Με μεγάλη ταχύτητα μπαίνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στην καθημερινότητα των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, χωρίς ωστόσο η εξάπλωσή της να συνοδεύεται από αντίστοιχη εξοικείωση των εργαζομένων και επαρκή προετοιμασία των ίδιων των επιχειρήσεων. Μέσα σε δύο χρόνια, το ποσοστό των ΜμΕ που δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν εφαρμογές ΑΙ υπερτριπλασιάστηκε, φτάνοντας το 45% από μόλις 13% το 2024. Την ίδια στιγμή περίπου δύο στους τρεις χρήστες ΑΙ δηλώνουν ότι έχουν μικρή ή μηδενική εξοικείωση με την τεχνολογία, ενώ σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις αναγνωρίζουν την ανεπαρκή κατάρτιση του προσωπικού ως σημαντικό εμπόδιο.
Και ενώ η τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει τα ποσοστά της στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, η κυβερνοασφάλεια αναδεικνύεται σε αδύναμο κρίκο της ψηφιακής μετάβασης με το ποσοστό των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν κάποια λύση ψηφιακής προστασίας να υποχωρεί στο 70% από 77% στην προηγούμενη μέτρηση.
Τα ευρήματα προκύπτουν από την πανελλαδική ποσοτική έρευνα «Ψηφιακή Ετοιμότητα των ΜμΕ στην Ελλάδα 2026», που πραγματοποίησε το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Επιχειρείν (ELTRUN) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την Telekom. Η έρευνα βασίστηκε σε τηλεφωνικές συνεντεύξεις με 400 μικρομεσαίες επιχειρήσεις από όλη την Ελλάδα, οι οποίες διαθέτουν κάποια ψηφιακή υποδομή, και πραγματοποιήθηκε από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2026.
Τα ευρήματα προκύπτουν από την πανελλαδική ποσοτική έρευνα «Ψηφιακή Ετοιμότητα των ΜμΕ στην Ελλάδα 2026», που πραγματοποίησε το Εργαστήριο Ηλεκτρονικού Επιχειρείν (ELTRUN) του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών σε συνεργασία με την Telekom. Η έρευνα βασίστηκε σε τηλεφωνικές συνεντεύξεις με 400 μικρομεσαίες επιχειρήσεις από όλη την Ελλάδα, οι οποίες διαθέτουν κάποια ψηφιακή υποδομή, και πραγματοποιήθηκε από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2026.
Όσον αφορά την υιοθέτηση της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Λευκωσίας και ιδρυτής του Εργαστηρίου ELTRUN του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Γιώργος Δουκίδης, επεσήμανε ότι η χρήση της αφορά κυρίως τη Generative AI, καθώς το 42% των επιχειρήσεων χρησιμοποιεί εργαλεία παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης, ενώ ένα επιπλέον 3% συνδυάζει τη Generative AI με άλλες εφαρμογές ΑΙ.
Στην κατηγορία των εργαλείων παραγωγικής ΑΙ, το ChatGPT συγκεντρώνει τη μεγαλύτερη χρήση, με ποσοστό 81% μεταξύ των επιχειρήσεων που αξιοποιούν GenAI, ενώ ακολουθούν το Google Gemini με 25% και το δωρεάν Microsoft Copilot Chat με 15%. Παρά την αυξημένη χρήση της όμως οι έξι στους δέκα παραδέχτηκαν ότι χρησιμοποιούν δωρεάν εκδόσεις, το 25% πληρώνει για συνδρομή, ενώ το 15% αξιοποιεί τόσο δωρεάν όσο και επί πληρωμή υπηρεσίες.
Η συνηθέστερη εφαρμογή είναι η παραγωγή περιεχομένου και κειμένων, με 44% μεταξύ των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ΑΙ και ακολουθούν το μάρκετινγκ και η επικοινωνία με 23%, η δημιουργία εικόνων και βίντεο με 21%, η αυτοματοποίηση εργασιών back-office με 14%, η ανάλυση δεδομένων και η υποστήριξη αποφάσεων με 13% και η εξυπηρέτηση πελατών με 9%.
