Σε τουλάιχστον 69 ανέρχεται ο τραγικός απολογισμός των νεκρών από τη σιδηροδρομική τραγωδία που συγκλόνισε την Ισπανία, μετά τη σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας κοντά στην Ούρδα, στην επαρχία του Τολέδο, το πρωί της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου. Οι επιχειρήσεις στο σημείο συνεχίζονται, ενώ δεκάδες οικογένειες περιμένουν εναγωνίως την ολοκλήρωση των διαδικασιών ταυτοποίησης. Την ίδια ώρα, οι μαρτυρίες των ανθρώπων που κατάφεραν να βγουν ζωντανοί από τα συντρίμμια ρίχνουν φως σε ένα από τα χειρότερα σιδηροδρομικά δυστυχήματα στη σύγχρονη ιστορία της χώρας.
Σύμφωνα με όσα μετέδιδε η ισπανική δημόσια ραδιοτηλεόραση RTVE, το απόγευμα της Παρασκευής 30 Οκτωβρίου, 43 τραυματίες εξακολουθούσαν να νοσηλεύονται σε νοσοκομεία της Καστίλης-Λα Μάντσα και της Μαδρίτης, ενώ 13 από τους νεκρούς είχαν ταυτοποιηθεί. Η κατάσταση τεσσάρων ασθενών που προηγουμένως χαρακτηριζόταν εξαιρετικά κρίσιμη παρουσίασε βελτίωση. Οι αρχές, πάντως, δεν αποκλείουν αύξηση του αριθμού των θυμάτων.
Το δυστύχημα σημειώθηκε όταν ένας συρμός AVE της Renfe προσέκρουσε στο πίσω μέρος ακινητοποιημένου τρένου της Iryo, στον σιδηροδρομικό άξονα Μαδρίτης – Σεβίλλης. Η σφοδρότητα της πρόσκρουσης προκάλεσε εκτροχιασμό βαγονιών και μετέτρεψε μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ένα συνηθισμένο πρωινό ταξίδι σε επιχείρηση διάσωσης.
Από εκείνες τις στιγμές προέρχονται τρεις διαφορετικές ιστορίες επιβίωσης, τις οποίες κατέγραψαν η ισπανική εφημερίδα El País και η βρετανική The Guardian.
Ο 53χρονος Jorge Guales, από την Κολομβία, βρισκόταν στο έβδομο βαγόνι του Iryo. Το τρένο είχε σταματήσει και το προσωπικό περνούσε από τους διαδρόμους προσφέροντας ποτά και φαγητό. Τίποτα δεν προμήνυε όσα θα ακολουθούσαν.
Λίγες στιγμές αργότερα σημειώθηκε η σύγκρουση.
«Το χτύπημα, ο εκκωφαντικός θόρυβος», ήταν οι λέξεις με τις οποίες περιέγραψε στην El País τη στιγμή της πρόσκρουσης. Επιβάτες χτύπησαν στα καθίσματα, αντικείμενα έπεσαν στο δάπεδο και η αρχική σύγχυση έδωσε τη θέση της στην προσπάθεια να καταλάβουν τι είχε συμβεί.
Ο Guales θυμάται τα γεγονότα αποσπασματικά. Κοίταξε έξω από το παράθυρο και είδε καπνό. Σηκώθηκε, διαπίστωσε ότι η πόρτα ήταν ανοιχτή και κατάφερε να βγει από το βαγόνι, βοηθώντας παράλληλα άλλους επιβάτες.
Η διαφυγή δεν τελείωσε εκεί. Οι επιζώντες χρειάστηκε να περπατήσουν μέσα από ένα χαντάκι, μέχρι που κάτοικοι της περιοχής άνοιξαν πέρασμα σε έναν φράχτη για να τους διευκολύνουν.
Όταν γύρισε το βλέμμα προς το τρένο, αντίκρισε τα κατεστραμμένα βαγόνια. Είχε καταφέρει να βγει χωρίς τραυματισμό από έναν συρμό στον οποίο, λίγα λεπτά νωρίτερα, όλα έμοιαζαν απολύτως φυσιολογικά.
Στο έβδομο βαγόνι του AVE της Renfe ταξίδευε ο 37χρονος Josimar Medina, τουρίστας από το Περού, μαζί με τη σύντροφό του, Vitoria Maia, από τη Βραζιλία.
Λίγο πριν από τις εννέα το πρωί, ο Medina ξύπνησε απότομα. Δεν βρισκόταν πλέον στη θέση του, αλλά είχε εκσφενδονιστεί μέσα στο βαγόνι.
«Θυμάμαι ότι πετούσα στον αέρα και έψαχνα τη σύντροφό μου, που επίσης εκσφενδονιζόταν», αφηγήθηκε στη βρετανική The Guardian.
