Έργα πολιτιστικών υποδομών συνολικού ύψους περίπου 32 εκατ. ευρώ βρίσκονται σε εξέλιξη στον Έβρο, με επίκεντρο την αποκατάσταση του τεμένους Βαγιαζήτ, την προστασία και ανάδειξη της Πλωτινόπολης και τη δημιουργία ενός σύγχρονου επισκέψιμου χώρου στον ταφικό τύμβο Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης. Παράλληλα, δύο πρώην δημοτικά σχολεία σε Καρωτή και Πτελέα μετατρέπονται σε αγροτικά μουσεία.
Οι παρεμβάσεις προβλέπουν την αποκατάσταση ιστορικών μνημείων, την κατασκευή νέων κτιριακών εγκαταστάσεων, τη δημιουργία εκθεσιακών και βοηθητικών χώρων, τη βελτίωση της προσβασιμότητας και τη διαμόρφωση οργανωμένων αρχαιολογικών προορισμών. Το τέμενος Βαγιαζήτ αναμένεται να ανοίξει ξανά για το κοινό εντός του 2026, ενώ στον ταφικό τύμβο κατασκευάζεται υπόσκαφο κέλυφος που θα στεγάσει άμαξες, ταφές αλόγων και περίπου 250 αρχαιολογικά ευρήματα.
Την πορεία των έργων επιθεώρησε η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, πραγματοποιώντας αυτοψίες στο Διδυμότειχο και στην Ορεστιάδα.
Το έργο αποκατάστασης του τεμένους Βαγιαζήτ στο Διδυμότειχο έχει προϋπολογισμό περίπου 15 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων και τον τακτικό προϋπολογισμό του Υπουργείου Πολιτισμού.
Οι εργασίες υλοποιούνται από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων και περιλαμβάνουν:
Το τέμενος εγκαινιάστηκε το 1420 και αποτελεί ένα από τα επιβλητικότερα οθωμανικά τεμένη στην Ελλάδα, αλλά και ένα από τα σημαντικότερα μνημεία που ανεγέρθηκαν στα ευρωπαϊκά εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Καλύπτει έκταση σχεδόν ενός στρέμματος και αποτελείται από αίθουσα προσευχής και ενιαίο μιναρέ ύψους 22 μέτρων. Η αρχική πυραμιδοειδής στέγη του ήταν καλυμμένη με μολύβι, ενώ στο εσωτερικό υπήρχε τρουλωτή ξύλινη ψευδοροφή.
Η Λίνα Μενδώνη επισήμανε ότι, μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2017, το Υπουργείο Πολιτισμού ανέλαβε το 2019 τη δέσμευση για την πλήρη αποκατάσταση του μνημείου. Ανέφερε ότι αντιμετωπίστηκαν σημαντικές τεχνικές προκλήσεις, κυρίως ως προς την ανακατασκευή της ξύλινης στέγης και την αναστήλωση του μιναρέ, προσθέτοντας ότι το αποκατεστημένο μνημείο θα αποδοθεί σύντομα στους κατοίκους και στους επισκέπτες του Διδυμοτείχου.
Σε 2.180.000 ευρώ ανέρχεται ο προϋπολογισμός για την προστασία και ανάδειξη του αρχαιολογικού χώρου της Πλωτινόπολης, νοτιοανατολικά του Διδυμοτείχου. Το έργο έχει ενταχθεί στο Περιφερειακό Πρόγραμμα «Ανατολική Μακεδονία – Θράκη 2021-2027» και υλοποιείται από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Αρχαίων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου.
Στόχος είναι η δημιουργία ενός σύγχρονου, προσβάσιμου και οργανωμένου αρχαιολογικού χώρου, με τις απαραίτητες λειτουργικές υποδομές και την κατάλληλη ανάδειξη των μνημείων.