Σε ό,τι αφορά τις αλλαγές στο εργασιακό τοπίο, από την είσοδο της ΤΝ, ο κ. Δουκίδης αναγνώρισε ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη μετασχηματίζει το εργασιακό περιβάλλον, αλλάζοντας και τον ρόλο επαγγελμάτων όπως π.χ. αυτό του προγραμματιστή, ο οποίος θα χρειάζεται πλέον περισσότερες δεξιότητες ανάλυσης, δημιουργικότητας και επίλυσης προβλημάτων. Η αλλαγή αυτή μάλιστα θέτει επιτακτικά το ζήτημα της προσαρμογής της εκπαίδευσης, με τα Πανεπιστήμια να προβληματίζονται ήδη για την αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών.
Σε ό,τι αφορά τις απολύσεις λόγω ΑΙ, σημείωσε ότι δεν υπάρχουν σχετικά στοιχεία για την Ελλάδα, αναφέροντας πάντως ότι στην Ολλανδία ήδη ανακοινώθηκε η απόλυση 30.000 δημοσίων υπαλλήλων. Υπογράμμισε ότι το ποσοστό αυτό στη δεξαμενή του 1 εκατομμυρίου δημοσίων υπαλλήλων είναι μικρό τονίζοντας ότι προτεραιότητα είναι η προετοιμασία των εργαζομένων ώστε να αξιοποιούν την τεχνολογία και να αυξάνουν την παραγωγικότητά τους. Παράλληλα, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να αναγνωρίζουν και να αποτυπώνουν τη χρήση της ΑΙ από το προσωπικό τους, καθώς αυτή μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την τιμολογιακή τους πολιτική.
Η ταχεία διάδοση των εργαλείων ΑΙ δεν σημαίνει, πάντως, ότι οι επιχειρήσεις γνωρίζουν σε βάθος τις δυνατότητες και τους περιορισμούς τους. Σύμφωνα με τα ερευνητικά δεδομένα, μεταξύ όσων χρησιμοποιούν ΑΙ, το 68% δηλώνει μικρή ή μηδενική εξοικείωση, το 22% μέτρια και μόλις το 10% υψηλή.
Η στάση απέναντι στην παραγωγική ΑΙ είναι σε μεγάλο βαθμό θετική, αλλά όχι χωρίς επιφυλάξεις. Εννέα στις δέκα επιχειρήσεις θεωρούν ότι η GenAI μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες. Ωστόσο, μόνο περίπου οι μισές πιστεύουν ότι προστατεύει επαρκώς την ιδιωτικότητα και τις επιχειρηματικές πληροφορίες που ενδέχεται να εισάγονται στα εργαλεία.
Η έλλειψη γνώσεων και κατάρτισης αναδεικνύεται σε έναν από τους σημαντικότερους ανασταλτικούς παράγοντες για την ψηφιακή εξέλιξη των ΜμΕ με το 47% να χαρακτηρίζει την ανεπαρκή εκπαίδευση του προσωπικού πολύ σημαντικό εμπόδιο, από 27% το 2024. Αντίστοιχα, το 44% αναφέρει ως πολύ σημαντική δυσκολία την έλλειψη ενημέρωσης, έναντι 34% στην προηγούμενη έρευνα.
Η έλλειψη τεχνικών γνώσεων καταγράφεται στο 38% από 26% το 2024, ενώ οι οικονομικοί περιορισμοί παραμένουν επίσης σημαντικοί, αν και το ποσοστό όσων τους θεωρούν πολύ σημαντικό εμπόδιο υποχώρησε οριακά, από 44% σε 42%.