Όταν η βίαιη κίνηση σταμάτησε, προσπάθησε να καταλάβει τι είχε συμβεί και να εντοπίσει τη Maia. Και οι δύο είχαν επιζήσει, όμως γύρω τους υπήρχαν σοβαρά τραυματισμένοι επιβάτες.
Η εικόνα που αντίκρισε, όπως την περιέγραψε στην εφημερίδα, ήταν εξαιρετικά σκληρή, με ανθρώπους αιμόφυρτους και ορισμένους να έχουν υποστεί βαρύτατους τραυματισμούς.
Παρά το σοκ, ο Medina και η Maia δεν περιορίστηκαν στην προσπάθεια να απομακρυνθούν από το τρένο. Αφού κατάφεραν να βγουν, βοήθησαν άλλους επιβάτες μέχρι να φτάσουν οι διασώστες και οι αστυνομικές δυνάμεις. Ανάμεσα στους ανθρώπους που βοήθησαν ήταν και ένας νεαρός Αμερικανός τραυματίας.
Ο 37χρονος είχε επιβιώσει από τη σύγκρουση. Ωστόσο, την ώρα που μιλούσε στον δημοσιογράφο της Guardian, φορούσε ακόμη τη ματωμένη του μπλούζα, από την προσπάθειά του να βοηθήσει έναν συνεπιβάτη.
Ο Ata Yelkaya, νεαρός τουρίστας από την Τουρκία, είχε αποφασίσει εκείνο το πρωί να ταξιδέψει με το τρένο της Iryo, παρότι στις μετακινήσεις του στην Ισπανία συνήθιζε να προτιμά το λεωφορείο.
Όταν ο συρμός ακινητοποιήθηκε, υπέθεσε ότι είχε φτάσει σε σταθμό. Έκλεισε την ηλεκτρονική του συσκευή και ετοιμάστηκε να κοιμηθεί.
Στις 08:53, σύμφωνα με την αφήγησή του στην The Guardian, αισθάνθηκε ένα ισχυρό χτύπημα και το κεφάλι του προσέκρουσε στο μπροστινό κάθισμα.
Κοιτάζοντας γύρω του, παρατήρησε ένα ηλικιωμένο ζευγάρι. Η γυναίκα είχε τραυματιστεί στο φρύδι. Τότε συνειδητοποίησε ότι δεν επρόκειτο για μια συνηθισμένη απότομη ακινητοποίηση.
Από το παράθυρο είδε ότι βαγόνια πίσω από το δικό του είχαν εκτροχιαστεί. Παρά την αναστάτωση, προσπάθησε να βοηθήσει άλλους επιβάτες να εγκαταλείψουν τον συρμό.
Ο ίδιος είχε ήδη βιώσει μια μεγάλη καταστροφή: τον φονικό σεισμό που έπληξε την Τουρκία το 2023. Όπως εξήγησε, εκείνη η εμπειρία τον βοήθησε να παραμείνει ψύχραιμος, να σκεφτεί πώς θα κινηθεί και να αναζητήσει διέξοδο.
Η πραγματική διάσταση της τραγωδίας τον συγκλόνισε όταν βγήκε από το τρένο και αντίκρισε τους νεκρούς.
«Νομίζω ότι όλοι ήταν σε κατάσταση σοκ. Τόσο σοκαρισμένοι, που δεν μπορούσαν ούτε να πανικοβληθούν ούτε να ουρλιάξουν», ανέφερε.
Ενώ οι επιζώντες προσπαθούν να διαχειριστούν όσα έζησαν, η έρευνα για τα αίτια της σύγκρουσης επικεντρώνεται πλέον σε μια αλληλουχία τεχνικών προβλημάτων και αποφάσεων που προηγήθηκαν της πρόσκρουσης.
Σύμφωνα με όσα δήλωσε την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου ο Ισπανός υπουργός Μεταφορών Óscar Puente, είχε προηγηθεί διακοπή λειτουργίας του συστήματος σηματοδότησης και προστασίας συρμών LZB, το οποίο μπορεί να ενεργοποιεί αυτόματα την πέδηση όταν εντοπίζεται εμπόδιο ή κατειλημμένη γραμμή μπροστά από ένα τρένο.
Όπως εξήγησε ο υπουργός, όταν το συγκεκριμένο σύστημα τίθεται εκτός λειτουργίας, η διαχείριση της κυκλοφορίας και οι σχετικές αποφάσεις μεταφέρονται στους αρμόδιους χειριστές.
