οι επόμενες 60 ημέρες θεωρούνται καθοριστικές για τη διαμόρφωση της τελικής συμφωνίας.
Κεντρικό στοιχείο του πλαισίου αποτελεί η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG.
Ο Donald Trump ανακοίνωσε ότι η ναυσιπλοΐα θα αποκατασταθεί μετά την υπογραφή της συμφωνίας και την ολοκλήρωση των επιχειρήσεων αποναρκοθέτησης, ενώ παράλληλα θα τερματιστεί ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών.
Ωστόσο, το θέμα των χρεώσεων διέλευσης παραμένει θολό. Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει ότι το Ορμούζ θα παραμείνει «μόνιμα χωρίς διόδια», όμως ιρανικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι στο τελικό κείμενο προστέθηκε αναφορά σε «ναυτιλιακές υπηρεσίες», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών από την Τεχεράνη στο μέλλον. Η συγκεκριμένη διαφωνία έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στην Ευρώπη, με τη Γερμανία να ζητά ξεκάθαρα ελεύθερη ναυσιπλοΐα χωρίς περιορισμούς ή πρόσθετες χρεώσεις.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Reuters, το προσχέδιο περιλαμβάνει την αποδέσμευση περίπου 25 δισ. δολαρίων παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, καθώς και τη σταδιακή χαλάρωση ορισμένων οικονομικών κυρώσεων.
Παράλληλα, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο εμφανίζονται διατεθειμένες να εξετάσουν αντίστοιχες κινήσεις, εφόσον υπάρξουν επαληθεύσιμα βήματα από την Τεχεράνη για τον περιορισμό του πυρηνικού της προγράμματος.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη για την ιρανική οικονομία, η οποία έχει υποστεί σημαντικές πιέσεις από τις κυρώσεις και τις επιπτώσεις του πολέμου.
Παρά τη συμφωνία για κατάπαυση του πυρός, το πλέον σύνθετο ζήτημα παραπέμπεται ουσιαστικά στις διαπραγματεύσεις των επόμενων δύο μηνών.
Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει τη δραστική μείωση ή ακόμη και την πλήρη εξάλειψη των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού. Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη επιμένει ότι δεν πρόκειται να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα και εμφανίζεται διατεθειμένη μόνο να περιορίσει ή να αραιώσει μέρος των αποθεμάτων της εντός της χώρας.
Οι διαφορές αυτές θεωρούνται το βασικό τεστ για τη βιωσιμότητα της συμφωνίας, καθώς αποτελούν το σημείο στο οποίο έχουν καταρρεύσει προηγούμενες προσπάθειες προσέγγισης μεταξύ των δύο χωρών.
Εξίσου κρίσιμο παραμένει το μέτωπο του Λιβάνου.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Abbas Araqchi, έχει ξεκαθαρίσει ότι η εφαρμογή της συμφωνίας συνδέεται άμεσα με τον τερματισμό των ισραηλινών επιχειρήσεων στον Λίβανο. Παράλληλα, αξιωματούχοι της Hezbollah δηλώνουν ότι έχουν σταματήσει τις επιχειρήσεις τους μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, αλλά προειδοποιούν ότι η στάση τους εξαρτάται από τη συμπεριφορά του Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, η ισραηλινή κυβέρνηση στέλνει διαφορετικά μηνύματα. Ο υπουργός Άμυνας. Israel Katz. δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν επ’ αόριστον στις ζώνες ασφαλείας που ελέγχουν σε Λίβανο, Συρία και Γάζα, ενώ κορυφαία στελέχη της κυβέρνησης Netanyahu έχουν ήδη εκφράσει δημόσια την αντίθεσή τους στη συμφωνία.
Παρά τις αβεβαιότητες, οι αγορές υποδέχθηκαν θετικά τις εξελίξεις. Το Brent υποχώρησε έως και 5%, ενώ οι διεθνείς χρηματιστηριακοί δείκτες κινήθηκαν ανοδικά, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν σταδιακή αποκατάσταση των ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο.
Το αν η αισιοδοξία αυτή θα επιβεβαιωθεί, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν οι επόμενες 60 ημέρες οδηγήσουν σε μια οριστική συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και από το κατά πόσο θα τηρηθεί η εκεχειρία στον Λίβανο, που εξακολουθεί να αποτελεί το πιο εύφλεκτο σημείο της ευρύτερης συμφωνίας.
Περισσότερες ειδήσεις
Στενά του Ορμούζ: Στάση αναμονής από τους πλοιοκτήτες παρά το «πράσινο φως» για τη διέλευση πλοίων