Οι εργασίες αφορούν, μεταξύ άλλων, τη συντήρηση των ψηφιδωτών, τις αποψιλώσεις του χώρου και την καταγραφή των ευρημάτων από τις ανασκαφές της περιόδου 2020-2022. Τα κινητά ευρήματα θα καταχωριστούν στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η ρωμαϊκή Πλωτινόπολη ιδρύθηκε από τον αυτοκράτορα Τραϊανό, ο οποίος βασίλεψε από το 98 έως το 117 μ.Χ., προς τιμήν της συζύγου του Πλωτίνης. Αποτέλεσε οικονομικό και εκκλησιαστικό κέντρο της περιοχής, ενώ η θέση της στον οχυρό λόφο «Αγία Πέτρα» ταυτίστηκε το 1960 από τον καθηγητή Γ. Μπακαλάκη.
Το 1965 ήρθε τυχαία στο φως η μοναδική στην Ελλάδα χρυσή προτομή του Ρωμαίου αυτοκράτορα Σεπτίμιου Σεβήρου. Οι συστηματικές ανασκαφές, που άρχισαν το 1977, αποκάλυψαν οικοδομικό συγκρότημα με περίτεχνα ψηφιδωτά δάπεδα, πηγάδι κατασκευασμένο με λαξευμένους λίθους και αίθουσα με υδάτινες παραστάσεις, στις οποίες ο Έβρος απεικονίζεται ως νέος και η Πόλη ως γυναίκα.
Η υπουργός Πολιτισμού ανέφερε ότι οι παρεμβάσεις μετατρέπουν έναν σημαντικό ρωμαϊκό οικισμό σε προσβάσιμο, οργανωμένο και ελκυστικό πόλο πολιτιστικού ενδιαφέροντος, αναδεικνύοντας παράλληλα την ιστορική συνέχεια της Θράκης.
Το μεγαλύτερο από τα έργα που εξελίσσονται στην Ορεστιάδα αφορά τον ταφικό τύμβο Μικρής Δοξιπάρας – Ζώνης, με συνολικό προϋπολογισμό 14.650.000 ευρώ. Το έργο συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, μέσω του Προγράμματος «Ανατολική Μακεδονία και Θράκη 2021-2027».
Προβλέπεται η κατασκευή κτιριακών εγκαταστάσεων συνολικού εμβαδού περίπου 2.650 τ.μ., με περιβάλλοντα χώρο 5.000 τ.μ.. Κεντρικό τμήμα της παρέμβασης είναι το θολωτό υπόσκαφο κέλυφος προστασίας, εμβαδού 2.350 τ.μ., το οποίο θα καλύψει το σύνολο των αρχαιολογικών ευρημάτων.
Η μορφή του κελύφους παραπέμπει στην αρχική όψη του αρχαίου τύμβου, ενώ στο εσωτερικό του θα δημιουργηθούν εκθεσιακοί χώροι και αίθουσα πολλαπλών χρήσεων. Παράλληλα, κατασκευάζεται κτίριο 300 τ.μ., στο οποίο θα στεγαστούν:
Στον περιβάλλοντα χώρο προβλέπεται επίσης υπαίθριος χώρος στάθμευσης.
Η εγκεκριμένη μουσειογραφική μελέτη εφαρμογής και η μελέτη φωτισμού των εκθεμάτων ενσωματώνονται σταδιακά στο κατασκευαστικό έργο. Η έκθεση θα αναδεικνύει τις άμαξες μαζί με τα υποζύγιά τους, καθώς και περίπου 250 αρχαιολογικά ευρήματα.
Ο τύμβος ανακαλύφθηκε κατά τη διετία 2002-2004 και αποτελεί σπάνιο σύνολο των αυτοκρατορικών χρόνων. Τα ευρήματα φωτίζουν τις ταφικές τελετουργίες της ανώτερης κοινωνικής τάξης της ρωμαϊκής Θράκης κατά την περίοδο 100-150 μ.Χ.
Στο μνημείο έχουν εντοπιστεί τέσσερις λάκκοι καύσης, οι οποίοι ανήκαν σε τρεις άνδρες και μία γυναίκα, μαζί με χάλκινα, σιδερένια, γυάλινα και πήλινα κτερίσματα. Βρέθηκαν επίσης πέντε άμαξες με τα μεταλλικά και ξύλινα μέρη τους, καθώς και ταφές αλόγων. Η καύση των νεκρών, οι θυσίες, η απόθεση τροχοφόρων οχημάτων και η ανέγερση του τύμβου αποτυπώνουν τα ταφικά έθιμα της περιοχής κατά τη ρωμαϊκή περίοδο.