Παρά την αυξανόμενη αναγνώριση του κενού, όμως, η συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης παραμένει περιορισμένη. Μόλις το 33% των επιχειρήσεων ανέφερε ότι συμμετείχε σε κάποια μορφή εκπαίδευσης κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Το 76% δήλωσε ότι θα ήθελε να παρακολουθήσει σχετική εκπαίδευση, ενώ το 35% σχεδιάζει να το κάνει σύντομα και το 28% δεν ενδιαφέρεται για κατάρτιση, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από το 49% του 2024.
Και ενώ γίνονται άλματα στην ψηφιοποίηση, η προστασία των επιχειρηματικών συστημάτων και δεδομένων δεν ακολουθεί την ίδια πορεία. Το ποσοστό των ΜμΕ που χρησιμοποιούν κάποια λύση ψηφιακής ασφάλειας μειώθηκε από 77% το 2024 σε 70% το 2026, ενώ και οι λύσεις που κυριαρχούν εξακολουθούν να είναι βασικού επιπέδου, με το antivirus να αποτελεί την πιο συνηθισμένη μορφή προστασίας.
Υπάρχουν, πάντως, ενδείξεις ότι η ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας αναγνωρίζεται σταδιακά, καθώς το 25% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι σχεδιάζει επενδύσεις σε λύσεις κυβερνοασφάλειας κατά την επόμενη περίοδο, έναντι 20% στην προηγούμενη μέτρηση.
Η έρευνα μέτρησε και τις προκλήσεις, τις οποίες αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις αυτήν την περίοδο με κυρίαρχη να αναδεικνύεται η αύξηση του πληθωρισμού και του κόστους, την οποία το 80% χαρακτηρίζει πολύ σημαντική, έναντι 74% το 2024.
Παράλληλα, οξύνεται σημαντικά το πρόβλημα της εύρεσης εργαζομένων. Το 70% των επιχειρήσεων το αναφέρει ως πολύ σημαντική δυσκολία, από 50% πριν από δύο χρόνια, ενώ η αντίληψη της γραφειοκρατίας ως προβλήματος εμφανίζει σχετική υποχώρηση (ποσοστό 50% από 57%).
Ως… αντίδοτο στις ολοένα και πιο δύσκολες συνθήκες, το 95% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι αξιοποίησε σε μέτριο ή μεγάλο βαθμό τις ψηφιακές τεχνολογίες έναντι 80% το 2024 με τον Δείκτη Ψηφιακής Ετοιμότητας των ελληνικών ΜμΕ να διαμορφώνεται στο 5,71 με άριστα το 10, από 4,06 το 2020.
Στις υψηλότερες βαθμίδες ψηφιακής ετοιμότητας βρίσκεται πλέον το 40% των επιχειρήσεων, χωρίς ωστόσο η πρόοδος να είναι ομοιόμορφη, δεδομένου ότι φαίνεται να σχετίζεται άμεσα τόσο με το μέγεθος όσο και με τον κλάδο της επιχείρησης. Ως αποτέλεσμα οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις που ασχολούνται με τις υπηρεσίες και τις επαγγελματικές και επιστημονικές δραστηριότητες τα πηγαίνουν καλύτερα από τις υπόλοιπες.
Στο μεταξύ αν και η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης φτάνει το 78%, η παρουσία μέσω ιστοσελίδας το 73% και οι ψηφιακές διαφημιστικές καμπάνιες χρησιμοποιούνται από το 71% των επιχειρήσεων, η μετάβαση στις ηλεκτρονικές πωλήσεις εξακολουθεί να χωλαίνει, καθώς μόλις το 27% των επιχειρήσεων διαθέτει ηλεκτρονικό κατάστημα.
Πάντως, το 73% των επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ψηφιακές υπηρεσίες δηλώνει ότι έχει βελτιώσει σε μεγάλο βαθμό την παραγωγικότητά του, έναντι 59% το 2024.
Περισσότερες ειδήσεις
EY: Ενίσχυση παραγωγικότητας μέσω AΙ – Ζητούμενο παραμένει η ανάπτυξη
