Η υπόθεση της επέκτασης του Domes White Coast Milos εξελίσσεται σε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της σύγκρουσης ανάμεσα στις μεγάλες τουριστικές επενδύσεις και τις τοπικές αντιδράσεις, με την Prodea Investments να συναντά πλέον εμπόδια στον δρόμο της περαιτέρω ανάπτυξης του ξενοδοχειακού της χαρτοφυλακίου στο Αιγαίο.
Λίγες εβδομάδες νωρίτερα, το Διοικητικό Συμβούλιο της Περιφερειακής Ένωσης Δήμων Νοτίου Αιγαίου (Π.Ε.Δ.), με εισήγηση του δημάρχου Θήρας Νίκου Ζώρζου, είχε υιοθετήσει την απόφαση υπ’ αριθμόν 71, με την οποία οι δήμοι Κυκλάδων και Δωδεκανήσων τάσσονται ομόφωνα κατά των στρατηγικών επενδύσεων στον τουρισμό και της επιχειρηματικής δραστηριότητας real estate στα νησιά. Το μήνυμα προς την κυβέρνηση και την αγορά είναι σαφές: Το σημερινό μοντέλο μεγάλων τουριστικών αναπτύξεων χρειάζεται επαναπροσδιορισμό.
Η απόφαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όχι μόνο λόγω του περιεχομένου της, αλλά και λόγω του εύρους της συναίνεσης που τη συνοδεύει. Συνυπέγραψαν δήμαρχοι και εκπρόσωποι από σχεδόν όλους τους μεγάλους νησιωτικούς δήμους της Περιφέρειας – από Ρόδο, Νάξο και Μικρές Κυκλάδες, Σύρο – Ερμούπολη, Μύκονο και Θήρα, μέχρι Τήλο, Νίσυρο, Τήνο, Λειψούς, Πάρο, Κω, Άνδρο και Κάρπαθο. Για πρώτη φορά, Κυκλάδες και Δωδεκάνησα στοιχίζονται σε ένα ενιαίο μέτωπο γύρω από το ίδιο ζήτημα, συγκροτώντας ένα πρωτοφανές μπλοκ της τοπικής αυτοδιοίκησης απέναντι στο υφιστάμενο αναπτυξιακό μοντέλο.
Στο κείμενο της απόφασης και στις δημόσιες τοποθετήσεις των δημάρχων αποτυπώνεται μια πιο σύνθετη θέση από ένα απλό «όχι» στις επενδύσεις. Η αυτοδιοίκηση υποστηρίζει ότι ο τουρισμός, όπως αναπτύσσεται σήμερα μέσω εργαλείων όπως τα Σύνθετα Τουριστικά Καταλύματα, οι Οργανωμένοι Υποδοχείς Τουριστικών Δραστηριοτήτων και τα ΕΣΧΑΣΕ, τείνει να μετατρέπεται από μοχλό τοπικής ευημερίας σε όχημα καθαρού real estate. Κατά την άποψή τους, ιδιώτες επιλέγουν εκτάσεις και προωθούν μεγάλες αναπτύξεις εκτός σχεδίου, χωρίς ουσιαστικό δημόσιο χωροταξικό σχεδιασμό, χωρίς συστηματικό έλεγχο της φέρουσας ικανότητας των νησιών και χωρίς οι δήμοι να έχουν αποφασιστικό ρόλο στη λήψη των τελικών αποφάσεων. Η γνωμοδότησή τους παραμένει σήμερα τυπική και μη δεσμευτική, με αποτέλεσμα οι τοπικές κοινωνίες να ενημερώνονται συχνά όταν τα σχέδια βρίσκονται ήδη σε προχωρημένο στάδιο.