Η Λίνα Μενδώνη χαρακτήρισε τον τύμβο αρχαιολογικό σύνολο παγκόσμιας ακτινοβολίας και σημείωσε ότι το υπόσκαφο κέλυφος, η μουσειογραφική μελέτη και οι εξειδικευμένες εργασίες συντήρησης θα δημιουργήσουν έναν πρότυπο επισκέψιμο πόλο πολιτισμού και τουριστικής ανάπτυξης.
Το έργο υλοποιείται από τη Διεύθυνση Μελετών και Εκτέλεσης Έργων Μουσείων και Πολιτιστικών Κτιρίων, τη Διεύθυνση Συντήρησης Αρχαίων και Νεωτέρων Μνημείων και την Εφορεία Αρχαιοτήτων Έβρου.
Στο υπό δημιουργία Δίκτυο Αγροτικών Μουσείων Έβρου εντάσσονται δύο πρώην δημοτικά σχολεία στην Καρωτή και την Πτελέα. Ο συνολικός προϋπολογισμός των δύο έργων ανέρχεται σε 205.000 ευρώ και καλύπτεται εξ ολοκλήρου από εθνικούς πόρους του Υπουργείου Πολιτισμού.
Η πρωτοβουλία υλοποιείται σε συνεργασία με το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης και αποσκοπεί στην πολιτιστική αποκέντρωση και την προστασία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς.
Στην Καρωτή, το νέο μουσείο θα αναδεικνύει το τοπικό «μουσικό οικοσύστημα» και τα μουσικά δίκτυα της Θράκης, με αναφορά σε εμβληματικές μορφές όπως ο Χρόνης Αηδονίδης.
Στην Πτελέα, το πρώην σχολείο θα φιλοξενήσει τη συλλογή υφαντών των τοπικών συλλόγων. Σε τρεις θεματικές αίθουσες θα παρουσιάζονται η διαδικασία παραγωγής, η δημιουργός υφάντρα και η σύνδεση των υφαντών με τον κύκλο της ζωής. Η δομή συνδέεται με τις πρωτοβουλίες του Υπουργείου Πολιτισμού για την υφαντική, με στόχο την ενίσχυση των δεξιοτήτων και την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη των αγροτικών κοινοτήτων.
Συνοψίζοντας τις παρεμβάσεις, η υπουργός Πολιτισμού υποστήριξε ότι ο πολιτισμός αποτελεί πυλώνα ταυτότητας, προόδου και εθνικής αυτοπεποίθησης για τη Θράκη και ότι τα έργα αποτυπώνουν την παρουσία της ακριτικής Ελλάδας στον κυβερνητικό σχεδιασμό.
Την υπουργό συνόδευσαν ο περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Χριστόδουλος Τοψίδης, ο δήμαρχος Ορεστιάδας Διαμαντής Παπαδόπουλος, η γενική γραμματέας του Υπουργείου Πολιτισμού Ολυμπία Βικάτου, οι προϊστάμενοι αρμόδιων διευθύνσεων Θέμης Βλαχούλης, Μαρία Μερτζάνη, Κώστας Φρισήρας και Θοδωρής Πριγγόπουλος, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Έβρου Δόμνα Τερζοπούλου, η πρόεδρος του ΔΣ του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης Αγγελική Γιαννακίδου και υπηρεσιακά στελέχη του Υπουργείου.
Περισσότερες ειδήσεις
Φοιτητικά ενοίκια: Πόσο κοστίζει η στέγαση στην Αθήνα – «Πρόκληση» η εύρεση γκαρσονιέρας ή studio
Κληροδοτήματα: Ποιοι χρησιμοποιούν σήμερα τα ακίνητα των μεγάλων ευεργετών στους Δήμους;
Αγορά ακινήτων: Στο 3,7% η μέση αύξηση των τιμών το 2025 – Οι περιοχές-πρωταθλητές της «κούρσας»
