Σε 15 ευρωπαϊκές χώρες μεταφέρεται στις 6 και 7 Νοεμβρίου η αντιπαράθεση γύρω από την ταχεία επέκταση των κέντρων δεδομένων (data centers), με περισσότερες από 100 οργανώσεις να προγραμματίζουν κινητοποιήσεις κατά των μεγάλων εγκαταστάσεων που υποστηρίζουν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης (AI). Οι διαδηλωτές ζητούν προσωρινό «πάγωμα» νέων μεγάλων έργων, επικαλούμενοι την αυξανόμενη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και νερού, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τις πιέσεις που δέχονται οι τοπικές κοινωνίες.
Το διήμερο δράσεων διοργανώνεται στο πλαίσιο της πανευρωπαϊκής εκστρατείας Stop Dirty Data Centres, η οποία ζητά αναστολή της ανάπτυξης μεγάλων κέντρων δεδομένων μέχρι να αξιολογηθούν επαρκώς οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές συνέπειές τους.
Σύμφωνα με τον Guardian, στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων βρίσκονται οι ολοένα μεγαλύτερες απαιτήσεις των ψηφιακών υποδομών που χρησιμοποιούνται για την εκπαίδευση και λειτουργία συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Οι προγραμματισμένες δράσεις περιλαμβάνουν διαδήλωση έξω από το πολωνικό κοινοβούλιο στη Βαρσοβία, πορεία στο Δουβλίνο και συγκέντρωση έξω από κέντρο δεδομένων της Microsoft στη Δανία.
Παράλληλα, προβλέπεται ενημερωτική εκδήλωση κοντά σε σχεδιαζόμενο κέντρο δεδομένων στο Άμστερνταμ, καθώς και κινητοποίηση στην περιοχή Brick Lane του ανατολικού Λονδίνου, όπου σχετικό σχέδιο ανάπτυξης έχει ήδη προκαλέσει τοπικές αντιδράσεις.
Στην εκστρατεία συμμετέχουν ή τη στηρίζουν οργανώσεις όπως οι Friends of the Earth, Greenpeace και Foxglove, ενώ οι διοργανωτές αναμένουν από ολιγομελείς τοπικές συγκεντρώσεις μέχρι κινητοποιήσεις εκατοντάδων ανθρώπων σε μεγαλύτερες πόλεις.
Ο συντονιστής της εκστρατείας, Owen Espley, υποστήριξε ότι οι κοινότητες σε Ευρώπη και ΗΠΑ στέλνουν κοινό μήνυμα προς τις κυβερνήσεις, ζητώντας να περιοριστεί η ανεξέλεγκτη επέκταση των μεγάλων εγκαταστάσεων και να εξεταστούν ουσιαστικά οι επιπτώσεις τους.
Βασική αιτία των αντιδράσεων αποτελεί η μεγάλη κατανάλωση πόρων από τα κέντρα δεδομένων, ιδιαίτερα εκείνα που φιλοξενούν ισχυρά υπολογιστικά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), η παγκόσμια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από τα κέντρα δεδομένων αναμένεται να αυξηθεί από περίπου 485 TWh το 2025 σε 950 TWh το 2030, προσεγγίζοντας το 3% της συνολικής παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρισμού.
Ακόμη ταχύτερη προβλέπεται η αύξηση της κατανάλωσης στις εγκαταστάσεις που εξυπηρετούν ειδικά εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Παράλληλα, μελέτη του γερμανικού Öko-Institut, για λογαριασμό της Greenpeace, εκτιμά ότι οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τη λειτουργία των κέντρων δεδομένων θα μπορούσαν να αυξηθούν από περίπου 212 εκατ. τόνους ισοδύναμου CO₂ το 2023 σε 355 εκατ. τόνους το 2030.
Στη Βρετανία, κυβερνητική ανάλυση εκτιμά ότι οι εκπομπές που συνδέονται με την υπολογιστική ισχύ της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσαν να φτάσουν συνολικά τους 123 εκατ. τόνους CO₂ την περίοδο 2025–2035, στο δυσμενέστερο από τα εξεταζόμενα σενάρια.
Οι περιβαλλοντικές ανησυχίες δεν περιορίζονται στην ηλεκτρική ενέργεια. Τα συστήματα ψύξης των εγκαταστάσεων απαιτούν σημαντικούς πόρους, ενώ η χωροθέτηση μεγάλων έργων εγείρει ζητήματα σχετικά με τη χρήση γης, τη διαθεσιμότητα νερού και την επιβάρυνση των τοπικών υποδομών.
Η ταχύτητα επέκτασης των κέντρων δεδομένων αποτυπώνεται και στις αιτήσεις σύνδεσης με τα ηλεκτρικά δίκτυα.
Στη Μεγάλη Βρετανία, στοιχεία που παρουσίασε η κυβέρνηση τον Σεπτέμβριο του 2026 δείχνουν ότι η ισχύς που αντιστοιχεί σε κέντρα δεδομένων στην ουρά σύνδεσης του ηλεκτρικού συστήματος φτάνει τα 72,8 GW.
Το μέγεθος αποτυπώνει την έκταση των σχεδιαζόμενων επενδύσεων, χωρίς πάντως να σημαίνει ότι όλες οι εγκαταστάσεις θα κατασκευαστούν ή ότι θα καταναλώνουν ταυτόχρονα το σύνολο αυτής της ισχύος.
Σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, ο μεγάλος αριθμός αιτημάτων σύνδεσης συμβάλλει ήδη στις καθυστερήσεις που αντιμετωπίζουν και άλλες κατηγορίες έργων κατά την πρόσβασή τους στο ηλεκτρικό δίκτυο.
Πέρα από την ενέργεια και το περιβάλλον, οι οργανώσεις που συμμετέχουν στην εκστρατεία θέτουν και ευρύτερα ζητήματα σχετικά με την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η πιθανή απώλεια θέσεων εργασίας λόγω αυτοματοποίησης, οι επιπτώσεις ορισμένων εφαρμογών στην ψυχική υγεία και η προτεραιότητα που, όπως υποστηρίζουν, δίνεται σε μεγάλες τεχνολογικές εγκαταστάσεις έναντι άλλων τοπικών αναγκών, όπως η κατοικία.
Από την πλευρά της, η τεχνολογική βιομηχανία αντιτείνει ότι τα κέντρα δεδομένων δημιουργούν θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και τη λειτουργία τους, ενισχύουν τις επενδύσεις και αποτελούν κρίσιμη υποδομή για την ανάπτυξη της ψηφιακής οικονομίας.
Η αντιπαράθεση επεκτείνεται έτσι πέρα από το περιβαλλοντικό αποτύπωμα της τεχνητής νοημοσύνης, θέτοντας το ερώτημα πού, με ποιους όρους και με ποιο κόστος θα αναπτυχθούν οι ψηφιακές υποδομές των επόμενων ετών.
Περισσότερες ειδήσεις
AWS: Το ευρωπαϊκό cloud λειτούργησε χωρίς υποδομές εκτός ΕΕ – Τι έδειξε η δοκιμή ψηφιακής αυτονομίας
Google: Επένδυση – μαμούθ ύψους 15 δισ. δολ. στη Μαλαισία για data centers και τεχνητή νοημοσύνη