Οι δήμαρχοι επιμένουν ότι οι μεγάλες τουριστικές αναπτύξεις δεν μπορούν να αξιολογούνται αποκομμένες από το πραγματικό αποτύπωμά τους στις τοπικές υποδομές. Υπογραμμίζουν ότι έργα τέτοιας κλίμακας επιβαρύνουν δυσανάλογα το οδικό δίκτυο, το σύστημα ύδρευσης –ιδίως σε συνθήκες λειψυδρίας που γίνονται ολοένα και πιο έντονες– και τον τομέα των απορριμμάτων, ο οποίος ήδη δυσκολεύεται να ανταποκριθεί ακόμη και στις υφιστάμενες ανάγκες. Για να τεκμηριώσουν τη θέση τους, επικαλούνται συγκεκριμένα παραδείγματα: Στην Ίο, μεγάλος επενδυτής που έχει συγκεντρώσει περίπου το 30% του νησιού, στη Μήλο την υπόθεση του Σαρακήνικου, στη Σίκινο τους αυστηρούς περιορισμούς στη δόμηση, ενώ σε Φολέγανδρο και Ανάφη καταγράφεται αυξανόμενη πίεση από αντίστοιχα σχέδια. Στη Σαντορίνη, ο Νίκος Ζώρζος έχει δηλώσει ότι δεν θα αποδεχθεί καμία ένταξη έργου στο καθεστώς των στρατηγικών επενδύσεων χωρίς κοινωνική αποδοχή και χωρίς έλεγχο συμβατότητας με τον πολεοδομικό σχεδιασμό και τη φέρουσα ικανότητα του νησιού.
Την ίδια ώρα, η αγορά και οι επενδυτές αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν projects που προκάλεσαν δικαιολογημένες αντιδράσεις, επιμένουν όμως ότι η οριζόντια απόρριψη των στρατηγικών επενδύσεων είναι προβληματική και ενέχει τον κίνδυνο να «παγώσει» συνολικά η αγορά. Όπως επισημαίνουν, δεν είναι όλες οι επενδύσεις ίδιες ούτε έχουν τα ίδια χαρακτηριστικά. Υπάρχουν έργα χαμηλής έντασης δόμησης, υψηλής προστιθέμενης αξίας και με σαφή αναπτυξιακά οφέλη, τα οποία – κατά τη γνώμη τους – δεν θα έπρεπε να μπαίνουν στο ίδιο «τσουβάλι» με υπερβολικά ή προβληματικά σχέδια. Κατά την επενδυτική οπτική, κάθε μεγάλη τουριστική επένδυση θα έπρεπε να αξιολογείται ξεχωριστά, με βάση συγκεκριμένα κριτήρια, αν προσθέτει έργα υποδομής στον τόπο, αν συμβάλλει στη στέγαση προσωπικού, αν βοηθά στην αντιμετώπιση ζητημάτων υδροδότησης μέσω υποδομών όπως μονάδες αφαλάτωσης και αν αφήνει ουσιαστικό όφελος στην τοπική κοινωνία.
Οι ίδιοι τονίζουν επίσης ότι το πλαίσιο των στρατηγικών επενδύσεων αποτελεί σήμερα τον πιο θεσμικά αυστηρό δρόμο για την υλοποίηση μεγάλων έργων στην Ελλάδα, καθώς οι σχετικές διαδικασίες περνούν από αλλεπάλληλα φίλτρα ελέγχου και νομιμότητας από πολλές υπηρεσίες και αρχές. Παράλληλα, θέτουν ζήτημα διεθνούς εικόνας της χώρας, επισημαίνοντας ότι οι συνεχείς αντιδράσεις και συγκρούσεις γύρω από μεγάλες επενδύσεις δημιουργούν αποτρεπτικό κλίμα για ξένους παίκτες, ακόμη κι αν η γνωμοδότηση ενός δήμου είναι τυπικά μη δεσμευτική.
Έτσι, η αντιπαράθεση που ξεκίνησε από τη Μήλο καταλήγει να συμπυκνώνει ένα κεντρικό δίλημμα για το μέλλον του τουρισμού στο Αιγαίο. Από τη μία πλευρά, η τοπική αυτοδιοίκηση ζητά ουσιαστικό ρόλο, σαφή όρια και προστασία των υποδομών και του περιβάλλοντος. Από την άλλη, οι επενδυτές ζητούν καθαρούς κανόνες, αξιολόγηση κατά περίπτωση και θεσμική προβλεψιμότητα. Το στοίχημα για την Πολιτεία είναι αν θα μπορέσει να γεφυρώσει αυτό το χάσμα, με ένα νέο, σαφές πλαίσιο που να μειώνει τις συγκρούσεις εκ των υστέρων και να επιτρέπει επενδύσεις που να αντέχουν τόσο στον έλεγχο της αγοράς όσο και στον έλεγχο των τοπικών κοινωνιών.
Περισσότερες ειδήσεις
Prodea: Ποιες είναι οι δυο θυγατρικές της εταιρείες
«Εισβολή» της Domes Resorts στην ισπανική αγορά με το Baobab Suites στην Τενερίφη