Κατά τον Puente, χειριστής του κέντρου ελέγχου της κρατικής εταιρείας διαχείρισης σιδηροδρομικών υποδομών Adif, στη Μαδρίτη, έδωσε εντολή στον συρμό της Renfe να συνεχίσει με «κανονική» ταχύτητα. Ωστόσο, το πρωτόκολλο που εφαρμόζεται σε τέτοιες περιπτώσεις προβλέπει μέγιστη ταχύτητα 40 χλμ./ώρα, ώστε ο μηχανοδηγός να έχει τη δυνατότητα να αντιληφθεί εγκαίρως ενδεχόμενους κινδύνους.
Σύμφωνα με την προκαταρκτική έκθεση της έρευνας, που δημοσιοποιήθηκε την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου, ο συρμός της Renfe κινούνταν με ταχύτητα μεταξύ 160 και 200 χλμ./ώρα όταν προσέκρουσε στο ακινητοποιημένο τρένο της Iryo.
Η έκθεση αποδίδει τη σύγκρουση σε μια αλληλουχία δυσλειτουργιών, εντολών και ενεργειών, επισημαίνοντας την απουσία των αναγκαίων δικλίδων ασφαλείας που θα μπορούσαν να αποτρέψουν την τραγωδία.
Πρόκειται, πάντως, για προκαταρκτικά ευρήματα. Η οριστική διερεύνηση των αιτίων και ο καταλογισμός ενδεχόμενων ευθυνών παραμένουν ανοιχτά ζητήματα.
Οι αναφορές σε πιθανό ανθρώπινο σφάλμα έχουν προκαλέσει αντιδράσεις από εκπροσώπους των εργαζομένων στον ισπανικό σιδηρόδρομο, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι η έρευνα δεν πρέπει να περιοριστεί στις ενέργειες ενός χειριστή.
Η Raquel Ayllón, εκπρόσωπος του συνδικάτου ελεγκτών σιδηροδρομικής κυκλοφορίας SCF, υποστήριξε, σύμφωνα με την The Guardian, ότι οι εργαζόμενοι καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα δυσκολότερες συνθήκες, με αυξημένο φόρτο εργασίας και επαναλαμβανόμενα προβλήματα στα συστήματα ασφαλείας.
Τα συνδικάτα ζητούν ενίσχυση του προσωπικού και συνολική εξέταση των επιχειρησιακών συνθηκών, εκφράζοντας την ανησυχία ότι η απόδοση ευθυνών αποκλειστικά σε έναν εργαζόμενο θα άφηνε στο περιθώριο ενδεχόμενες οργανωτικές και τεχνικές αδυναμίες.
Το δυστύχημα στην Ούρδα σημειώθηκε μόλις εννέα μήνες μετά τη σύγκρουση δύο τρένων των ίδιων εταιρειών, Renfe και Iryo, κοντά στο Adamuz της Ανδαλουσίας, τον Ιανουάριο του 2026, όταν έχασαν τη ζωή τους 46 άνθρωποι.
Μέσα σε λιγότερο από έναν χρόνο, τα δύο δυστυχήματα έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 115 ανθρώπους, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στην εμπιστοσύνη προς το ισπανικό σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας.
«Είναι απαράδεκτο μια χώρα όπως η Ισπανία, με τόσο ισχυρό σιδηροδρομικό δίκτυο υψηλής ταχύτητας, να βιώνει δύο δυστυχήματα τέτοιας φύσης και έκτασης μέσα σε έναν χρόνο», δήλωσε την Παρασκευή ο πρωθυπουργός Pedro Sánchez.
Ο ίδιος αναγνώρισε ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών στο σύστημα έχει κλονιστεί, τονίζοντας ότι η ευθύνη της κυβέρνησης δεν εξαντλείται στη διερεύνηση των αιτίων, αλλά περιλαμβάνει και την εφαρμογή λύσεων που θα ενισχύσουν την ασφάλεια και θα αποτρέψουν ανάλογες τραγωδίες.
Την ίδια ώρα, αυξάνεται η πολιτική πίεση προς τον υπουργό Μεταφορών Óscar Puente, με το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (PP) και την αριστερή συμμαχία Frente Amplio να ζητούν την παραίτησή του.
Ο υπουργός απέρριψε τις σχετικές εκκλήσεις, δηλώνοντας ότι προτεραιότητά του είναι η αποσαφήνιση των γεγονότων, η αντιμετώπιση των προβλημάτων και η αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών. Παράλληλα, διαβεβαίωσε ότι, εφόσον η έρευνα διαπιστώσει οργανωτικές αστοχίες ή ατομικές ευθύνες, θα υπάρξουν οι ανάλογες ενέργειες.
Πηγή φωτό εξωφύλλου: AFP
Περισσότερες ειδήσεις
Σιδηροδρομική τραγωδία στην Ισπανία: Τουλάχιστον 31 νεκροί από σύγκρουση δύο τρένων υψηλής ταχύτητας
Τέμπη: Νέες καταθέσεις επιβατών και συγγενών θυμάτων αυτή την εβδομάδα
